Wat die hart van vol is

Be­amp­tes be­toon soms geen em­pa­tie met ar­mes nie. Maar ’n staats­toe­laag be­te­ken dalk die ver­skil tus­sen le­we en dood.

Kuier - - Inhoud - Deur jan swarts

Dis iets wat die bu­ro­kra­sie nie ver­staan nie. Hul­le dink hul­le doen al­mal ’n groot guns. Hul­le ken nie die pyn waar­deur die an­tie in die towns­hip gaan nie.

Sas­sa-be­guns­tig­des se wel­syn hang af van maat­skap­li­ke toe­lae. Dis hul brood en bot­ter. As hul­le die dag daar­die geld­jie ont­neem word, is dit meer as net har­de be­ne kou. Dit gaan broek­skeur en dis ’n ge­suk­kel met stuk­ken­de skoe­ne aan eel­te-voe­te.

As men­se met wit­boord­jies eg­ter aan die kant van die re­ke­naar­skerm sit, skeel dit hul­le soms min wat­ter uit­wer­king hul be­slui­te op an­der het. Siek men­se, on­ge­let­ter­de men­se en arm men­se. Met die aan­soek vir ’n toe­laag be­gin die ont­be­ring reeds. Dis lang rye en min hel­pers by die toon­ban­ke. En daai dag wan­neer hul­le jou pa­pie­re soek en jy het nie al­les by jou nie, moet jy wéér die vol­gen­de maand aan­soek doen.

’n Dok­ter en Sas­sa-be­amp­te se woord is wet. Dis as­of God self ’n be­sluit ge­neem het. Só voel men­se wan­neer die be­sluit nie in hul guns is nie. Soms bid hul­le sag­gies en an­der ke­re hard­op dat die uit­koms deur ’n bo­na­tuur­li­ke in­gry­ping ver­an­der moet word . . . Soms ge­beur pre­sies die teen­oor­ge­stel­de.“Jam­mer me­neer, jy is steeds ge­skik vir werk. Ek kan nie aan­be­veel dat jy ’n toe­laag kry nie.”Dis woor­de wat daai ou top­pie se hoop tot in die grond be­skaam. En hy weet voor die Al­ler­hoog­ste dat sy krag­te hom nie meer toe­laat om die pik en graaf so ste­wig vas te hou soos in sy jeug nie. Dan help bid nie meer nie, want jou lot is fi­naal ge­se­ël.

Of an­der ke­re moet men­se weer van bak­boord na stuur­boord hard­loop om tog ge­hol­pe te word. Vir die een mens is R1 270 ’n drup­pel in die em­mer, ter­wyl dit vir an­der man­na uit die he­mel is. Soms kyk jy in die oë van ’n gry­se ou­ma, so hul­pe­loos. Sy suk­kel al vir die af­ge­lo­pe drie jaar om Sas­sa te oor­tuig om die een­ma­li­ge toe­laag aan haar uit te be­taal. Haar seun, die oorspronklike be­guns­tig­de, het ge­sterf op be­taal­dag in 2014 en al haar po­gings om die geld te eis, het mis­luk.“Die geld is reeds uit­be­taal.”Dís die on­sim­pa­tie­ke ant­woord wat sy el­ke keer kry. En die ne­ge­ja­ri­ge seun­tjie kyk met rooi­ge­huil­de oë na sy ou­ma vir die be­loof­de skoe­ne. Dis mak­lik om God te speel as jy nie on­der die­self­de oor­deel ge­ly het nie. Soms faal be­amp­tes van die de­par­te­ment van maat­skap­li­ke ont­wik­ke­ling skaam­te­loos ons men­se. Al kan hul­le soms die spreek­woor­de­li­ke ek­stra myl loop, doen hul­le dit nie. So­lank hul­le el­ke maand voor die ATM staan en hul­le mak­lik ver­dien­de geld ont­trek. En ons men­se suf­fer, ter­wyl húl­le hul se­ë­nin­ge tel. Dis die arm­ste van die ar­mes wat el­ke maand Sas­sa-kan­to­re se drum­pel deur­loop. Hul­le doen dit nie om­dat hul­le wil nie, maar om­dat hul­le móét. Een toe­laag in ’n huis­hou­ding voed baie mon­de. As men­se dus die reg ont­sê word om toe­gang tot so­da­ni­ge toe­laag te hê, staar hul­le die dood in die ge­sig. Dis soms ’n huis­hou­ding se e­nig­ste bron van in­kom­ste. Ek wens Sas­sa-be­amp­tes kan by huis­hou­dings in­stap waar die be­guns­tig­de ge­sterf het en sien wat die im­pak is. Dis swaar­kry tot die vier­de mag . . .

Om geld in die han­de te kry om te leef maak men­se plan­ne. Soos die ou­ma wat haar klein­kin­ders in­neem. Sy word deur ar­moe­de ge­dwing om die Sas­sa-kaar­te by die tik- en al­ko­hol-ver­slaaf­de ma af te neem om kos op die ta­fel te sit. Daai ka­ri­ge som­me­tjie geld wat die lig­te moet be­taal én waar­mee sy brood moet koop. En met ’n huis vol kin­ders be­te­ken dit nie al­tyd hoe meer sie­le hoe meer vreug­de nie.

Dis plan­maak, want ’n plan word ge­bo­re uit nood. Dis iets wat die bu­ro­kra­sie nie ver­staan nie. Hul­le dink hul­le doen al­mal ’n groot guns. Hul­le ken nie die pyn waar­deur die an­tie in die towns­hip gaan nie. Hul­le weet nie van die baie ke­re dat daai Sas­sa­geld­jie te min is om al die ga­te te stop nie. Dié men­se leef van die hand tot die tand. Win­ter­tye word die juk nog swaar­der. In die huis­hou­ding van ’n Sas­sa-be­guns­tig­de is die win­ter­sei­soen lank, want die hulp­bron­ne word ál min­der en die e­le­men­te meer ge­na­de­loos.

Met die swaard van on­se­ker­heid wat oor be­jaar­des en kin­ders hang, gaan baie ge­be­de op. Sas­sa het ’n reu­se-taak . . .

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.