Rooi­vleis­be­dryf: Wees voor­be­reid op ver­an­de­ring

Die in­ter­na­si­o­na­le e­ko­no­mie en wêreldmarkte is in ’n pro­ses van her­rang­skik­king, on­der meer weens sta­di­ger groei in China. Ons in Suid-A­fri­ka moet dit nie on­der­skat nie. Dit gaan die landbou be­ïn­vloed, en so ook die vleis­be­dryf.

Landbou Vee - - Inhoud - jo­han@jo­mar.co.za. NA­VRAE: Prof. Jo­han Wil­lem­se, e-pos:

Ná die e­ko­no­mie­se re­ses­sie van 2008 het A­me­ri­ka en die Eu­ro­pe­se U­nie se sen­tra­le ban­ke die wêreldmarkte toe­ge­gooi met ek­stra geld wat ge­skep is, te mid­de van 0%-ren­te­koer­se in dié lan­de. Om­dat A­me­ri­ka en Eu­ro­pa sta­dig ge­groei het, moes daar el­ders na ’n op­brengs op die ek­stra geld ge­soek word.

Ter­self­der­tyd het China se e­ko­no­mie aan­ge­hou groei, en die land het groot hoe­veeel­he­de me­ta­le en mi­ne­ra­le in­ge­voer vir sy reu­se-in­fra­struk­tuur­pro­gram. An­der op­ko­men­de lan­de, soos Bra­si­lië en Suid-A­fri­ka, as­ook Aus­tra­lië en Ka­na­da, wat al­mal uit­voer­ders van mi­ne­ra­le en me­ta­le is, het bo­ge­noem­de in­ter­na­si­o­na­le geld in hul e­ko­no­mie ge­kry.

Nou het China se e­ko­no­mie sta­di­ger be­gin groei. Die land bou nie meer so baie in­fra­struk­tuur nie, maar be­gin om sy e­ko­no­mie in die rig­ting van ’n ver­brui­ker­s­e­ko­no­mie te stuur. Sy sur­plus-staal, -se­ment, ens. word nou op wêreldmarkte ge­stort. Ge­volg­lik het die pry­se van mi­ne­ra­le, me­ta­le en steen­kool in dol­lar­waar­de in­ter­na­si­o­naal om­trent ge­hal­veer.

Geld vloei die af­ge­lo­pe jaar uit die grond­stof-uit­voer­lan­de te­rug na A­me­ri­ka. Al eers­ge­noem­de lan­de se geld­een­heid het erg ver­swak – Aus­tra­lië, Ka­na­da en Bra­si­lië s’n selfs meer as die rand.

Die A­me­ri­kaan­se landbou suk­kel tans om me­de­din­gend uit te voer, want die dol­lar is te sterk. Nou soek hy nu­we uit­voer­mark­te. Van­daar die drei­ge­ment om Suid-A­fri­ka se deel­na­me aan A­goa (die A­me­ri­kaan­se wet op groei en ont­wik­ke- ling in A­fri­ka) op te skort as die land nie 65 000 ton A­me­ri­kaan­se hoen­der­vleis ta­rief­vry laat in­kom nie. Suid-A­fri­ka het uit­ein­de­lik toe­ge­gee. (Die land voer on­der meer mo­tors, wyn en vrug­te ta­rief­vry uit in­ge­vol­ge A­goa.)

Dit gaan nu­we me­de­din­ging in die v­leis­mark skep, vir al­le soor­te vleis.

Nou oe­fen A­me­ri­kaan­se wet­ma­kers druk uit om ook bees- en vark­vleis (min­stens ’n se­ke­re hoe­veel­heid) ta­rief­vry na Suid-A­fri­ka te kan uit­voer. Die Re­ge­ring gaan nie die mo­tor­be­dryf op­of­fer nie. Dit is dus net ’n kwes­sie van tyd voor A­me­ri­ka vleis na Suid-A­fri­ka toe uit­voer.

Nog ’n faktor wat ’n groot im­pak kan hê, is die feit dat Eu­ro­pa tans oor­stroom word deur ’n ge­or­kes­treer­de in­vloei van men­se uit die Ara­bie­se lan­de. Dit hou ve­le ge­vol­ge in en ver­oor­saak on­sta­bi­li­teit in Eu­ro­pa en Noord-A­fri­ka.

PLAAS­LI­KE NEI­GINGS

Daar is ook ’n paar plaas­li­ke nei­gings wat vee­boe­re in die ko­men­de jaar of wat be­hoort dop te hou. Eer­stens, die Suid-A­fri­kaan­se e­ko­no­mie is be­sig om erns­tig af te koel en die kans is goed dat die e­ko­no­mie in ’n re­ses­sie gaan wees. GRA­FIEK 1 toon die ver­loop van klas A-bees­vleis­pry­se en die Re­ser­we­bank se lei­den­de e­ko­no­mie­se aan­wy­ser (wat ’n aan­dui­ding gee wat vir die vol­gen­de ses maan­de tot ne­ge

maan­de van die e­ko­no­mie ver­wag kan word. Dit voor­spel ’n groot in­sin­king in die e­ko­no­mie. In die ver­le­de het dit die vraag na rooi­vleis ge­knou en het pry­se la­er be­weeg, ver­al as dit sou saam­val met ’n groot aan­bod van slag­vee. GRA­FIEK 2 en GRA­FIEK 3 toon die ver­loop van on­der­skei­de­lik skaap- en vark­vleis­pry­se.

Vee­voer­pry­se is hoog, ter­wyl die voor­uit­sig is dat Suid-A­fri­ka nog ’n El Niño­so­mer gaan er­vaar, met on­der­nor­ma­le re­ën­val. Die kans is meer as 50% dat mielies en voer in die vol­gen­de jaar duur gaan bly en dat voer­kra­le en in­ten­sie­we vee­be­dry­we se wins­mar­ges klein gaan bly (of ne­ga­tief kan wees).

Weens die droog­te en ge­paard­gaan­de swak wei­dings­toe­stan­de die af­ge­lo­pe drie jaar tot vier jaar in de­le van die land word aan­vaar dat die mees­te vee­boe­re reeds van oor­tol­li­ge vee ont­slae ge­raak het en dat nie veel sur­plus­vee in die ko­men­de jaar op die mark sal be­land nie. Die e­nig­ste sur­plus­vee wat op die slag­mark be­hoort te be­land, is waar vee­boe­re na wild­boer­de­ry om­ska­kel. Hier­die nei­ging ver­min­der die ver­wag­te aan­bod van plaas­li­ke bees- en skaap­vleis.

Daar­teen­oor is wild­ge­tal­le, ver­al van bok­ke, be­sig om skerp toe te neem. Daar is ont­le­ders wat meen dat daar bin­ne­kort ’n gro­ter aan­bod van wilds­vleis op die plaas­li­ke mark gaan wees (’n mens sien dit reeds op ho­tel­le en re­stau­ran­te se spys­kaar­te). Dit gaan waar­skyn­lik ook nie te lank wees voor daar ’n groot uit­voer­mark vir wilds­vleis ont­wik­kel nie.

Na­speur­baar­heid gaan ’n voor­ver­eis­te wees om te ver­se­ker dat die oor­sprong en vei­lig­heid van vleis ge­mo­ni­tor en na­ge­speur kan word. Dit gaan ’n vry­wil­li­ge stel­sel wees wat sterk gaan steun op e­lek­tro­nie­se mer­kers in die­re. So ’n stel­sel word reeds in Suid-A­fri­ka ont­wik­kel, en die een­heid vir le­wen­de­ha­we-e­ko­no­mie in die U­ni­ver­si­teit van die Vry­staat se de­par­te­ment landbou-e­ko­no­mie gaan ho­pe­lik bin­ne­kort be­gin om op­lei­ding in dié ver­band te ver­skaf. Bo­ge­noem­de gaan ge­paard met han­te­rings­teg­no­lo­gie en baie meer ge­de­tail­leer­de en ont­leed­ba­re re­kord­hou­ding en s­ta­tis­tiek.

Die teg­no­lo­gie wat aan die ont­wik­kel is ten op­sig­te van ge­ne­mer­kers gaan teling en se­lek­sie bin­ne­kort na ’n nu­we vlak neem. By­voor­beeld, die een­heid vir le­wen­de­ha­we-e­ko­no­mie is reeds be­sig met voer­kraal­proe­we om ver­skil­len­de bees­ras­se se groei of pro­duk­sie­kur­wes te be­paal. By­voor­beeld, ’n Ngu­ni groei an­ders as ’n He­re­ford in die voer­kraal. Dit lyk of die Ngu­ni ’n min­der e­ner­gie­ry­ke rant­soen no­dig het en vir ’n kor­ter tyd­perk ge­voer hoef te word. Daar is ook ver­skil­le bin­ne ras­se. Ons sal bin­ne­kort veel meer in­lig­ting be­skik­baar hê. Boe­re sal dan daar­vol­gens kan se­lek­teer.

Laas­tens is dit vir my dui­de­lik dat die vleis­klas­si­fi­ka­sie­stel­sel in een of an­der vorm sal bly voort­be­staan, maar die v­leis­mark gaan op ver­brui­kers­vlak na nis­mark­te be­weeg, elk­een met sy eie han­dels­merk. Daar gaan ’n gro­ter ver- skei­den­heid ge­hal­te- en han­dels­merk­vleis be­skik­baar wees, en in dié ver­band gaan na­speur­baar­heid be­lang­rik wees.

Rooi­vleis­pro­du­sen­te sal by dié ver­wag­te nei­gings moet aan­pas om by te bly.

FO­TO: T­HEUNS BO­THA

Mooi vleis­bees­te in die Oos-Kaap. Ver­brui­kers kan in die na­bye toe­koms meer han­dels­merk-vleis op die rak te wag­te wees.

Prof. Jo­han Wil­lem­se is ’n e­ko­noom ver­bon­de aan die de­par­te­ment landbou-e­ko­no­mie, U­ni­ver­si­teit van die Vry­staat.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.