Oran­je­ri­vier-kel­der: Nu­we groot­baas kyk wy­er as wyn

Landbouweekblad - - Inhoud -

Dit help nie om teen die mark­prik­kels te skop nie – po­si­si­o­neer jou­self eer­der be­tyds vir ver­an­de­ren­de mark­krag­te, glo mnr. C­harl du P­les­sis, wat so­wat ses maan­de gelede as uit­voe­ren­de hoof van Oran­ge Ri­ver Cel­lars oor­ge­neem het. Vir dié nu­we be­sem is dit nie net ’n wyn­kel­der nie, maar ’n di­ver­se han­dels­merk­ge­dre­we voed­sel-en-dran­kon­der­ne­ming. Daar word jaar­liks so­wat 200 ha wyn­win­gerd in die Oran­je­ri­vier­streek uit­ge­haal. Is dit ’n nei­ging wat jul­le be­kom­mer? Hoe lyk die toe­koms van die Noord-Kaap se wyn­be­dryf?

As jy ’n om­ge­wing het waar jy kon­stant deur­set (hek­ta­re) ver­loor, is die mak­li­ke re­de­na­sie dik­wels “kyk, die boe­re moet net nog meer plant”. Maar die boe­re is in ’n ma­kro-om­ge­wing wat deur vraag en aan­bod be­paal word. In­he­rent is dit maar die pro­bleem van die wyn­be­dryf; daar is die mees­te van die tyd ’n oor­aan­bod en ’n ge­brek aan ge­noeg vraag – in­ter­na­si­o­naal en in Suid-A­fri­ka.

His­to­ries was ons i­ni­si­a­tief om nog pro­duk­sie te sti­mu­leer om die ding reg te stel en meer deur­set te kry. My uit­kyk is eg­ter dat die on­der­ne­ming hom moet be­lyn met hoe­veel win­gerd daar is wat e­ko­no­mies ver­bou kan word. Die groot ding is, jy moet voor die kur­we kom wat die ver­hou­ding tus­sen die aan­bod van grond­stow­we en die be­skik­ba­re ka­pa­si­teit be­tref. Suid-A­fri­ka le­wer maar 3% van die wê­reld se wyn­pro­duk­sie; dis so klein, ons kan nie ’n be­dui­den­de in­vloed uit­oe­fen op hier­die wan­ba­lans tus­sen vraag en aan­bod nie. Daar­om moet ons ons­self eer­der pro- beer po­si­si­o­neer om daar­bin­ne te oor­leef.

Die ge­heim is om te weet waar­heen jou ma­kron­ei­gings op pad is. Dan moet jy jou po­si­si­o­neer vir waar jy oor twee of drie jaar gaan wees. Dalk han­teer ons teen daar­die tyd net 85 000 ton of 80 000 ton (pleks van 105 000 ton) per jaar, maar dan moet ons ons só po­si­si­o­neer.

In Oran­ge Ri­ver Cel­lars se ge­val speel die Suid-A­fri­kaan­se mark ’n groot rol. Daar­om is ons po­si­si­o­ne­ring in Suid-A­fri­ka baie be­lang­rik, want dis waar die mees­te van ons wyn ver­bruik gaan word (so­wat 80-85% van ons wyn word plaas­lik ver­koop). Ons ge­skie­de­nis is mos maar as ’n ra­bat­wyn­streek of kel­der. Ons in­fra­struk­tuur was ab­so­luut op groot maat in­ge­stel, maar oor die laas­te tien jaar het die on­der­ne­ming hom stel­sel­ma­tig be­gin po­si­si­o­neer om be­ter ge­hal­te te le­wer. Die hui­di­ge wê­reld­wye te­kort aan wyn bied aan die on­der­ne­ming ’n kans om gro­ter be­wust­heid te s­kep oor sy ver­moë om goeie wyn op groot skaal aan e­ni­ge ko­per te le­wer.

Land­goed­kel­ders en Eu­ro­pe­se ket­ting­win­kels – in die Wes-Kaap én oor­see – kom koop nou groot­maat­wyn by ons. Dit gaan nie net sui­wer oor ’n te­kort nie, want vir die reg­te ge­hal­te be­taal hul­le ’n sub­stan­si­ë­le pre­mie ver­ge­le­ke met die groot­maat­mark. Dis ’n goeie te­ken, want dit be­te­ken ons kan wel goeie wyn le­wer.

Hoe word jul­le ge­raak deur op­vat­tings oor die Noord-Kaap as wyn­ver­bou­ing­streek?

Ons suk­kel steeds om ’n goeie sto­rie te ver­koop. As ek kyk na die ver­brui­kers wat by ons koop . . . Die jon­ger ge­ne­ra­sie koop net die wyn, ter­wyl die ou­er ge­ne­ra­sie in die be­dryf – ek praat nou meer in­ter­na­si­o­naal – so­veel voor­op­ge­stel­de i­dees oor die Noord-Kaap het. On­ge­luk­kig word daar nog on­guns­ti­ge per­sep­sies oor die Noord-Kaap-streek ge­pro­pa­geer deur par­ty kel­ders in die WesKaap. Die i­ro­nie is eg­ter dat ko­pers baie goeie waar­de vir geld kry as hul­le by ons aan­koop. Die jon­ger ou­ens is nog nie, soos die En­gels­man sê, pol­lu­ted nie, hy kom maar net hier en be­oor­deel die wyn teen­oor an­der

plek­ke in die wê­reld waar hy koop – en neem kli­nie­se be­slui­te oor watter pro­duk die bes­te waar­de bied.

Hoe gaan Suid-A­fri­ka dit reg­kry dat plaas­li­ke wy­ne be­ter pry­se op die mark af­dwing?

Baie ou­ens sê die be­lang­heb­ben­des in die be­dryf moet saam­staan, maar ek glo glad nie daar­aan nie. Ek sê ’n prys word be­paal deur die on­sig­ba­re hand van A­dam S­mith. Dis vraag en aan­bod. Van­jaar is daar ’n te­kort aan wyn; al die wyn se pry­se is op. Dis nie ’n funk­sie van be­lang­heb­ben­des wat “saam­staan” nie, maar bloot ’n be­ter ba­lans tus­sen vraag en aan­bod. Kul­ti­var­spe­si­fiek is dit R13 tot R20 per li­ter. Vir droë wit­wyn is die R9,50-R10 per li­ter meer. Wat ver­oor­saak dit? ’n Te­kort. Klaar. Dis nie ’n kwes­sie van saam­staan of nie saam­staan nie. As jy stu­pid ge­noeg is om jou wyn teen ’n af­slag te ver­koop weens ’n ge­brek aan goeie markinligting, gaan jou be­staans­reg met ver­loop van tyd net ver­wa­ter.

Ek dink ook nie Suid-A­fri­kaan­se wyn het, soos Nieu-Seeland, C­hi­li en Ar­gen­ti­nië, ’n sterk kol­lek­tie­we i­den­ti­teit nie. Die voor­deel van so ’n kol­lek­tie­we i­den­ti­teit is dat dit die prys van uit­voer­wyn ver­hoog, maar ook in­di­vi­du­e­le kel­ders be­vor­der. As Suid-A­fri­kaan­se groot­maat­wyn­pry­se met hier­die lan­de ver­ge­lyk word, is Suid-A­fri­kaan­se pry­se ge­mid­deld 35% la­er. Dis dui­de­lik dat die pro­fiel van her­koms ’n groot rol kan speel in be­ter pry­se.

Tans is Suid-A­fri­ka se groot­maat­pry­se so­wat 25-50% la­er vir die­self­de kul­ti­vars ver­ge­le­ke met an­der lan­de in die Sui­de­li­ke Half­rond – dit dui ook op die swak­ker per­sep­sie van Suid-A­fri­kaan­se wy­ne.

Jul­le doen tans baie moei­te om DeLush s­taan te maak. Die reeks is toe­ge­spits op die jon­ger, mo­di­eu­se swart mark (spe­si­fiek vroue). Wat is die waar­de daar­van en die kwes­sies daar­mee vir die be­sig­heid?

Die han­dels­merk gaan nie net mark­aan­deel in die wyns­pa­sie op­neem nie, maar ook ver­brui­kers pro­beer weg­lok van me­de­din­gen­de pro­duk­ka­te­go­rieë (soos bier). Dis­tell het dit baie suk­ses­vol met 4th S­treet reg­ge­kry. DeLush is kri­ties tot ons stra­te­gie om vir ons ’n be­ter be­stel vo­ren­toe te be­werk­stel­ling.

Wyn wat ons self be­mark, gee ons boe­re ’n le­wens­vat­ba­re op­brengs, ter­wyl die ver­we­sen­li­king uit die stort­maat­mark aan­sien­lik la­er is. Tans maak ons on­ge­veer 40 mil­joen li­ter wyn, waar­van ons 20 mil­joen li­ter self be­mark. As ons kan kom by ’n punt waar ons al­les self kan be­mark (of ’n meer le­wens­vat­ba­re in­kom­ste uit groot­maat­ver­ko­pe kry), sal ons weet ons het ’n le­wens­vat­ba­re be­stel vir ons boe­re én be­sig­heid ge­skep.

Wat die kwes­sies be­tref, daar is baie in­tel­lek­tu­e­le ka­pi­taal be­trok­ke en goeie mark­na­vor­sing oor DeLush ge­doen. Ons het pro­por­si­o­neel baie hulp­bron­ne daar­ag­ter ge­sit, al lyk dit vir an­der maat­skap­pye na pe­a­nuts.

Tot dus­ver het ons baie groei er­vaar, maar die groot hon­de (gro­ter me­de­din­gers wat pro­duk­te aan die­self­de mark ver­skaf) het ons nou raak­ge­sien. Ons ver­staan nie lek­ker hoe­kom hul­le ons nou in hul vi­sier het met ’n so­ge­naam­de Crush DeLush-veld­tog nie, want vo­lu­me­ge­wys is ons nog baie klei­ner as die an­der. Maar ’n mens moe­nie na­ïef wees daar­oor nie, dit is ’n be­drei­ging en hul­le het die ver­moë om ons dood te druk as hul­le wil.

Jy is vas­be­slo­te dat Oran­ge Ri­ver Cel­lars nie net ’n wyn­kel­der moet wees nie, maar eint­lik ’n voed­sel­maat­skap­py met die ver­moë om han­dels­mer­ke te ont­wik­kel en ver­koop. Die eer­ste stap was om die Far­mers P­ri­de-ro­syn­tjie-aan­leg te koop. Hoe­kom was dit sin­vol om jul vler­ke na die ro­syn­tjie­be­dryf te sprei?

Geen be­sig­heid se ba­lans­staat moet lui wees nie, dis van­self­spre­kend. ’n Be­sig­heid moet kon­stant groei en ver­an­der; as dit nie ge­beur nie, is daar moei­lik­heid.

Maar as jy ek­stern kyk, sien jy dat baie van ons boe­re dis­in­ves­teer uit wyn­ver­bou­ing, sui­wer weens die ma­kro-e­ko­no­mie­se toe­stan­de in die be­dryf. Dis vir ons ook ’n be­drei­ging, want ons ver­loor in die pro­ses be­sig­heid, deur­set, om­set, noem dit wat jy wil. Ons moes gaan kyk waar­in hul­le di­ver­si­fi­seer, en dit was hoof­saak­lik ro­syn­tjies en pe­kan­neu­te.

Die ma­kro-om­ge­wing vir ro­syn­tjies het die af­ge­lo­pe paar jaar heel­wat ver­be­ter, sui­wer om­dat die pro­duk­sie in Ka­li­for­nië dras­ties krimp en Suid-A­fri­ka dit on­der­skep. Pe­kan­neu­te ver­eis nie sul­ke kom­plek­se ver­wer­king soos ro­syn­tjies nie en die mark­te waar­aan jy uit­ge­le­wer is, is tra­ding mar­kets, waar die mar­ges laag is. Ons is ook ef­fens on­ge­mak­lik oor die ver­hou­ding tus­sen vraag en aan­bod

in die sta­di­um; dis nie so goed ge­de­fi­ni­eer soos by ro­syn­tjies nie. Die ri­si­ko is dus vir ons te groot om op die oom­blik ’n ka­pi­taal­be­leg­ging te maak.

Hoe keer jul­le dat jul kern­be­sig­heid on­der die wy­er fo­kus ly?

Ek dink baie van ons le­de is ook daar­oor be­kom­merd. E­ni­ge be­sig­heid moet ri­si­ko ver­skans. As jy af­hank­lik is van net een ding, soos wyn­ver­wer­king, is jy baie meer bloot­ge­stel ver­ge­le­ke met ’n meer ge­dif­fe­ren­si­eer­de be­sig­heid wat be­drei­gings mak­li­ker die hoof kan bied met ’n wy­er bloot­stel­ling. Dis ons ver­trek­punt, maar ons moet aan­vaar dat ons nie al­mal al­tyd gaan saam­stem nie.

Dit geld ook ons be­trok­ken­heid by ro­syn­tjies. Dis ons pre­ro­ga­tief om die skep­ti­ci ver­keerd te wys.

Ek is nie be­kom­merd oor die wyn­be­sig­heid nie; dis ’n ou be­sig­heid met ’n sterk on­der­bou wat wyn­ver­wer­king be­tref en die be­mar­king daar­van doen ons ook al ge­rui­me tyd. Ons groot­ste kwes­sie aan die wyn­kant is eg­ter om so gou as moont­lik ons ge­rie­we en ons ver­an­der­li­ke kos­te – men­se – te be­lyn met ’n la­er deur­set. Dis moei­lik, want ons sit oor ’n ver­bou­ings­ge­bied van 250 km met se­we aan­leg­te, waar­van vyf wyn­kel­ders is.

Hoe lyk die toe­koms van jul sap­aan­leg by Ka­non­ei­land?

Voor­uit­sig­te is tans moei­lik, want sap uit wyn­ en ta­fel­drui­we raak min­der. Baie van die boe­re wat hul ta­fel­druif­uit­knip­sels vir sap ge­le­wer het, le­wer dit nou vir ro­syn­tjies, want dit gee ’n be­ter op­brengs. Dit het by­kans 60% van ons sap­deur­set ge­ab­sor­beer, wat ’n groot klap in ’n re­de­li­ke kort tyd was. Ons is dus by ’n moei­li­ke punt; ons het eint­lik net ’n kon­sen­traat­be­hoef­te vir ons eie pro­duk­te. Die op­los­sing is dalk vir ons on­der­ne­ming om net aan te koop vir eie be­hoef­tes. ’n Kon­sen­traat­aan­leg be­staan uit re­de­lik ge­spe­si­a­li­seer­de toe­rus­ting en die al­ter­na­tie­we aan­wen­ding van daar­die ba­te is ui­ters be­perk.

By­kans 700 boe­re le­wer drui­we aan Oran­ge Ri­ver Cel­lars. Hoe be­stuur jy daar­die ver­hou­dings?

Boe­re kry me­kaar el­ke dag by se­ke­re plek­ke, soos die han­dels­af­de­ling, en daar het jy men­se wat in­vloed uit­oe­fen. Dit is dus baie be­lang­rik om die ver­hou­ding met daar­die sleu­tel­men­se reg te be­stuur.

In ’n land­bou­be­sig­heid speel jou di­rek­sie ’n baie be­lang­ri­ke rol; nie net in lei­er­skap nie, maar ook in kom­mu­ni­ka­sie met die ge­meen­skap. Ek maak baie se­ker dat my di­rek­sie goed in­ge­lig is en dat hul­le my kan ver­trou. Dit help nie ek s­tuur hul­le met ’n se­ke­re bood­skap in die ge­meen­skap in, maar die werklikheid is iets an­ders nie.

Om ’n di­rek­teur in ’n land­bou­ge­meen­skap te wees is ’n groot ver­ant­woor­de­lik­heid om­dat jy daag­liks op ’n in­ter­per­soon­li­ke vlak bloot­ge­stel is aan sen­ti­men­te van jou aan­deel­hou­ers.

Jy moet by boe­re uit­kom; ek glo jy moet op ’n in­di­vi­du­e­le grond­slag met jou boe­re ska­kel. Baie ou­ens gaan nie in ’n ver­ga­de­ring op­staan nie, maar rond­om sy kof­fie­ta­fel kan hy sy keel skoon­maak. Dit gee hom die kans om sy eie me­ning te hul­dig en meer sen­si­tie­we sa­ke te be­spreek.

Werk dit steeds vir jul­le om as ’n ko­ö­pe­ra­sie sa­ke te doen?

Dis re­de­lik hoog op die a­gen­da om na ’n maat­skap­py te ver­an­der. ’n Ko­ö­pe­ra­sie is ’n lomp be­sig­heids­mo­del; ’n maat­skap­py is meer di­na­mies. Dis moei­lik om pres­ta­sie te meet as jy in die poel­stel­sel funk­si­o­neer. Selfs fi­nan­si­ë­le in­stel­lings ver­kies ’n maat­skap­py as be­sig­heids­mo­del, aan­ge­sien die ri­si­ko mak­li­ker ge­de­fi­ni­eer kan word.

Dis moei­lik om te peil, maar ek dink die mees­te van ons le­de is ten guns­te van ’n om­ska­ke­ling na ’n maat­skap­py. Par­ty le­de vrees wel dat ’n maat­skap­py die be­sig­heid (en die boer) on­no­dig bloot­stel aan die ri­si­ko van ’n oor­na­me deur ’n o­pen­ba­re maat­skap­py, wat dan die boer sal uit­buit wat grond­stof­pry­se be­tref. Daar is eg­ter ver­skeie in­stru­men­te wat die hui­di­ge le­we­ran­sier se be­lan­ge be­skerm in ’n maat­skap­py­mo­del. Ver­skeie ko­ö­pe­ra­sies het al die af­ge­lo­pe 20 jaar met groot suk­ses oor­ge­ska­kel na maat­skap­pye.

Watter nei­gings gaan die vol­gen­de vyf jaar die bo­toon voer?

Die droog­te in die Wes­Kaap het ’n struk­tu­re­le ve­ran­de­ring in die prys van wyn te­weeg ge­bring en dit gaan nie som­mer net ver­wa­ter nie. Dis guns­tig, maar ons is tog be­kom­merd oor die in­voer­pa­ri­teits­vlak. Die lang­ter­myn­voor­spel­ling is dat die rand gaan ver­sterk. Dit s­kep ’n ri­si­ko dat in­voer aan­trek­li­ker raak.

Ons be­trok­ken­heid in die gro­ter voed­selen drank­waar­de­ket­ting gaan toe­neem. Aan die ro­syn­tjie­kant moet ons dit dalk oor­weeg om aan die ver­brui­kers­kant be­trok­ke te raak.

As jy na ons wyn­reeks kyk, ver­koop ons 8 mil­joen li­ter wyn met min be­mar­kings­on­der­steu­ning. Men­se het ’n af­fi­ni­teit daar­mee, maar die han­dels­merk be­perk hom­self tot ’n be­perk­te de­mo­gra­fie. Die nu­we mid­del­klas­ver­brui­ker as­so­si­eer nie nood­wen­dig met die hui­di­ge reeks nie. Dis dus be­lang­rik dat ons he­le reeks op me­di­um­ter­myn meer ver­brui­kers­ge­ö­ri­ën­teerd raak. .

FOTO: VER­SKAF FOTO: VER­SKAF

l­bo­tha@land­bou.com LINKS: Mnr. C­harl du P­les­sis het so­wat ses maan­de gelede die vol­struis­be­dryf ge­groet en s­taan nou aan die s­tuur van sa­ke by Oran­ge Ri­ver Cel­lars op U­ping­ton.

BO: Die kel­der kry drui­we van­oor ’n uit­ge­strek­te ge­bied langs die Oran­je­ri­vier – by­kans 700 boe­re oor ’n ge­bied van 250 km is lid van die kel­der. Oran­ge Ri­ver Cel­lars be­staan uit vyf kel­ders en ’n kon­sen­traat­aan­leg.

FOTO: LUCILLE BOTHA FOTO: LUCILLE BOTHA

BO: Die proe­lo­kaal het so­wat ’n jaar gelede sy deu­re op U­ping­ton, in die hart­jie van die dorp se toe­ris­me­ge­bied, ge­o­pen. REGS: Vroue sor­teer ro­sy­ne in die Far­mers P­ri­de-ro­syn­tjie-aan­leg op F­riers­dal in die Noord-Kaap. Oran­ge Ri­ver Cel­lars het die aan­leg on­langs be­kom.

FOTO: LUCILLE BOTHA

Wyn­druif­pro­duk­sie is nie meer so wins­ge­wend nie. Daar­om meen mnr. C­harl du P­les­sis Oran­ge Ri­ver Cel­lars moet hom ge­reed maak om in die toe­koms min­der drui­we te ver­werk, maar te sorg dat be­ter waar­de met sterk han­dels­mer­ke be­haal word.

REGS BO: DeLush is ’n nu­we han­dels­merk wat spe­si­fiek ge­mik is op swart, ste­de­li­ke, jong vroue. In ’n kort tyd­jie het die kel­der reeds groot suk­ses daar­mee ge­had.

LINKS BO: Die oor­spronk­li­ke wyn­reeks vaar steeds goed, met so­wat 8 mil­joen li­ter wyn wat jaar­liks on­der dié han­dels­merk ver­koop word. Her­nieu­de po­gings is on­der­weg om die han­dels­merk meer ver­brui­kers­ge­ö­ri­ën­teerd te maak.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.