INSPIRASIE: Ont­moet Ko­v­sies se nu­we rek­tor van Mal­mes­bu­ry!

Die nu­we rek­tor en vi­se­kan­se­lier van die U­ni­ver­si­teit van die Vry­staat het groot plan­ne vir die toe­koms. DEUR Tar­ren-Lee Ha­bel­gaarn

Kuier - - INHOUD -

Hy het op die plat­te­land groot­ge­word en as kind het hy ge­droom dat hy een­dag groot din­ge gaan be­reik, net soos die men­se in die we­ten­skap­boe­ke wat hom ge­ïn­spi­reer het. Hy was nie se­ker pre­sies wat dit sou be­hels nie, maar het ge­weet met har­de werk sal hy in die toe­koms ’n ver­skil in ons land maak.

Prof. Fran­cis Pe­ter­sen, oor­spronk­lik van Mal­mes­bu­ry in die Wes-Kaap, het eg­ter nooit ge­dink hy sal de­ka­des la­ter aan die s­tuur van een van die oud­ste u­ni­ver­si­tei­te in Suid-A­fri­ka staan nie. Prof. Pe­ter­sen (51) is in A­pril as die 14de rek­tor en vi­se­kan­se­lier van die U­ni­ver­si­teit van die Vry­staat (UV) in­ge­hul­dig.

Die prof. be­skryf hom­self as ’n plat­te­lan­der in murg en been en al is dit ’n reu­se­taak om dees­dae prof. Jo­na­than Jan­sen se skoe­ne op die Ko­v­sie-kam­pus vol te staan, skrik dié Swart­lan­der nie som­mer vir ’n uit­da­ging nie. Só het hy in 1983 kort ná ma­triek sy tuis­dorp ver­laat toe hy che­mie aan die U­ni­ver­si­teit van S­tel­len­bosch gaan stu­deer het. Daar­na het hy sy dok­tors­graad aan die U­ni­ver­si­teit van Kaap­stad (UK) vol­tooi. La­ter is hy by dié u­ni­ver­si­teit as de­kaan en la­ter vi­se-rek­tor aan­ge­stel. Hy is ook die voor­ma­li­ge ad­junk-vi­se­kan­se­lier: in­sti­tu­si­o­ne­le in­no­va­sie van die UK en al lan­ger as 20 jaar in die a­ka­de­mie. Al­les be­gin by boe­ke Vol­gens prof. Pe­ter­sen was hy al­tyd, selfs as kind, ’n doel­ge­rig­te, pligs­ge­troue mens – twee ei­en­skap­pe wat hy meen be­lang­rik is vir in­ge­ni­eurs om hul­le goed van hul taak te kwyt. Hy was baie lief vir lees en was nuus­kie­rig oor die wê­reld om hom. Hy is die t­wee­de oud­ste van ses kin­ders en het nie al­tyd met baie groot­ge­word nie. Daar was ook min wat ’n mens op die plat­te­land kon doen, maar boe­ke het hul­le ge­noeg van ge­had. Sy pa, Chris­ti­aan, was ’n on­der­wy­ser en sy ma, Ma­ry, ’n huis­vrou. Sy pa het ge­reeld vir die kin­ders boe­ke ge­bring om te lees en el­ke keer as die ge­sin stad toe ge­ry het, het prof. Pe­ter­sen se ou­ers ook vir hom ’n nu­we boek as ’n be­derf ge­koop. Hy meen dit is juis hier­die nuus­kie­rig­heid en lief­de vir boe­ke wat hom in die a­ka­de­mie laat be­land het.

“Wan­neer ’n mens op die plat­te­land groot­word, is daar maar min din­ge waar­mee jy jou­self kan be­sig hou. Dees­dae is dor­pies meer uit­ge­brei, maar voor­heen was daar nie win­kel­sen­trums en sul­ke goed nie. Jy het of vir Ma in die huis ge­help, ge­brei, hout­werk ge­doen of boek ge­lees,” sê die sag­ge­aar­de man ter­wyl hy lek­ker lag.

“In ons huis het boe­ke ge­wen en ek dink dit het baie te doen met my pa. On­der­wy­sers was baie be­lang­ri­ke men­se op die dorp en my pa was nog­als streng. Hy wou al­tyd se­ker maak jy ver­breed jou ken­nis, so­dat jy be­heer kan neem van jou eie le­we. Hy het al­tyd vir sy leer­ders en vir ons as kin­ders ge­sê ons moet dit wat ons weet, ver­breed so­dat ons nu­we moont­lik­he­de vir ons en die ge­meen­skap kan skep.”

Prof. Pe­ter­sen en sy sib­be het hul pa se les­se ter har­te ge­neem en van­dag is hy nie die e­nig­ste suk­ses­vol­le kind in die fa­mi­lie nie. Daar is on­der sy sib­be ook ’n me­die­se dok­ter, ’n dok­tor in che­mie as­ook on­der­wy­sers. We­ten­skap en a­ka­de­mie sou maar al­tyd deel van hul­le wees.

Oor haar kin­ders se suk­ses sê An­tie Ma­ry, prof. Pe­ter­sen se ma, dit was nie al­tyd mak­lik met ses kin­ders in die huis nie, maar hul­le het al­mal goed saam­ge­werk om vir haar en haar man te help.

“Ons het nie al­tyd geld ge­had nie, maar ons het hard ge­werk om vir hul­le goeie waar­des te leer en hul­le maak ons so trots met al­les wat hul­le be­reik. Maar dit is ook net deur die He­re se ge­na­de.”

Vol­gens prof. Pe­ter­sen het hy in baie ver­skil­len­de boe­ke be­lang­ge­stel, maar hy het ver­al van we­ten­skap-ge­dre­we boe­ke ge­hou, om­dat dit“reg­tig vir ’n mens die ge­leent­heid bied om nu­we moont­lik­he­de uit te dink”, soos wat sy pa al­tyd vir hul­le ge­leer het. Dit is ook hoe­kom hy in­ge­ni­eurs­we­se gaan swot het, so­dat hy sy ge­dag­tes kan laat gaan en nu­we moont­lik­he­de kan skep.

Hy was nog nie der­tig nie, toe hy ’n pro­fes­sor word. Hy het meer be­trok­ke by na­vor­sing ge­raak en be­gin klas­gee, maar ná ’n paar jaar het hy die a­ka­de­mie ver­laat om­dat hy prak­ties wou on­der­vind hoe die wê­reld daar bui­te be­stuur word.

“Ek wou vir my stu­den­te re­a­lis­tie­se ver­wag­tin­ge skep. Om goeie waar­de aan ’n a­ka­de­mie­se in­stel­ling te bring, het ek ge­voel moet jy weet wat die uit­da­gings en ge­leent­he­de in die prak­tie­se werks­om­ge­wing is. Dit is die bes­te ma­nier om se­ker te maak stu­den­te is goed voor­be­reid en dat hul­le suk­ses­vol in hul­le be­roep sal wees,” meen hy.

“Ek het as uit­voe­ren­de ad­junk-p­re­si­dent be­gin werk by Min­tek, ’n Jo­han­nes­burg­se maat­skap­py wat fo­kus op die uit­be­rei­ding van teg­no­lo­gie­se na­vor­sing om die be­dryf te ver­be­ter. Ek het ook ge­du­ren­de hier­die tyd my vrou, C­hes­lyn, ont­moet. La­ter het ek vir ’n ruk­kie as stra­te­gie­se hoof by Ang­lo Pla­ti­num ge­werk, voor­dat ek te­rug­ge­keer het na die a­ka­de­mie as de­kaan van die UK

se fa­kul­teit in­ge­ni­eurs­we­se,”ver­tel hy.

“Jy sien, die ding met in­ge­ni­eurs­we­se is dat dit nie ’n roe­ti­ne-werk is nie. Dit bied jou ’n baie goeie ba­sis om ’n teg­nie­se loop­baan te volg, ’n loop­baan in be­stuur of selfs jou eie be­sig­heid te be­gin. Dit leer jou ook om in ’n stel­sel te dink en die ver­moë om ’n he­le klomp ge­raas rond­om jou te fil­ter so­dat jy ’n goeie uit­koms kan kry.” ’n Kam­pus vir al­mal Dit is ook met hier­die uit­kyk wat hy sy nu­we pos aan­pak. Vol­gens prof. Pe­ter­sen is sy plan om oor die vol­gen­de vyf jaar ’n om­ge­wing te help skep waar­in al­mal op kam­pus ge­mak­lik en deel van ’n gro­ter ge­meen­skap kan voel. Hy wil ver­al klem lê op in­klu­si­wi­teit. Hy be­oog ook om dit heel­te­mal an­ders as sy voor­gan­ger te be­na­der.

“Ek het groot skoe­ne om te vul, maar ek dink ook men­se is ge­reed vir ver­an­de­ring. Ek was aan­vank­lik be­kom­merd, maar ek is oor­wel­dig deur die ma­nier waar­op die u­ni­ver­si­teits­ge­meen­skap my ont­vang het. Ek dink men­se be­sef nie­mand is die­self­de nie en ek het be­sef jy sal nooit al­mal ge­luk­kig kan maak nie, maar ek gaan pro­beer.

“Prof. Jan­sen het ’n se­ke­re styl ge­had en ek dink hy het fan­tas­tie­se werk by die u­ni­ver­si­teit ge­doen, maar my be­na­de­ring gaan nie nood­wen­dig ’n ra­di­ka­le be­na­de­ring wees nie. Ek sal nie nood­wen­dig vin­ni­ge stel­lings maak son­der om hul­le eer­ste te toets nie. Dit is waar my ag­ter­grond met in­ge­ni­eurs­we­se my gaan help. As jy vir my met prof. Jan­sen wil ver­ge­lyk, dink ek dít is hoe ons ver­skil,”sê hy.

Prof. Pe­ter­sen het reeds met ’n pro­ses by die u­ni­ver­si­teit be­gin om ’n ge­ïn­te­greer­de trans­for­ma­sie­plan te ont­wik­kel. Hy hoop dat hier­die plan Ko­v­sies in ’n plek sal ver­an­der waar per­so­neel en stu­den­te wel­kom voel en wil by­dra tot die a­ka­de­mie­se suk­ses van die in­stel­ling wat al 113 jaar oud is.

Hy sê stu­den­te is ’n be­lang­ri­ke deel van die u­ni­ver­si­teit en dit is be­lang­rik dat hul­le ’n baie sterk stu­den­te-ge­sen­treer­de u­ni­ver­si­teit is.

“Ons wil en ons gaan met hul­le ge­sels. Ons wil weet wat hul­le pla en waar­van hul­le hou, en ons wil ge­spreks­ka­na­le oop­hou. Dit is ook be­lang­rik om dié bood­skap oor te dra op ’n ma­nier wat nie as ’n drei­ge­ment be­skou kan word nie.”

Weg van die kam­pus ge­niet hier­die pa van twee om saam met sy seuns, Cur­tis en Clay­ton, gholf te speel. Hul­le be­soek ook ge­reeld hul ou­ma op die plat­te­land en hou dan daar­van om te gaan vis­vang. Vol­gens prof. Pe­ter­sen is hul­le ’n heg­te ge­sin en was dit ’n groot aan­pas­sing om son­der sy vrou en kin­ders Vry­staat toe te trek.

‘’My vrou kyk op die oom­blik na die seuns. Ek pro­beer so ge­reeld as moont­lik Kaap­stad toe te kom, maar so­dra ons ’n huis ge­kry het, sal hul­le ook Vry­staat toe trek. Ek mis hul­le baie, maar ons wou die trek en ver­an­de­ring so mak­lik as moont­lik vir die kin­ders maak.”

Oor die toe­koms van die u­ni­ver­si­teit pro­beer prof. Pe­ter­sen om nie te vi­ning din­ge te ver­an­der nie, want hy meen hul­le is al­mal nog be­sig om hul voe­te te vind.

Hy voel eg­ter sterk daar­oor dat jy nie ’n u­ni­ver­si­teit uit jou kan­toor kan be­stuur nie. Vol­gens hom moet die vi­se­kan­se­lier aan­hou­dend met per­so­neel, stu­den­te en die pri­vaat­sek­tor ska­kel om se­ker te maak al­mal stem oor­een oor die vi­sie vir die kam­pus en hul kam­pus­ge­meen­skap.

“Die U­ni­ver­si­teit van die Vry­staat het baie hid­den gems, maar dit word on­ge­luk­kig deur bran­den­de kwes­sies (soos ras­sis­tie­se voor­val­le) oor­ska­du. My rol sal wees om ’n om­ge­wing te skep waar­in stu­den­te en die per­so­neel ge­mak­lik kan wees. En dit sal op ’n ma­nier ge­doen moet word wat nie weg­neem van a­ka­de­mie­se uit­ne­mend­heid nie, want dit bly die hoof­fo­kus van ’n u­ni­ver­si­teit. ”

Prof. Fran­cis Pe­ter­sen is die nu­we rek­tor en vi­se­kan­se­lier van die UV.

REGS: Prof. Pe­ter­sen is ’n boor­ling van Mal­mes­bu­ry in die Wes-Kaap, maar sê hy sien uit daar­na om ’n ver­skil in die Vry­staat te maak.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.