Pap­pas kan ook pri­mê­re toe­sig oor hul kin­ders kry

Wan­neer ’n paar­tjie se paaie skei, kán die pa as die kind se pri­mê­re ver­sor­ger aan­ge­wys word – as dit die bes­te vir die kind is.

Kuier - - Inhound - DEUR tar­ren-lee ha­bel­gaarn

Men­se sê al­tyd daar is niks ster­ker as die lief­de van ’n ma vir haar kind nie, maar wat van die pa wat he­mel en aar­de sal ver­skuif om sy kind groot te maak?

’n Mens hoor ge­reeld sto­ries van pa’s wat nie hul on­der­houd wil be­taal nie, nie eens op Kers­fees of ver­jaar­dae iets vir hul kin­ders koop of tyd saam met hul kin­ders wil deur­bring nie. Hoe­wel sul­ke ge­val­le on­ge­luk­kig wel ’n werk­lik­heid in baie van ons ge­meen­skap­pe is, is dit nie al­tyd die ge­val nie. Vat maar ’n pa soos I­re­na­eus P­hi­lan­der (31) wat on­langs deur die hof as sy seun se pri­mê­re ver­sor­ger aan­ge­wys is.

Al is hy nog jonk, ver­ruil hier­die pa e­ni­ge dag kui­er­tyd met die man­ne, ’n na­week weg of ’n werk­ver­ga­de­ring om tyd saam met sy seun deur te bring. I­re­na­eus pro­beer nog aan­pas by sy rol as die pri­mê­re ver­sor­ger van sy seun, maar meen geen uit­da­ging sal ooit vir hom te veel wees nie, want dit is die le­we wat hy ge­kies het.

‘My kind kom eer­ste’

Om sy seun, Ki­a­ren (7), daag­liks by hom te hê en hom met goeie waar­des groot te maak, is vir I­re­na­eus die be­lang­rik­ste ding in die wê­reld. In ’n i­de­a­le wê­reld sal el­ke kind in ’n huis groot­word met ’n ma en pa wat vir hul­le om­gee. Maar weens ver­skeie re­des werk din­ge nie al­tyd só uit nie en lyk al­mal se prent­jie van hul per­fek­te ge­sin an­ders.

Vir I­re­na­eus en Ki­a­ren is dit net hul­le twee in die huis. Ki­a­ren is nog in kon­tak met sy ma en span­deer el­ke twee­de na­week by haar in die Suid-Kaap, maar wan­neer dit by al­le­daag­se ta­ke soos was, eet, huis­werk doen en sport­oe­fe­nin­ge kom, is dit sy pa wat in be­heer is.

In hul huis in V­re­de­kloof in Brac­ken­fell, in die noor­de­li­ke voor­ste­de van Kaap­stad, heers daar ’n warm at­mos­feer. Dit is ’n weeks­dag en I­re­na­eus het vin­nig van die werk ge­jaag om Ki­a­ren by die skool op te laai. Wan­neer hul­le by die huis kom, is dit skool­kle­re uit­trek en huis­werk doen, voor­dat dit tyd is vir aand­e­te. Vol­gens I­re­na­eus eet hul­le soms ’n ta­ke­a­way as hul­le vir ’n piz­za of ’n burger lus het, ver­al op Vry­dae as Ki­a­ren goed by die skool of in sport ge­doen het, maar op die mees­te aan­de pro­beer hy vleis met groen­te kook so­dat hul­le ge­sond kan eet.

El­ke dag het na­tuur­lik sy eie uit­da­gings, maar vol­gens I­re­na­eus han­teer hul­le dit soos dit kom.

“Dit is maar moei­lik om ’n en­kel­ou­er te wees, of jy nou ’n man of ’n vrou is, dit gaan ’n groot aan­pas­sing wees wan­neer jy van twee vol­tyd­se ou­ers na een toe skuif. Dit is wel baie be­lang­rik dat kin­ders steeds met al­bei ou­ers ’n ver­hou­ding het, maar die een wat vol­tyds na die kind kyk, gaan eers ’n bie­tjie sy voe­te moet vind,”sê hy.

“Maar ek gee nie om nie en as ek ’n ver­ga­de­ring moet uit­stel of plan­ne moet ver­an­der, is dit goed so, want my seun is die be­lang­rik­ste ding vir my. Jy kan weer ’n ver­ga­de­ring re­ël of saam met jou vrien­de gaan kui­er, maar jou kind moet al­tyd eer­ste kom. Ons het nou al ’n lek­ker roe­ti­ne, maar soms is dit maar swaar. Ons moet al vroeg aan die gang wees so­dat ek hom by die skool kan kry en be­tyds by my werk kan wees. Som­mi­ge og­gen­de is hy nog aan die slaap wan­neer ek hom was of aan­trek. Ek staan al voor 05:00 op om vir ons kos in te pak, my­self klaar te kry en dan be­gin ek vir hom ge­reed kry.”

Vol­gens I­re­na­eus het hy al baie vrien­de ver­loor om­dat men­se nie ver­staan hoe­kom sy seun nie vol­tyds by sy ma woon nie, maar hy voel ’n pa het net so­veel reg soos ’n ma om na hul kin­ders om te sien.

“Baie fa­mi­lie en vrien­de kon nie ver­staan toe die hof-on­der­soek be­gin het nie en ek oor­spronk­lik aan­soek ge­doen het om my seun se vol­tyd­se ver­sor­ger te wees nie. Ek en sy ma was nie meer saam nie en ons kon nie self oor­een­kom kom nie. Ons moes maar on­ge­luk­kig toe ’n mid­del­man

kry om vir ons te help,”ver­tel hy.

“Men­se dink ’n pa moet net on­der­houd­geld be­taal, maar wat as ons ons kind wil ver­sorg? Ek het ’n sterk ver­hou­ding met my pa en wou die­self­de band met my eie seun hê. On­langs was daar ’n hashtag wat die rond­tes ge­doen het op so­si­a­le me­dia (#me­na­re­trash) en ek was baie kwaad daar­oor. Ja, daar is mans wat sleg is, maar dit is nie ons al­mal nie. Ek sal e­nig­iets vir my seun doen, en as dit be­te­ken ek moet was­goed was, kos kook en huis­werk doen, dan doen ek dit met lief­de.”

Dís Wat die wet sê

Wan­neer dit by die kind se ver­sor­ging kom, het al­bei bi­o­lo­gie­se ou­ers se­ke­re reg­te en ver­ant­woor­de­lik­he­de in ter­me van on­der­houd, toe­gang en toe­sig. Pri­mê­re sorg kan aan ’n pa toe­ge­ken word as be­wys word dat hy fi­siek of e­mo­si­o­neel ’n be­ter ver­hou­ding met die kind het. Hoe hul­le be­sluit waar die kind sal woon en wan­neer el­ke ou­er die kind mag sien, hang ge­woon­lik van die ou­ers af, maar wan­neer hul­le nie self kan be­sluit nie word die be­sluit in die hof se han­de ge­laat.

Hoe­wel die wet se­dert 1990 baie ver­an­der het en ’n pa nou ge­lyk aan ’n ma as ’n pri­mê­re ver­sor­ger ge­sien word, is dit steeds moei­li­ker vir ’n pa om as pri­mê­re ver­sor­ger aan­ge­wys te word, aan­ge­sien ’n ma ou­to­ma­ties vol­gens die wet as pri­mê­re ver­sor­ger ge­sien word om­dat sy ge­boor­te aan die kind ge­skenk het.

’n Pa kan ook vir pri­mê­re sorg aan­soek doen as hy en die ma ten ty­de van die kind se ge­boor­te ge­troud was, of as hul­le nie ge­troud is nie en hy kan be­wys dat hy wel tot die kind se ver­sor­ging by­ge­dra het.

werk saam, ou­ers

Vol­gens Ber­tus P­rel­ler, ’n fa­mi­lie­reg­teen eg­skei­ding­pro­ku­reur, is dit nie meer vreemd dat ’n pa as pri­mê­re ver­sor­ger aan­ge­wys word nie. Dit ge­beur glo meer as wat men­se dink, maar daar is nie spe­si­fie­ke reëls nie.

“El­ke saak ver­skil en kan nie met ’n an­der saak ver­ge­lyk word nie. Wan­neer ou­ers dit nie self kan uit­werk nie, word die hof ge­na­der. Daar word ver­skeie on­der­soe­ke ge­doen om elk­een se om­stan­dig­he­de by die huis te be­paal en hoe hul­le ver­hou­ding met die kind is,”sê hy.

“Die hof kan be­sluit om die ge­sin vir be­ra­ding te s­tuur of kan da­de­lik ’n be­sluit maak. As een van die ou­ers ’n drank- of dwelm­pro­bleem het, of as daar be­wys kan word dat hul­le die kind mis­han­del, maak dit die hof se be­sluit mak­li­ker. Maar waar al­bei ou­ers ge­skik is, speel die kind se ver­hou­ding met die ou­ers ’n groot rol. Die hof kyk na die kind se ver­hou­ding met el­ke ou­er. As ’n pa pri­mê­re toe­sig oor die kind wil hê, sal hul­le kyk na sy ver­hou­ding met die kind en hul ver­hou­ding met die ma. Dit is be­lang­rik om te ver­staan dat die hof al­tyd in die be­lang van die kind sal op­tree en ver­al kyk na hoe die kind re­a­geer.”

Vol­gens Ber­tus geld die­self­de reëls vir ’n ma en pa wan­neer dit by on­der­houd, toe­sig en toe­gang kom. As ’n pa die pri­mê­re ver­sor­ger is, moet die ma on­der­houd be­taal en dit word deur die kind se kos­te be­paal. Die ma mag ook ge­woon­lik el­ke twee­de na­week die kind sien en el­ke twee­de va­kan­sie, so­wel as Moe­ders­dag.

“Die hof is baie streng met die reëls wan­neer dit by toe­sig kom en al­les word fyn uit­ge­werk, maar hoe die ou­ers dit im­ple­men­teer, hang van hul ver­hou­ding af. As hul­le ’n goeie ver­hou­ding het, sal die ou­er wat toe­sig het die kind toe­laat om die an­der ou­er bui­te die voor­ge­skre­we tye te sien. Die ou­er wat toe­sig het, sal dalk selfs vir die an­der ou­er soms vra om na die kind te kyk as hul­le vas­brand. Maar as die ou­ers nie ’n goeie ver­hou­ding het nie, word die hof­be­vel ge­woon­lik streng toe­ge­pas.”

Siel­kun­di­ge Ju­dy M­bo­lo sê die trau­ma wat ’n kind ge­du­ren­de ’n eg­skei­ding- of toe­sig­hof­saak er­vaar, hang al­les van die ou­ers af. Vol­gens haar is dit be­lang­rik dat ou­ers nooit voor die kind ba­klei nie, dit kan tot er­ge siel­kun­di­ge pro­ble­me lei.

“Ou­ers moet ont­hou dat dit nie oor húl­le ver­hou­ding of pro­ble­me gaan nie. Hul­le moet kyk na wat die bes­te vir die kind of kin­ders is,” sê sy.

“Die pro­ses moet ook aan die kin­ders ver­dui­de­lik word so­dat hul­le be­wus is van wat aan­gaan en dit min­der trau­ma­ties sal wees. Hoe ou­ers dit han­teer en wat hul­le vir die kin­ders ver­tel, hang van die kin­ders se ou­der­dom af. Ou­ers hoef net ge­noeg te deel so­dat die kind nie won­der hoe­kom dit ge­beur en of dit hul­le skuld is nie.”

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.