Ka­non­kop druk deur met nu­we ma­sjien

Oop kui­pe, glo A­brie Bee­s­la­er, wyn­ma­ker by Ka­non­kop, is die sleu­tel tot die land­goed se hoog aan­ge­skre­we wyn­styl. Deur die eeue is die kui­pe deur men­se be­werk, maar in ’n in­ter­na­si­o­na­le deur­braak doen ’n ma­sjien nou die werk.

Landbouweekblad - - Lbw Boereplan - NAVRAE: Web­werf: www.ka­non­kop.co.za; e-pos: wi­ne@ka­non­kop.co.za

Die Por­tu­ge­se het die wyn­wê­reld ver­stom met ’n ma­sjien wat die ak­sie en selfs tem­pe­ra­tuur van die mens­li­ke voet na­boots om drui­we vir port­pro­duk­sie te trap. Nou het Suid-A­fri­ka se eie Ka­non­kop toe­rus­ting ont­werp wat die ar­beids­in­ten­sie­we deur­druk-ak­sie uit wer­kers se han­de neem.

Die Ka­non­kop-land­goed het on­langs groot uit­brei­dings aan die kel­der ge­maak om die ka­pa­si­teit te ver­dub­bel, maar ook om mo­der­ne teg­no­lo­gie te in­stal­leer.

“Ons het gaan kyk na wat die mak­si­mum ka­pa­si­teit van die plaas is, en toe be­sluit om een keer klaar te bou en te breek,” ver­tel mnr. A­brie Bee­slaar, wyn­ma­ker, oor die toe­voe­gings wat on­der meer die tenk­ruim­te met 1,5 mil­joen li­ter ver­groot het. Die va­te­pak­huis kan nou 7 500 va­te hou ver­ge­le­ke met 4 000 va­te voor­heen.

Van die op­win­den­de toe­voe­gings sluit ook in ’n op­tie­se sor­teer­ta­fel en weeg­brug.

“Ons doen baie sor­teer­werk in die win­gerd (hul­le ge­bruik ook e­lek­trie­se skê­re in die

win­gerd), maar wan­neer die drui­we ge­pluk is, kom dit in 500 kg-krat­te kel­ders toe. Dit word af­ge­laai in ’n voer­bak en gaan dan na ’n ont­stin­ge­laar wat se­ker maak die kor­rels word nie ge­breek nie. Die kor­rels val dan op ’n vi­bra­sie­ta­fel wat ont­slae raak van din­ge soos groen kor­rel­tjies, ro­syn­tjies en stin­gels.”

Hier­na word die op­tie­se sor­teer­ta­fel in­ge­span wat teen hoë spoed foto’s van die kor­rels neem. Al­le kor­rels wat nie na ryp, don­ker drui­we­kor­rels lyk nie, word met ’n lig­stel­sel weg­ge­skiet en na die kom­pos­hoop ge­stuur.

“Ver­al in ja­re met on­e­we­re­di­ge ryp­wor­ding, soos 2016, is dit baie nut­tig.”

Wan­neer net die bes­te drui­we uit­ge­soek is, kan die wyn­be­rei­dings­pro­ses be­gin.

OOP KUI­PE SLEU­TEL TOT WYN­STYL

Die kel­der was toe­ge­rus met oop se­ment­kui­pe (met ’n e­pok­sielaag) wat al in die 1940’s ge­bou is. Een van die be­slui­te wat hul­le ty­dens die op­knap­pings­pro­ses moes neem, was oor die nu­we kui­pe wat ge­ïn­stal­leer moes word.

“Die oop kui­pe speel ’n be­lang­ri­ke rol in die styl van die wyn wat ons maak, daar­om wou ons nie na toe gis­tings­ten­ke oor­slaan

nie,” sê A­brie, wat al twee keer as die bes­te wyn­ma­ker ter wê­reld aan­ge­wys is op die in­ter­na­si­o­na­le wyn-en-spi­ri­tu­a­lieë-kom­pe­ti­sie in Lon­den.

Wan­neer die wyn­drui­we in die kui­pe gis, kom al die so­lie­de deel­tjies (soos dop­pe, pit­te en pulp) na die op­per­vlak. Dié dop­pe-koek is am­per soos ’n tee­sak­kie, wat in die sap ge­dom­pel moet word so­dat die kleur en geur daar­uit ont­trek kan word. Wyn­ma­kers doen dit met deur­druk­ke of oor­pomp­stel­sels. Met ’n oor­pomp­stel­sel word die gis­ten­de sap oor die koek ge­pomp. Vir deur­druk­ke word die koek op­ge­breek en af­ge­druk met ’n deur­druk­stok (’n mens kan dit ver­ge­lyk met ’n aar­tap­pel­druk­ker in die kom­buis).

Die wyn­styl be­paal of jy gaan deur­druk of

oor­pomp (en ook hoe ge­reeld). Hoe meer die koek op­ge­breek word, hoe meer kleur en geur word ont­trek.

A­brie is ’n be­slis­te voor­stan­der van die deur­druk-me­to­de (sien KASSIE ).

Die e­nig­ste pro­bleem met die ou, oop kui­pe is dat dit heel­wat ar­beid verg – en boon­op baie har­de werk is. In pars­tyd is daar mak­lik 25 tot 30 paar han­de in Ka­non­kop se kel­der wat el­ke twee uur (dag en nag) die dop­pe met stok­ke deur­druk. Die ver­dub­be­ling van ka­pa­si­teit sou dus be­te­ken tot 60 men­se moet help deur­druk, wat nie i­de­aal is nie.

OU­TO­MA­TI­SEER

A­brie-hul­le het be­gin kop­krap oor ’n ma­nier om die deur­druk-ak­sie te ou­to­ma­ti­seer.

“Daar be­staan nê­rens in die wê­reld so iets nie en boon­op is daar nie ’n vas­te pa­troon wat ge­volg word nie, want el­ke ou druk an­ders. Die teg­no­lo­gie wat die naas­te daar­aan is, is se­ker die ma­sjie­ne wat hul­le in Por­tu­gal ge­bruik om die ak­sie van die mens­li­ke voet, wat die drui­we trap, na te boots. Daar is ook teg­no­lo­gie vir oop kui­pe en deur­druk­ke wat op lug­si­lin­ders ge­grond is, maar die ak­sie is baie sta­dig en eint­lik vind be­nat­ting net plaas, en nie die kneusak­sie nie.”

Saam met Le­a­ding Ed­ge 70 (wat pro­duk­te van vlek­vrye staal ont­wik­kel) en Con­sult C (in­ge­ni­eurs­werk) het A­brie be­gin kop­pe by­me­kaar sit om dié s­plin­ter­nu­we teg­no­lo­gie te ont­werp en te ver­vaar­dig. Al­bei on­der­ne­mings is op S­tel­len­bosch.

“Dit was baie lek­ker om be­trok­ke te wees by die ont­wik­ke­ling van nu­we teg­no­lo­gie,” sê A­brie. “Ons het gaan dink oor hoe men­se met die deur­druk­stok­ke werk en ’n ma­sjien ont­wik­kel met vier deur­druk­arms, wat aan ’n kruk­as ge­heg is. Aan die deur­druk­stok­ke het ons voet­jies, wat die­self­de af­me­tings as die plan­kies aan die on­der­punt van die men­se se deur­druk­stok­ke het (so­wat 30 cm x 10 cm), aan­ge­bring. Die kruk­as draai in die rond­te so­dat die arms die deur­druk-ak­sie na­boots. Dis die naas­te wat ons kon kom om die ak­sie te ou­to­ma­ti­seer.”

EEN OPERATEUR

Vir die ou kui­pe word han­de-ar­beid steeds ge­bruik, maar die af­ge­lo­pe pars­tyd het hul­le twee van die ma­sjie­ne ge­ïn­stal­leer om dop­pe deur te druk in die 15 nu­we tien­ton-kui­pe en twee klei­ner vyf­ton-kui­pe. Net een teg­ni­kus was no­dig om die deur­druk­ker te be­dryf.

“Die operateur het ’n ta­fel waar­van­daan hy die ma­sjie­ne met ’n stuur­arm na die reg­te kuip toe s­tuur, maar ons wil met­ter­tyd die ma­sjien ten vol­le ou­to­ma­ti­seer so­dat ’n pro­gram dit kan s­tuur. Ons wou nie al­les van die eer­ste jaar af 110% ou­to­ma­ti­seer nie, want ons toets die teg­no­lo­gie en pro­beer nog ont­sy­fer hoe vin­nig die ma­sjien moet druk.”

A­brie lag lek­ker wan­neer hy ver­tel dat dit ty­dens pars­tyd moei­lik was om te meet teen wat­ter spoed die wer­kers deur­druk.

“Hul­le het ag­ter­ge­kom ons pro­beer ’n ver­ge­ly­king tref, en het toe al hoe vin­ni­ger ge­werk om die ma­sjien te klop!”

Die deur­druk­ker is met ’n mo­tor met ver­an­der­li­ke spoed toe­ge­rus; die spoed waar­teen dit deur­druk as­ook die spoed waar­teen dit vo­ren­toe en ag­ter­toe be­weeg, kan dus aan­ge­pas word.

“Die ak­sie en re­sul­ta­te was van­jaar baie goed. As die mo­tors sta­di­ger loop, gaan dit meer druk op een plek. As ons dit eg­ter baie vin­ni­ger maak, gaan dit die dop­pe te veel breek.”

Die mo­tors skuif ook die ma­sjien van kuip na kuip en dank­sy sen­sors weet die ma­sjien wan­neer die arms bo die kuip is.

Die e­nig­ste pro­bleem met die ou­to­ma­tie­se deur­druk­ker is dat die staal­voet­jies nie tot op die kuip­vloer kan druk nie (dit stop so­wat 5 cm bo die e­pok­sielaag). Die voet­jies werk ook nie mooi in die hoe­ke nie.

“Die operateur kan net vin­nig om­stap en dit roer,” gee A­brie ’n op­los­sing.

GE­HAL­TE MOET VER­BE­TER

A­brie meen die doel van teg­no­lo­gie moe­nie net wees om wer­kers te ver­vang nie, maar dit moet in die eer­ste plek help om be­ter wyn te maak.

“Dit help nie ons kom met min­der men­se oor die weg, maar ver­loor ge­hal­te nie. Die he­le be­dryf was lank ge­skoei op han­de­ar­beid om­dat dit be­kos­tig­baar was, maar din­ge ver­an­der. Dank­sy teg­no­lo­gie kan ons die men­se wat nou vir ons werk, be­ter be­taal, want hul­le is be­ter op­ge­lei­de men­se wat oor meer vaar­dig­he­de be­skik om met die teg­no­lo­gie te werk.”

FOTO’S: KE­VIN CRAUSE

Die ou­to­ma­tie­se deur­druk­ker het vier arms met voet­stuk­kies on­der­aan. Dit kan vo­ren­toe en ag­ter­toe oor die leng­te van die kuip be­weeg. Die spoed waar­teen die deur­druk­arms “trap”, kan aan­ge­pas word.

Mnr. A­brie Bee­s­la­er, wyn­ma­ker by die Ka­non­kop-land­goed.

Die voet­stuk­kies is die­self­de op­per­vlak as die plan­kies on­der­aan die deur­druk­stok­ke wat men­se ge­bruik. Dit roer nie net die sap en koek nie, maar ’n kneusak­sie vind ook plaas.

Die ou­to­ma­tie­se deur­druk­ker boots wer­kers se ak­sies na wat met deur­druk­stok­ke die koek op­breek en deur die sap meng. Dis har­de, ar­beids­in­ten­sie­we werk wat reg­deur pars­tyd 12 keer per dag her­haal moet word.

Die “kar­re­tjie” wat oor die kui­pe be­weeg. Dis toe­ge­rus met ’n kruk­as waar­aan die deur­druk­arms ge­heg is.

Ka­non­kop Pi­no­ta­ge 2012, wat on­langs die twaalf­de wyn van dié kel­der ge­raak het wat ’n plek op die Ab­sa Top­tien-lys kon be­klee.

Ver­skeie nu­we teg­no­lo­gie is on­langs tot Ka­non­kop se kel­der toe­ge­voeg, on­der meer ’n op­tie­se sor­teer­stel­sel wat help om slegs die bes­te kor­rels uit te soek.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.