Saam­woon of trou?

Die spreek­woord lui dat trou nie per­de­koop is nie, maar om saam te woon is ook nie so een­vou­dig nie. In al­bei ge­val­le is daar wet­li­ke ge­vol­ge in­dien die ver­hou­ding be­ëin­dig word of een van die par­tye sterf.

Landbouweekblad - - Lbw | Inhoud - ANDRÈ ELOFF Mnr. Andrè Eloff is ’n regs-en-be­sig­heids­kon­sul­tant van Al­le­gi­an­ce Con­sulting. NA­VRAE: E-pos: in­fo@al­le­gi­an­ce.co.za

Om te trou het erns­ti­ge wet­li­ke ge­vol­ge. Trou is ’n kon­trak en moet aan die voor­ge­skre­we for­ma­li­tei­te van die wet vol­doen, by­voor­beeld:

■ Die hu­we­liks­be­ves­ti­ger moet wet­ti­ge hu­we­li­ke mag be­ves­tig;

■ Die par­tye is nie reeds ge­troud nie;

■ Hul­le is oud ge­noeg om te trou;

■ Hul­le is nie bin­ne die ver­bo­de gra­de van ver­want­skap nie;

■ Daar is geen be­let­sel teen die voor­ge­no­me hu­we­lik nie; en

■ Daar moet min­stens twee be­voeg­de ge­tui­es teen­woor­dig wees. Die ge­vol­ge van die hu­we­lik be­hels dat ga­des die reg het op in­tes­ta­te erf­op­vol­ging; hul bui­te-eg­te­li­ke kin­ders raak ge­wet­tig, ’n min­der­ja­rig par­ty raak mon­dig ty­dens die hu­we­lik en ten vol­le han­de­ling­be­voeg (e­man­si­pa­sie vind plaas); daar is ’n we­der­syd­se on­der­houds­plig tus­sen die ga­des; hul­le is ge­ly­ke ven­no­te en kan aan me­kaar ge­sken­ke gee (vry van sken­kings­be­las­ting). Dié din­ge kan nie by saam­woon­pa­re ge­beur nie.

Saam­woon (co­ha­bi­ta­ti­on) word eg­ter deur die reg ook as ’n kon­trak tus­sen par­tye (mon­de­lings of skrif­te­lik) be­skou. Saam­woon kan ge­beur bloot om die kos­te te deel of om saam te bly soos hu­we­liks­maats, maar dit is al­tyd be­ter om ’n skrif­te­li­ke kon­trak op te stel in­ge­vol­ge die Wet op Bur­ger­li­ke Ver­bin­te­nis­se, Wet 17 van 2006 (Ci­vil U­ni­on Act).

Ge­trou­de men­se het reg­te in­ge­vol­ge ver­skeie wet­te, wat saam­woon­pa­re nie het nie. Kyk by­voor­beeld na dié wet­te:

■ Wet op In­tes­ta­te Erf­op­vol­ging (Wet 81

van 1987): As ’n ge­trou­de per­soon son­der ’n tes­ta­ment sterf, erf die langs­le­wen­de ’n kinds­deel van die oor­le­de­ne se ba­tes. Saam­woon­pa­re erf s­legs in ter­me van ’n tes­ta­ment.

■ Wet op On­der­houd van Langs­le­wen­de

Ga­des (Wet 27 van 1990): Saam­woon­par­tye is nie ga­des nie en kan nie ná die dood van die eer­ster­wen­de vir ver­sor­ging eis nie. Hoe­wel die hof ar­ti­kel 2(1) van die Wet op On­der­houd van Langs­le­wen­de Ga­des on­grond­wet­lik ver­klaar het, is dit on­be­kend of die Grond­wet­hof dit be­krag­tig het. Ar­ti­kel 2(1) be­paal dat s­legs eg­ge­no­te van me­kaar on­der­houd mag eis.

■ Wet op Pen­si­oen­fond­se (Wet 24 van

1956): Die langs­le­wen­de word nie son­der meer as ’n ga­de en af­hank­li­ke van die oor­le­de lid van die fonds ge­sien nie. In­ge­vol­ge Ar­ti­kel 37 (c) van die wet be­paal die trus­tees van die fonds wie die af­hank­li­kes is, al het die lid die vol­le doods­voor­deel op die be­guns­ti­gings­vorm aan die langs­le­wen­de van die saam­bly­ers toe­ge­ken.

■ Wet op Lang­ter­myn­ver­se­ke­ring (Wet 52

van 1998): Die op­brengs van le­wens­ver­se­ke­ring van die oor­le­de­ne word s­legs be­taal aan die be­guns­tig­de op die po­lis. By groeps­dek­king, wat deel is van die werk­ne­mers­voor­de­le van ’n werk­ne­mer, word ’n saam­blymaat nie son­der meer as ’n af­hank­li­ke ge­sien nie. Saam­woon­pa­re kan eg­ter wél ’n voor­deel kry uit die vol­gen­de sta­tu­te.

■ Boe­del­be­las­ting­wet (Wet 45 van 1955):

Die de­fi­ni­sie vir ga­de sluit in ge­trou­de eg­ge­no­te, ge­woon­te­reg-eg­ge­no­te, ’n le­wens­maat in ter­me van ’n si­vie­le of bur­ger­li­ke oor­een­koms in­ge­vol­ge die Wet op Bur­ger­li­ke Ver­bin­te­nis­se (Wet 17 van 2006), ’n le­wens­maat in­ge­vol­ge die Mos­lem­ge­loof, ge­val­le waar al­bei le­wens­maats van die­self­de ge­slag is, of he­te­ro­sek­su­e­le le­wens­maats wat deur die kom­mis­sa­ris goed­ge­keur is. Die ba­tes wat ’n ga­de erf, is nie on­der­he­wig aan boe­del­be­las­ting nie.

■ In­kom­ste­be­las­ting­wet (Wet 58 van 1962):

S­ken­kings tus­sen ga­des het geen sken­kings­be­las­ting nie. As ga­des aan me­kaar s­ken­kings maak of ba­tes aan me­kaar ver­erf, is geen ka­pi­taal­wins­be­las­ting be­taal­baar nie. Die oor­rol­be­gin­sel word wél in die In­kom­ste­be­las­ting­wet ver­meld. Dit be­te­ken die ga­de gaan, as die ga­de la­ter sterf, wél die ka­pi­taal­wins­be­las­ting be­taal op daar­die spe­si­fie­ke ba­tes wat ge­ërf is. Die voor­deel van ’n oor­een­koms in­ge­vol­ge Wet 17 van 2006 is dat ’n mens in die­self­de kon­trak be­pa­lings kan maak wat al die bo­ge­noem­de wet­ge­wing se voor­de­le, as­ook die voor­de­le in die hu­we­liks­voor­waar­de­kon­trak en die bes­te be­gin­sels uit die hu­we­liks­be­de­lings kan on­der­vang.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.