Droog­te: S­ken­kings bly in­stroom

Landbouweekblad - - Lbw|inhoud -

NAMATE die dae lan­ger en war­mer word en die re­ën een­vou­dig weg­bly, word die s­ken­kings van voer uit die saai­ge­bie­de al hoe meer op prys ge­stel deur boe­re in droog­te­ge­teis­ter­de dis­trik­te.

Die Boe­re in Nood-in­stan­sie het aan­vank­lik die lei­ding ge­neem met dié soort hulp, maar in­tus­sen het die ge­or­ga­ni­seer­de land­bou, land­bou- en pri­va­te on­der­ne­mings en ker­ke ook in­ge­spring. Van die tal­le voor­beel­de is die swaar­voer­tuig­han­de­laars Hi­no en Vol­vo wat vrag­mo­tors en be­stuur­ders be­skik­baar ge­stel het om voer oor dui­sen­de ki­lo­me­ters te kar­wei, die bok­haar­ko­per en ver­wer­ker Sa­mil wat saam met die Sy­bok­haar­trust gra­tis mie­lies aan An­go­ra­boe­re ge­le­wer het, die NG Kerk in Krag­ga­kam­ma, Port E­li­za­beth, wat nie net geld in­ge­sa­mel het nie, maar ook ge­re­ël het dat Mil­l­trans, ’n ver­voer­maat­skap­py, vrag­te voer in die Ka­roo gaan af­le­wer.

Dit lyk as­of die hulp­by­dra­es se rim­pel­ef­fek uit­kring. Die jong­ste voor­beeld was 30 vrag­mo­tors van Hen­drik van Wyk Ver­voer wat ver­le­de week uit Del­mas na die Wes-Kaap ver­trek het met 1 500 ba­le voer wat die Neu­hoff-boer­de­ry ge­skenk het. To­tal SA het meer as R1 mil­joen se brand­stof ge­skenk.

Dit is eg­ter nie al­tyd net ’n ge­brek aan wei­ding wat pro­ble­me skep nie. El­ke land­bou­streek wor­stel van tyd tot tyd met sy ei­e­soor­ti­ge ram­pe, soos veld­bran­de en vloe­de, wat boe­re dik­wels raad­op laat.

Boer­de­ry word nie mak­li­ker nie. Dit is dalk nou die tyd vir el­ke boer om mooi te dink oor sy rol in die sa­me­le­wing en wat hy kan doen om me­de­boe­re te help as die nood druk. Dit is de­fi­ni­tief nie die tyd om on­der me­kaar te ba­klei nie.

Pie­ter en Pie­tie Fer­rei­ra van die Wa­gon­drift-boer­de­ry, Han­key, in die Gam­toos­val­lei, is self man­ne wat al­tyd help waar hul­le kan. Hul­le be­klem­toon dat ’n mens al­les in jou ver­moë moet doen om vol­hou­baar te kan boer, maar dat din­ge soms baie vin­nig en on­ver­wags kan ver­keerd loop. Dan moet jy in­der­haas an­der plan­ne be­raam – en dit is dik­wels on­moont­lik son­der die wel­wil­lend­heid van me­de­boe­re.

In Pie­ter-hul­le se ge­val het die vlak van die Koe­ga­dam bui­ten­ge­woon vin­nig ge­daal en, met ver­de­re droog­te voor­spel in die op­vangs­ge­bied, moes hul­le iets doen om hul groot groen­te­kon­trak­te met su­per­mark­te te eer­bie­dig.

Ter­wyl hul­le op hul eie grond ge­boor het vir wa­ter (wat hul­le toe ook met­ter­tyd ge­kry het), het een van Suid-A­fri­ka se me­ga­boe­re, Han­nes Jou­bert van Ha­ba­ta, Kirk­wood, ’n aan­tal hek­ta­re aan hul­le be­skik­baar ge­stel om groen­te te plant om die kri­sis­tyd te oor­brug met wa­ter uit die Ga­riep.

Pie­ter-hul­le sê dit was nie no­dig vir Han­nes om hom oor hul­le te ont­ferm nie, maar hy het nie ’n oom­blik ge­hui­wer om te help toe hul­le die si­tu­a­sie aan hom ver­dui­de­lik het nie. Sul­ke on­baat­sug­tig­heid kan ge­rus mos maar aan­steek­lik wees!

DIT WAS TOE NIE SÓ BESTEM

Die span by Pro­fert moet soos ’n bruid voor die kan­sel voel wie se brui­de­gom koue voe­te ge­kry het. Die ver­lig­ting was groot toe dit am­per ’n jaar ge­le­de rug­baar ge­raak het dat ’n ko­per uit­ein­de­lik vir die suk­ke­len­de Pro­fert ge­vind is. Die rid­der op die wit perd was nog­al ’n sjar­man­te Frans­man: Roul­lier, die maat­skap­py wat am­per 60 jaar ge­le­de in ’n ha­we­dorp aan die Fran­se noord­kus ge­stig is en dees­dae

sy pro­duk­te in meer as 100 lan­de be­mark.

Teen Mei, in die­self­de week as ’n baie be­dry­wi­ge Nam­po-Oes­dag, was die nuus amp­te­lik. Roul­lier en Pro­fert gaan saam­smelt. Die e­nig­ste hek­kie om nog te oor­kom is die se­ën van Suid-A­fri­ka se Me­de­din­gings­kom­mis­sie. Dié het en­ke­le we­ke ge­le­de uit­ein­de­lik die ja-woord vir die troue ge­gee.

Maar, he­laas. Dit was toe nie bestem nie. Roul­lier het op 8 No­vem­ber aan­ge­kon­dig dat hy nie meer kans sien vir die tran­sak­sie nie. Met net ’n vae ver­wy­sing na “on­oor­kom­ba­re pro­ble­me” in die na­ko­ming van “voor­waar­des” wat klaar­blyk­lik vroe­ër ge­stel is.

An­ders­om ge­stel, ver­neem Ma­nie, be­te­ken dit dat die doel­pa­le se­dert Roul­lier se aan­vank­li­ke aanbod ’n jaar ge­le­de ge­du­rig ver­skuif moes word. Am­per soos met die be­oog­de oor­na­me van ’n huis deur ’n nu­we ko­per – die amp­te­li­ke oor­drag het net ’n ruk­kie té lank ge­sloer.

Dit is nie as­of daar nie van al­bei kan­te hard pro­beer is nie. Ma­nie weet ver­al die Land Bank, Pro­fert se groot­ste kre­di­teur en saam met ’n C­hi­ne­se maat­skap­py een van twee aan­deel­hou­ers, het maan­de lank on­ver­poos ag­ter die skerms ge­spook om sa­ke te laat vlot.

Aan die an­der kant ver­neem Ma­nie ’n goeie skoot Fran­se wis­pel­tu­rig­heid en on­ge­duld het dalk ook tot die hand­om­keer by­ge­dra.

E­wen­wel, Ma­nie wens al­bei hu­ba­re par­tye van har­te sterk­te toe in hul voort­ge­set­te soek­tog na ’n ge­skik­te en ge­wil­li­ge we­der­helf. Ook ter wil­le van die wel­stand van die Suid-A­fri­kaan­se land­bou in sy ge­heel, so­wel as die twee maat­skap­pye se meer as 200 werk­ne­mers wat hul brood en bot­ter moet ver­dien.

As na­ge­dag­te laat die he­le pe­tal­je Ma­nie net maar weer aan die ge­yk­te stel­ling dink: A­fri­ka (lees hier­by in­ge­sluit: Sa­ke doen in A­fri­ka) is nie vir sis­sies nie.

ELKEEN MOET BYDRA

Prof. Mo­ham­mad Karaan, wat tot on­langs nog die de­kaan van die fa­kul­teit land­bou­we­ten­skap­pe aan die U­ni­ver­si­teit S­tel­len­bosch was, het on­langs op die Kom­ga-skou na die rol van boe­re in Suid-A­fri­ka – as ’n mis­luk­te staat – ver­wys.

Hy het ge­sê daar is nie meer die vaar­dig­he­de om Suid-A­fri­ka as ’n funk­si­o­ne­le staat te be­stuur of die e­ko­no­mie te laat groei nie. Hy sê on­om­won­de die staat is be­sig om te mis­luk – óf het eint­lik reeds mis­luk. Daar­om moet boe­re nie eers daar­aan dink om die staat half­pad te ont­moet nie. Hul­le moet 80% self doen – ook wat grond­her­vor­ming be­tref.

As voor­beeld sê hy boe­re kan on­af­hank­lik help om swart talent te ont­wik­kel en sin­vol­le grond­her­vor­ming laat plaas­vind. Vol­gens hom is daar nie ge­leent­he­de vir swart stu­den­te die dag as hul­le gra­du­eer nie. Hy maak die ont­stel­len­de op­mer­king dat daar nie ’n boer, land­bou-on­der­ne­ming of ’n boe­re­ver­e­ni­ging is wat hom vra waar hul­le ’n be­lo­wen­de swart jon­ge­ling kan kry wat hul­le op ’n suk­ses­pad kan plaas nie.

Hier­die woor­de het Ma­nie laat won­der hoe ver ons nie al op die pad van her­vor­ming sou ge­vor­der het as el­ke boe­re­ver­e­ni­ging in die land net een swart stu­dent jaar­liks ’n ge­leent­heid ê­rens in hul dis­trik ge­bied het nie. Ma­nie sê geen­sins daar word niks ge­doen nie. A­gri SA het juis on­langs daar­op ge­wys dat sy be­dryfs­or­ga­ni­sa­sies in die af­ge­lo­pe boek­jaar R313 mil­joen aan her­vor­mings­pro­jek­te be­stee het en daar­deur 104 700 ont­wik­ke­len­de boe­re ge­help het.

Nogtans word daar te veel op die Re­ge­ring staat ge­maak om din­ge te doen en te min aan­dag ge­skenk aan wat elkeen self kan bydra.

EERS NET EEN BOTTELTJIE!

’n Boer uit die Na­ma­kwa­land be­soek sy neef in die Kaap. Hy is ’n bier­drin­ker en ken nie eint­lik wyn nie, maar is tog nuus­kie­rig om die Kaap­se vog­gies op die proef te stel.

Som­mer met die in­trap­slag, trak­teer die neef hom met ’n re­stau­rant-ete, waar­ty­dens hy in­stem om ’n bie­tjie wyn te proe. “Bring daar vir ons Twee Jon­ge Ge­zel­len,” be­stel die neef.

“Nee, wag,” keer die boer met sy be­den­kin­ge oor die wyn­drin­ke­ry. “Bring eers net één botteltjie!”

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.