Wild­be­dryf ver­tak en hou aan groei

In die dood­snik­ke van die 2015-wild­vei­ling­sei­soen het die re­kords weer ge­spat na­dat pry­se vroe­ër van­jaar ef­fe af­ge­plat het het. E­ko­no­me, wild­boe­re, te­lers en be­leg­gers ver­wag dat die be­dryf aan­staan­de jaar met her­nu­de e­ner­gie gaan groei, ter­wyl dit meer g

Landbou Vee - - Inhoud -

Die ge­mid­del­de prys vir ’n swart­wit­pens­bul op die be­ken­de te­ler mnr. Piet War­ren van Gra­ve­lot­te se vei­ling in Sep­tem­ber was net meer as R3,3 mil­joen. On­der hier­die ver­ko­pe was daar rekordpryse, soos die R27 mil­joen wat vir die Zam­bie­se bul Mo­pa­nie be­taal is en die R21 mil­joen vir Deu­ce.

Piet wys daar­op dat die ko­pers op sy vei­ling al­mal te­lers was wat reeds swart­wit­pen­se het. “Dit is nie ryk ver­sa­me­laars wat die goed vir die aar­dig­heid koop nie. Dit is boe­re wat erns­tig oor hul teel­pro­gram­me is. As e­nig­ie­mand twy­fel oor die toe­koms van wild­boer­de­ry, kan hul­le net kyk na die ver­troue waar­mee hier­die ko­pers in hul kud­des se teel­ma­te­ri­aal be­lê.”

Mnr. Ernst Ja­no­vsky van Ab­sa A­gri­be­sig­heid stem heel­har­tig saam en sê die wild­be­dryf is op ’n goeie plek dank­sy die in­trin­sie­ke waar­de van wild op die in­ter­na­si­o­na­le jag­mark. Hy voor­sien dat die be­dryf in die af­sien­ba­re toe­koms sal aan­hou groei en dat te­lers, soos Piet, wat hul­le daar­op toe­lê om die reg­te teel­ma­te­ri­aal te be­kom en daar­mee te teel, sal aan­hou om goeie wins­te te be­haal. “Wê­reld­wyd word jag­ge­leent­he­de en - be­stem­mings ál min­der, ter­wyl dit in Suid-A­fri­ka toe­neem. Die plaas­li­ke wild­be­dryf is dus per­fek ge­po­si­si­o­neer om in die in­ter­na­si­o­na­le vraag te voor­sien,” sê hy.

Dr. Peter O­be­rem, Wild­be­dryf SA se voor­sit­ter, voor­spel ook dat die jag­mark die toe­koms van die wild­be­dryf gaan rug­steun en sê die re­kord­prys van R9,4 mil­joen wat on­langs vir die koe­doe­bul Her­cu­les be­taal is, ge­tuig daar­van. “Koe­doe­bul­le met be­son­der­se ho­rings is deur en deur jag­bok­ke. Nou kom hul­le tot hul reg in die teel­be­dryf.”

Vir tro­fee­jag­ters wat nou met wild­te­lers moet mee­ding om tro­fee­bok­ke met uit­son­der­li­ke ho­ring­leng­tes, is dit dalk nie goeie nuus nie.

Mnr. Lood Be­ster, ’n di­rek­teur van die Wilds­win­kel, ’n han­dels­pos vir die le­wen­de koop en ver­koop van wild, sê eg­ter dit dui op ’n blink toe­koms vir te­lers én jag­ters. “Ons moet net eers er­ken en aan­vaar dat die ge­ne­poel van be­son­der­se tro­fee­die­re so te sê uit­ge­jag is en dat daar nie ’n kits­op­los­sing vir hier­die di­lem­ma is nie.

“Die goeie nuus is dat daar te­lers is wat be­reid is om groot be­drae geld te be­lê in die tro­fee­teel­ma­te­ri­aal wat nog te vin­de is en dat hul­le dit wil be­waar en ver­meer­der. Dit gaan on­ge­luk­kig tyd neem, maar aan die ein­de van die pro­ses gaan daar weer baie 64”-koe­doe­bul­le op die jag­veld be­skik­baar wees teen bil­li­ke jag­pry­se.”

Jag­ters kan hul­le ook daar­aan troos dat nie al­le koe­doe­bul­le skie­lik R9,4 mil­joen werd is nie. Ernst wys daar­op dat die

wild­be­dryf be­sig is om in twee dui­de­li­ke vertakkings te ont­wik­kel – ’n stoet­be­dryf, waar te­lers hul­le be­y­wer om top­teel­ma­te­ri­aal te teel, en ’n kom­mer­si­ë­le be­dryf waar hier­die teel­ma­te­ri­aal uit­ein­de­lik aan die jag­mark be­skik­baar gaan word.

Mnr. Brandon Leer, ’n be­ken­de wild­af­sla­er, sê dit is pre­sies wat hy dees­dae op wild­vei­lings sien ge­beur. Daar val al hoe meer klem op die ge­hal­te van die­re, kud­de­ge­skie­de­nis en te­ler­re­pu­ta­sie. Hy sê die wild­be­dryf is in dié op­sig be­sig om die koop­pa­tro­ne van stoet­bees­te te volg. Ko­pers soek re­kord­hou­ding, fa­mi­lie­ge­skie­de­nis en voor­spel­baar­heid. Te­lers wat ’n re­pu­ta­sie het dat hul­le puik na­ver­koop­diens en by­stand bied, kry die top­pry­se.

Ernst sê sy e­nig­ste be­kom­mer­nis oor die wild­be­dryf in die vol­gen­de paar jaar is dat nu­we toe­tre­ders hul vin­gers gaan ver­brand as hul­le wild teen stoet­pry­se aan­koop en dan, son­der dat hul­le die re­pu­ta­sie of ag­ter­grond as te­lers het, ver­wag om soort­ge­ly­ke pry­se vir hul die­re te ver­dien.

Daar­om sê Lood die be­dryf kort meer i­ni­si­a­tie­we soos die Gol­den Bree­ders se fa­mi­lie­vei­ling, waar re­la­tief on­be­ken­de te­lers wat al wild van Gol­den Bree­ders ge­koop het, ge­nooi word om hul die­re on­der dié groep se vaan­del te ver­koop. “Ons moet vei­li­ge plat­forms vir nu­we toe­tre­ders tot die mark skep,” sê hy, en voeg by dat die Wilds­win­kel aan­staan­de jaar soort­ge­ly­ke i­ni­si­a­tie­we be­plan.

Die her­nieu­de be­lang­stel­ling in tra­di­si­o­ne­le vlak­te­wild­soor­te bied nou aan baie wild­boe­re wat tot nou toe net uit die jag­be­dryf en kom­mer­si­ë­le han­del geld ver­dien het, die ge­leent­heid om tot die teel- of stoet­be­dryf toe te tree. Peter voor­spel dat ’n ge­son­de vraag na an­der, “ge­wo­ne” spe­sies, soos tses­se­bes, en selfs klein bok­kies, soos steen­bok­ke en dui­kers, vir ste­wi­ge pry­se oor die vol­gen­de jaar gaan sorg. Boe­re met sul­ke wild kan dus nou met nu­we oë na hul­le kyk.

KLEUR­VA­RI­AN­TE

In­tus­sen het die mark vir kleur­va­ri­an­te oor die laas­te jaar ver­lang­saam en is daar in die al­ge­meen kon­sen­sus dat die vraag na hier­die die­re be­sig is om te sta­bi­li­seer.

“Ek dink die pry­se was net te warm aan die be­gin van die jaar,” sê Lood.

Hy meen pry­se vir die mees­te kleur­va­ri­an­te is nou waar hul­le moet wees en sê hoe­wel par­ty te­lers kan voel hul­le het ska­de ge­ly, bied kleur­va­ri­an­te steeds goeie waar­de. Goue wil­de­bees­te se prys het by­voor­beeld nog glad nie be­gin daal nie, en die prys van ko­nings­wil­de­bees­te is steeds aan die styg. Hy sê hoe­wel swart rooi­bok­ooie dalk nie meer so mak­lik R500 000 op vei­lings be­haal nie, bied hul­le teen pry­se van R240 000 tot R300 000 steeds fan­tas­tie­se waar­de. “Ons het in die wild­be­dryf daar­aan ge­woond ge­raak dat ons ’n ba­sis­dier koop waar­van die waar­de in ’n jaar som­mer met 20% groei, en dan het ons boon­op ’n kalf of ’n lam by­ge­kry. Dit is tyd dat ons be­sef wild be­gin nou die pa­tro­ne van an­der boer­de­rye volg en dat jou in­kom­ste in jou aan­was lê, nie in die groei van jou ba­sis­dier se waar­de nie,” sê Lood.

Hy sê men­se moet ook be­sluit in wat­ter seg­ment hul­le wil sa­ke doen – die stoe­tof die kom­mer­si­ë­le be­dryf – en in wat­ter ma­te hul­le hul­self aan ri­si­ko wil bloot­stel. Sy ven­noot in die Wilds­win­kel, mnr. Lou­is van der Wa­tt, het ook al by meer as een ge­leent­heid daar­op ge­wys dat wild­boer­de­ry ’n be­sig­heid is en dat boe­re hul boer­de­ry na ge­lang van hul ap­tyt vir ri­si­ko moet be­stuur. Daar is die ho­ë­ri­si­ko­s­pe­sies met die hoë op­brengs­po­ten­si­aal, soos kleur­va­ri­an­te, en dan is daar die vei­li­ger mark­te met ’n la­er op­brengs­po­ten­si­aal, maar ook min­der ri­si­ko, soos vlak- te­wild­spe­sies wat vir die jag- en v­leis­mark be­stem is.

BOU MARK VIR WILDS­VLEIS

Peter is ver­al op­ti­mis­ties oor die toe­koms van die v­leis­mark. Wilds­vleis kan nou ge­ser­ti­fi­seer word in­ge­vol­ge ISO 14000, wat die ge­hal­te van ’n pro­duk waar­borg, ISO 9001, wat die be­stuur­stel­sel ou­dit en een­vor­mig­heid ver­se­ker, en ISO 2200, wat die ver­wer­king van die pro­duk ou­dit en ver­se­ker dat die pro­ses aan stan­daar­de vol­doen. “Ons hoef dus nie meer vir die De­par­te­ment van Landbou, Bos­bou en Vis­se­rye se vee­art­se­ny­kun­di­ge af­de­ling te wag om ons vleis­ske­ma goed te keur nie. Deur ons slag­pla­se en aan­leg­te deur ISO te laat ser­ti­fi­seer, vol­doen ons aan hoog­staan­de in­ter­na­si­o­na­le stan­daar­de.”

Peter sê die be­dryf gaan aan­vank­lik daar­op klem lê om eers ’n plaas­li­ke mark vir wilds­vleis­pro­duk­te te ont­wik­kel en dan in­ter­na­si­o­naal uit te brei. “Met goeie waar­de­toe­voe­ging kan ons plaas­lik die­self­de pry­se be­haal as in Eu­ro­pa.”

Lood sê die wins­ge­wen­de be­mar­king van wilds­vleis is be­lang­rik vir die he­le be­dryf. “Die wê­reld is gaan­de oor free ran­ge, en wat is nou meer vry­lo­pend as wild?”

Dr. Gert Dry, Wild­be­dryf SA se vo­ri­ge voor­sit­ter, sê Suid-A­fri­ka­ners eet reeds om­trent 120 ton wilds­vleis per jaar. “Ont­hou, dit was eint­lik on­wet­tig om wilds­vleis te ver­koop, dus word dié vleis hoof­saak­lik deur jag­ters en hul on­mid­del­li­ke fa­mi­lie en vrien­de ge­ëet,” sê hy.

Dit is nie net jag­ters wat hul tan­de slyp vir Suid-A­fri­kaan­se wild nie. Lood gaan bin­ne­kort na A­me­ri­ka om ’n reeks se­mi­na­re aan te bied vir sa­ke­lui wat dit oor­weeg om geld in Suid-A­fri­ka se wild­be­dryf te be­lê. “As bui­te­land­se ka­pi­taal op groot skaal in ons mark be­gin in­vloei, sal die be­dryf net ver­der groei.”

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.