bes­ties & be­sig­heid

Jy en jou vrien­din deel ’n pas­sie en be­sluit om ’n be­sig­heid te be­gin. Maar sorg dat jul­le die reg­te stap­pe volg om jul vriend­skap te be­skerm.

Kuier - - GELDSAKE - DEUR Ma­re­tha Bo­tes

dit kan baie aan­lok­lik lyk om ’n be­sig­heid saam met jou bes­te pêl te be­gin. Jul­le deel die­self­de pas­sies, het die­self­de dro­me vir die toe­koms en kom mos goed oor die weg. Maar pas­sie en dro­me is eg­ter nie ge­noeg om ’n vriend­skap-ven­noot­skap te laat werk nie. En baie men­se vind dit op die har­de ma­nier uit. Soos Ja­ni­ne Lot­te­ring* (42), wie se droom dit was om ’n pad­stal wat vars groen­te en vrug­te en an­der lek­ker­nye ver­koop, na­by Jef­freys­baai te be­gin. Sy en haar man het ’n lap­pie grond bui­te die stad waar sy ja­re lank reeds haar eie groen­te ver­bou. En haar vrien­din De­si­ré van Rooy­en* het in dié droom ge­deel. “Ons het me­kaar by die kerk ont­moet en vir vyf jaar lank was ons by­na daag­liks in me­kaar se ge­sel­skap. Ons het die­self­de oor baie din­ge ge­dink en ge­voel,”ver­tel Ja­ni­ne. Toe sy die dag haar vi­sie van die pad­stal met haar vrien­din deel, het De­si­ré da­de­lik be­lang­ge­stel.

nie goed be­plan

De­si­ré het graag al­ler­han­de lek­ker­nye ge­bak en sou dit by die stal­le­tjie ver­koop. Hul­le het be­sluit om saam die be­sig­heid te be­gin en aan­vank­lik het din­ge roos­kleu­rig ge­lyk. Hul­le kon ’n ge­bou na­by die snel­weg teen ’n goeie prys by ’n boer huur en kort voor lank was die be­sig­heid op die been. Din­ge het nie te sleg be­gin nie en ver­ko­pe het ver­al oor va­kan­sie­tye spoed op­ge­tel. Ja­ni­ne moes eg­ter ná ’n paar maan­de ’n ek­stra paar han­de aan­stel om haar in die groen-

te­tuin te help so­dat sy haar hand op din­ge in die win­kel kon hou. De­si­ré het ge­voel dié uit­ga­we is on­no­dig en het voet by stuk ge­hou dit kan nie uit die win­kel se op­brengs be­taal word nie. Ja­ni­ne het toe uit haar eie sak ie­mand be­taal om twee keer per week in die tuin te help.“Ek het toe self na-ure (som­mi­ge dae am­per teen son­on­der) na my groen­te gaan om­sien. Maar dit was nie met ’n lek­ker ge­voel in my hart nie. Die kwaad het in my be­gin op­stoot,”ver­tel sy.

’n Paar maan­de la­ter het De­si­ré ’n re­ke­ning vir e­lek­tri­si­teits­ge­bruik aan Ja­ni­ne oor­han­dig.“Ek het by­na op my rug ge­val. Sy wou geld hê vir die e­lek­tri­si­teit wat sy ver­bruik het vir haar ge­bak! Ja, dis reg, het ek ge­dink, maar wat van die ar­beid in my groen­te­tuin?”vra Ja­ni­ne.

Kort hier­na het die twee be­sluit om die win­kel se deu­re te sluit.“Dit was maar ’n duur les. Ek sou sê ons het nie die geld­sa­ke en uit­ga­wes deeg­lik oor­weeg en op pa­pier ge­sit voor ons die win­kel se deu­re oop­ge­maak het nie. Sul­ke din­ge moet baie nou­keu­rig be­dink word en al­mal moet 100% saam­stem. An­ders gaan dit nie werk nie. Ons is on­ge­luk­kig nie van­dag meer vrien­de nie.”

be­no­dig ’n fyn ba­lans

Mar­het­te van Huys­steen en Ce­les­te Lo­ris­ton, twee kuns­te­naars van Her­ma­nus, se sto­rie lyk an­ders. Dié twee vrien­din­ne deel ’n pas­sie vir kin­der­te­a­ter. Hul­le het me­kaar ont­moet toe hul­le saam aan ’n kin­der­pro­duk­sie ge­werk het in Her­ma­nus, tóé al­bei se tuis­dorp. Hul on­der­ne­ming, S­tory­te­am, is ’n reu­se suk­ses. Hul­le on­der­soek so­si­a­le-, om­ge­wings- en le­wens­vaar­dig­he­de deur dra­ma, sto­rie­ver­tel­ling en te­a­ter. Hul sto­ries is in­ter­ak­tief en op kin­ders ge­mik.

Mar­het­te sê hul­le het nooit te veel aan­dag daar­aan ge­gee dat be­sig­heid dalk hul vriend­skap kan kel­der nie. Vol­gens haar was dit meer“in ons ag­ter­kop­pe as wat ons werk­lik daar­oor ge­praat het”.

“Die werk wat ons tot op daar­die sta­di­um saam ge­doen het, was baie suk­ses­vol en ons ver­wag­tin­ge vir en van die be­sig­heid was hoof­saak­lik die­self­de. Ons al­bei is baie te­ge­moet­ko­mend. ’n Be­sig­heid tus­sen vrien­de is baie keer ’n fyn ba­lans van gee en neem. Daar­om is dit aan­vank­lik be­lang­rik om te be­sluit of jul dro­me en i­de­a­le vir die be­sig­heid – en jul­le­self – oor­een­stem.“Ek dink in ons ge­val is ons gro­ter prent­jie die­self­de, ter­wyl ons per­soon­lik­he­de ge­noeg ver­skil om nie al­twee aan die­self­de speen te pro­beer suig nie. Ons het ver­skil­len­de sterk­pun­te en laat me­kaar toe om dit te ont­wik­kel, ter­wyl ons die be­sig­heid se be­lan­ge op die hart dra. Ons is al­bei ak­tri­ses en teks­skry­wers, maar gee me­kaar ge­noeg ge­leent­heid en on­der­steu­ning om al­twee te skryf en te speel. En na­tuur­lik is ons ge­sin­ne steeds vir ons eer­ste pri­o­ri­teit, so wan­neer ons kin­ders ons no­dig het, skuif die be­sig­heid op die ag­ter­grond.”

As jy graag ’n be­sig­heid saam met ’n vriend wil be­gin, is Mar­het­te se raad om die sleg­ste sce­na­rio te oor­weeg: Wat sal ge­beur as jul­le stry kry oor iets baie be­lang­rik wat die be­sig­heid ne­ga­tief be­ïn­vloed? Vra jou­self stil­le­tjies af hoe jy sal voel en wat jy sal doen en be­sluit dan of jy nog kans sien.

Aan die prak­tie­se kant, kry maar die no­di­ge do­ku­men­ta­sie in plek wat spe­si­fi­seer wat moet ge­beur if worst co­mes to worst.

Sy sê moe­nie be­sig­heid oor­weeg wan­neer jul al­bei se re­des vir ’n on­der­ne­ming of i­de­a­le vir die be­sig­heid nie oor­een­stem nie. Wan­neer jul­le per­soon­li­ke i­de­a­le nie oor­een­stem nie – dalk is die ge­sin vir een be­lang­rik en nie vir die an­der een nie (een gaan dan graag op va­kan­sie of na­we­ke weg ter­wyl die an­der een al­tyd werk). Wan­neer al­twee se per­soon­lik­he­de te veel oor­een­stem en kan lei tot wed­y­we­ring.

DIT KÁN WERK

Ky­le Dodds, di­rek­teur van Cog­ni­ti­on On­li­ne, ’n aan­lyn tu­tor-a­gent­skap, sê be­sig­heid saam met pêl­le kan werk, maar dit is no­dig om van die be­gin af streng gren­se neer te lê, se­ker te maak elk­een weet wat hul­le ver­ant­woor­de­lik­he­de be­hels en om dui­de­li­ke doel­wit­te te stel. Hy het Cog­ni­ti­on On­li­ne saam met drie vrien­de be­gin.

“Om saam met ’n vriend te werk kan heer­lik wees, ver­al wan­neer die be­sig­heid flo­reer, maar wan­neer tye ’n bie­tjie moei­lik is, is ’n so­lie­de be­sig­heid­struk­tuur no­dig waar elk­een se rol in die be­sig­heid dui­de­lik ge­de­fi­ni­eer is om só te ver­se­ker dat be­sig­heid én vriend­skap staan­de bly.”

Vol­gens Ky­le moet jy nie saam met jou be­stie ’n be­sig­heid be­gin as dit nie be­sig­heid­sin maak nie.“Baie keer ge­beur dit dat vrien­de se vaar­dig­he­de te veel oor­een­stem en dan sal dit nie mak­lik wees om die ver­skeie rol­le tus­sen jul­le te ver­deel nie. Dit moet goed wees vir die be­sig­heid en nie net om­dat jul­le bud­dies is nie. In ons ge­val is al die vrien­de van ver­skil­len­de a­ka­de­mie­se ag­ter­gron­de en ons het al­mal on­der­vin­ding in ver­skil­len­de a­re­as. Dit is ’n groot suk­ses­fak­tor vir ons.”

En moe­nie dink om­dat jul­le pêl­le is, ’n be­sig­heids­kon­trak is nie no­dig nie!

“Dit is ’n nood­saak­lik­heid en ’n móét,”sê Ky­le.“As daar geld be­trok­ke is, kan selfs die bes­te van vriend­skap­pe ver­brok­kel. Of tye nou goed of sleg is, moet dit ten al­le tye dui­de­lik wees wie vir wat ver­ant­woor­de­lik is en hoe die ver­plig­tin­ge ver­deel word. As al dié goed vroeg­ty­dig uit­ge­sor­teer is wan­neer daar nie e­mo­sie by be­trok­ke is nie, kan baie kon­flik ver­my word.”

Ky­le sê dit is no­dig om sleu­tel­a­re­as van ver­ant­woor­de­lik­heid te de­fi­ni­eer nog voor­dat jul­le die be­sig­heid be­gin. In hul­le ge­val het die vier vrien­de deur die tyd­sa­me pro­ses ge­gaan om ’n in-diep­te“me­mo­ran­dum of un­der­stan­ding”op te stel.

Hier­in het hul­le die dag-tot-dag funk­si­o­ne­ring van die on­der­ne­ming in diep­te uit­een­ge­sit en neer­ge­pen wie vir wat­ter ta­ke ver­ant­woor­de­lik is – selfs die klein din­ge­tjies wat ’n mens as van­self­spre­kend aan­neem.

“Hier is el­ke per­soon spe­si­fie­ke ta­ke toe­ge­ken en el­ke rol is pre­sies ge­de­fi­ni­eer. Só is dit ook mak­li­ker om toe­koms­ti­ge, by­ko­men­de ta­ke aan per­so­ne toe te ken.

“Dui­de­lik­heid en deur­sig­tig­heid maak die kan­se van kon­flik min­der. Ons het ook ’n af­de­ling in­ge­sluit wat ons‘ho­ri­son­ne’ noem, wat die rig­ting uit­een­sit wat ons in­slaan met die be­sig­heid. Ons het ’n tyd­lyn ge­maak: Een ho­ri­son ver­teen­woor­dig een jaar. Wat is die doel­wit­te wat ons in daar­die jaar wil be­reik. Dit word ge­reeld op­ge­da­teer met nu­we in­sig­te, tei­kens en mark­te. Só maak ons se­ker dat ons al­mal die­self­de doel­wit­te het en die­self­de vi­sie deel.”

Ky­le sê om die vriend­skap te pro­beer be­skerm, het hul­le van dag een af be­sluit om o­pen­lik en eer­lik met me­kaar te wees en om nie moei­li­ke ge­sprek­ke oor die be­sig­heid per­soon­lik op te neem nie.

“Dit kan maar on­ge­mak­lik raak as een par­ty van ’n an­der ver­skil, maar die rig­lyn hier is om din­ge dan streng pro­fes­si­o­neel te hou en nie me­kaar per­soon­lik aan te val nie. Dit is moei­lik as e­mo­sies be­trok­ke raak, maar pro­fes­si­o­na­li­teit is die sleu­tel.” *S­kuil­naam

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.