Vra vir Kas­sie

SA Jagter Hunter - - INHOUD - Deur KAS­SIE KASSELMAN

VRAAG:

Ek het ie­wers ge­lees en ook op die in­ter­net ge­sien dat daar ’n moont­lik­heid be­staan dat ver­min­der­de la­dings ( re­du­ced lo­ads) ge­vaar­li­ke druk­pie­ke kan ver­oor­saak, wat dan die ge­weer kan laat ont­plof. Die ver­skyn­sel word be­skryf as dat daar, wan­neer die pa­troon ge­kan­tel lê in die ge­weer se ka­mer, ’n te groot lug­bor­rel tus­sen die slag­dop­pie en die dryf­mid­del kan ont­staan, wat dan ver­oor­saak dat die vlam wat die slag­dop­pie ge­ne­reer oor die dryf­mid­del stryk. Dit sal dan ’n de­to­na­sie (ont­plof­fing) ver­oor­saak in teen­stel­ling met ’n be­doel­de snel­le ont­bran­ding van die kruit. Be­staan daar so ’n moont­lik­heid, of is dit net ’n ver­on­der­stel­ling?

KAS­SIE SE KOM­MEN­TAAR:

Die vin­ni­ge ant­woord hier­op is: JA, daar kan ge­vaar­li­ke druk­pie­ke ont­wik­kel as die no­di­ge voor­sorg nie ge­tref word nie. Om ver­war­ring te voor­kom, moet ons net eers een­stem­mig­heid oor die be­te­ke­nis van ’n paar be­grip­pe kry.

VER­MIN­DER­DE LA­DING:

’n Ver­min­der­de la­ding is NIE ’n la­er la­ding met die­self­de dryf­mid­del as wat vir ’n stan­daard­la­ding ge­bruik sou word nie. Ver­min­der­de la­dings verg ’n be­paal­de teg­niek wat ge­bruik word om pa­tro­ne so te laai dat die koe­ëls doel­be­wus teen sta­di­ger snel­he­de ge­lan­seer word om te­rug­skop te ver­min­der, maar om steeds ef­fek­tie­we ont- bran­ding van kruit vir ’n hoë vlak van ak­ku­raat­heid oor kort af­stan­de te ver­kry.

Hoe min­der dryf­mid­del in ’n dop­pie ge­bruik word, hoe le­ër is die dop­pie, hoe min­der ef­fek­tief brand die dryf­mid­del uit en hoe la­er is die druk wat ge­ge­ne­reer word. Dit is waar­om ver­vaar­di­gers van dryf­mid­dels mi­ni­mum la­dings vir be­paal­de dryf­mid­dels voor­stel. Wan­neer min­der as die mi­ni­mum aan­be­vo­le ge­wig (of vo­lu­me) kruit ge­laai word, be­weeg ons in ’n ri­si­ko­ge­bied in, net so as ons meer as die mak­si­mum aan­be­vo­le la­ding laai.

Wan­neer jy ver­min­der­de la­dings wil ge­bruik, moet jy dus ’n meer vlug­ti­ge dryf­mid­del (vin­nig-ver­bran­den­de dryf­mid­del) as die s­tan­daard voor­ge­skre­we dryf­mid­dels ge­bruik.

LA­ER LA­DINGS:

’n La­er (of ho­ër) la­ding is wan­neer daar tus­sen die mak­si­mum en mi­ni­mum aan­be­vo­le la­dings be­weeg word met die be­paal­de dryf­mid­del vir ’n be­paal­de pa­troon­sa­me­stel­ling. Dit geld NIE vir la­dings van min­der as die voor­ge­skre­we mi­ni­mum nie. Op hier­die punt moet daar na die ver­min­der­de la­ding-teg­niek oor­ge­ska­kel word.

DE­TO­NA­SIE:

Dryf­mid­dels word ver­vaar­dig om te brand en nie te de­to­neer (ont­plof) nie. Die dryf­mid­del sal nie ont­plof wan­neer die slag­dop­pie se vlam oor die op­per­vlak­te van die kruit in die dop- pie stryk en al­les ge­lyk aan die brand steek nie. Daar ont­staan wel ’n ge­vaar­li­ke druk­piek om­dat die he­le of ’n groot deel van die la­ding ge­lyk­ty­dig ont­brand en dit kan ver­oor­saak dat die druk waar­voor ’n vuur­wa­pen ge­proef is, oor­skry word en dan die sen­sa­sie en ge­vol­ge van ’n ont­plof­fing kan ver­oor­saak (die vuur­wa­pen kan op­blaas).

WRYWING:

Wan­neer die koe­ël die dop­pie ver­laat, is daar t­wee ti­pes wrywing ter spra­ke. S­ta­tie­se wrywing wan­neer die koe­ël van­uit ’n stil­staan­de po­si­sie ge­for­seer word en gly­wry­wing wan­neer die be­we­gen­de koe­ël in sy be­we­ging “ge­rem” word. Meer krag word be­no­dig om s­ta­tie­se wrywing te oor­kom as om gly­wry­wing te oor­kom. Dink aan die krag wat ons ge­bruik om ’n mo­tor wat ge­par­keer is aan die be­weeg te stoot, en die krag om ’n mo­tor te stoot wat reeds be­weeg om mo­men­tum te be­hou. In ’n koe­ël se ge­val is die druk wat met die af­vuur van ’n slag­dop­pie vry­ge­stel word, vol­doen­de om die s­ta­tie­se wrywing van die dop­pie se greep te oor­kom. Die koe­ël word uit die dop­pie uit­ge­druk en be­weeg in die groe­we van die loop in.

Hier­mee saam word die “ont­bran­dings­ka­mer” waar­in die gas­druk moet op­bou, ver­groot. Die ont­bran­dings­ka­mer ver­groot aan­hou­dend soos wat die koe­ël na die tromp van die ge­weer toe be­weeg. As die druk wat deur die slag­dop­pie ge­ï­ni­si­eer is nie vin­nig ge­noeg aan­ge­vul word deur die ont­bran­den­de dryf­mid­del nie, sal gly­wry­wing die koe­ël tot stil­stand bring in die loop. As jy na­laat om ge­noeg dryf­mid­del in die dop­pie te laai, kan dit ge­beur.

Bo­ge­noem­de in ag ge­no­me, dink ons nou aan dryf­mid­del wat sta­dig ont­brand, ver­al as daar min­der kruit in die dop­pie is as wat die mi­ni­mum voor­skryf, met an­der woor­de as die la­ding­digt­heid min­der as so 75 tot 85% is. Die sta­dig-ver­bran­den­de kruit stel gas sta­dig vry. Te­ge­lyk hier­mee kom die koe­ël ie­wers in die loop tot stil­stand om­dat die sta­di­ge kruit nie vol­doen­de druk vry­stel om die koe­ël in be­we­ging te hou nie. Die kruit hou eg­ter aan brand en meer druk bou op om die s­ta­tie­se koe­ël weer aan die be­weeg te kry. Hier­die druk­piek wat nou be­no­dig word wan­neer die koe­ël heel­wat gro­ter s­ta­tie­se wrywing in die loop er­vaar as wat die dop­pie se nek hom kon vas­hou, mag die ge­ser­ti­fi­seer­de mak­si­mum druk van die vuur­wa­pen oor­skry, met ’n ge­volg­li­ke ont­plof­fing­sen­sa­sie.

Mi­ke Da­ly van Hodg­don toon aan dat die druk­vlak ag­ter ’n s­ta­tie­se koe­ël in die loop tot vier keer die nor­ma­le kan ont­wik­kel. Dit is baie ho­ër as die druk­vlak waar­voor e­ni­ge wa­pen ge­proef word.

ONTBRANDINGSPATROONVANKRUIT:

Kruit be­staan uit kor­rel­tjies, sta-

fies of vlok­kies. El­ke kor­rel­tjie, sta­fie of vlok­kie brand van bui­te af bin­ne toe wan­neer dit aan die brand ge­steek word, be­hal­we sta­fies wat ook in leng­te ge­per­fo­reer is en dus ook van bin­ne na bui­te brand. Ver­der brand die kruit­par­ti­kels van die slag­dop­pie se kant af vo­ren­toe. Dit ver­se­ker dat druk stel­sel­ma­tig op­bou ag­ter die koe­ël in die gro­ter wor­den­de ont­bran­dings­ka­mer en die dryf­mid­del on­der i­de­a­le toe­stan­de uit­ge­brand is die oom­blik wan­neer die koe­ël die tromp ver­laat. As hier­die ont­bran­dings­pa­troon ver­steur word deur meer kruit as wat be­doel is ge­lyk­ty­dig aan die brand te steek, ont­wik­kel meer druk as wat be­no­dig of be­doel was. Dit kan dan aan­lei­ding gee tot ge­vaar­li­ke druk­pie­ke in ’n sleg­te sce­na­rio, of tot on­re­ël­ma­ti­ge skie­tre­sul­ta­te in be­ter sce­na­rio’s.

SAMEVATTING

As ons nou die bo­staan­de be­grip­pe by­me­kaar bring, is dit dui­de­lik dat ons moet se­ker maak waar­mee ons be­sig is voor­dat ons doen. Die ge­bruik van ver­min­der­de la­dings is eg­ter ’n vei­li­ge en er­ken­de teg­niek, so­lank as wat die vol­gen­de “be­gin­sels” na­ge­kom word:

Ge­bruik al­tyd ’n vlug­ti­ger dryf­mid­del as dit wat ge­woon­lik ge- bruik word vir nor­ma­le la­dings. In die Suid-A­fri­kaan­se kon­teks is S335 al­tyd ’n vei­li­ge en goeie dryf­mid­del om te oor­weeg. Daar is en­ke­le uit­son­de­rings vir ka­li­bers wat reeds ’n vin­ni­ger dryf­mid­del as S335 ge­bruik, soos die .22 Hor­net of selfs .222 en .223 Re­ming­ton, waar dryf­mid­dels soos S221 en S265 meer ge­skik sou wees. Die as­pek om se­ker van te maak, is of die kruit wat ge­bruik word wel be­hoor­lik uit­brand (kyk weer na bo­staan­de be­grip­pe).

Be­sluit op die koe­ël­snel­heid wat be­no­dig word, as­ook die te­rug­skop­krag wat vir die skut aan­vaar­baar is en bou die la­ding daar­voor.

Ge­bruik AL­TYD ’n vul­ler om die dryf­mid­del op die slag­dop­pie vas te pen so­dat die kruit kan ont­brand soos dit be­doel is en dus stel­sel­ma­tig die druk op­bou.

Maak AL­TYD se­ker dat die reg­te dryf­mid­del ge­bruik is voor­dat die koe­ël in die dop­pie ge­plaas word.

As jy nie se­ker is van jou fei­te nie, raad­pleeg ver­ant­woor­de­li­ke bron­ne voor jy af­wyk van be­ken­de en vei­li­ge prak­ty­ke.

VRAAG:

Hoe weet ek dat my dop­pie die ein­de van sy le­wen­si­klus na­der of be­reik het?

KAS­SIE SE KOM­MEN­TAAR:

Dop­pies kan veel­vul­di­ge ke­re her­laai word. Ek ken skuts wat .308 Win­ches­ter-dop­pies meer as 50 keer her­laai het. In ge­val­le waar ge­we­re met baie klein to­le­ran­sies in hul­le ka­me­raf­me­tings ge­bruik word, soos by­voor­beeld die 6mm PPC, kan dop­pies tot meer as 100 keer her­laai word. Ek ken ook skuts wat dop­pies nie meer as een keer kon her­laai nie. Die vraag is eg­ter nie hoe­veel keer ’n dop­pie kan her­laai word nie, maar hoe die her­laai­er weet dat die dop­pie se diens­tyd­perk ver­by is, on­ge­ag die vuur­wa­pen of die dop­pie se ei­en­skap­pe.

SIG­BA­RE TE­KENS:

Wan­neer een of meer van die vol­gen­de te­kens aan die dop­pie sig­baar raak, moet die her­laai­er aan­vaar dat die dop­pie nie ver­der ge­bruik be­hoort te word nie:

E­ni­ge kra­ke, of per­fo­ra­sies aan die dop­pie se nek, skou­er of wand is ’n be­slis­te dis­kwa­li­fi­ka­sie vir ver­de­re ge­bruik. Selfs ’n nu­we dop­pie wat sul­ke de­fek­te toon moet glad nie ge­bruik word nie. Af­ge­sien van die fi­sie­se ge­vaar wat dit vir die skut deur lek­ka­sie van gas kan in­hou, word daar ska­de aan die ge­weer se ka­mer aan­ge­rig. Ont­hou dat gas wat deur die kraak of per­fo­ra­sies ont­snap, teen ge­wel­di­ge druk en baie hoë tem­pe­ra­tuur plaas­vind »

» en be­slis­te brand­mer­ke in die ge­weer se ka­mer kan ag­ter­laat, am­per soos ’n sweis­vlam. Hier­die de­fek is nie her­stel­baar nie.

Te­kens van kop-af­skeur wat sig­baar raak deur die lig­te ring wat tus­sen een en drie sen­ti­me­ter bo­kant die dop­pie se kop sig­baar raak. Hier­die rek­merk word deur kop-tot-skou­er ver­skil­le tus­sen die ge­vorm­de dop­pie en die ge­weer­ka­mer se af­me­tings ver­oor­saak. Moet eg­ter nie die rek­te­ken met die ge­wo­ne skuur­merk wat in ’n dop­pie of am­mu­ni­sie­kas­sie ver­oor­saak kan word, ver­war nie. As jy t­wy­fel, ge­bruik ’n ge­buig­de skuif­speld en “voel” of daar ’n groe­fie aan die bin­ne­kant van die dop­pie ge­vorm het. Hier­die de­fek is nie her­stel­baar nie. Kor­rek­te vuur­vorm-pro­se­du­res met nu­we dop­pies en die kor­rek­te op­stel van die vol­maat­ma­trys kan dié de­fek voor­kom.

Te­kens van gas­lek­ka­sie rond­om die ge­vuur­de slag­dop­pie of wan­neer die slag­dop­huls so­da­nig ge­rek het dat die slag­dop­pie los pas of som­mer uit­val na­dat die dop­pie ge­stook is. Daar is ap­pa­ra­te be­skik­baar waar­mee die slag­dop­huls weer toe­ge­buig kan word, maar dit is nie ’n ge­rief­li­ke stuk­kie ge­reed­skap om te ge­bruik nie. Die rek van die slag­dop­huls ge­beur wan­neer hoë la­dings ge­bruik word en wan­neer dop­pies ge­bruik word waar­van die me­taal sag­ter of meer smee­baar is. Al­hoe­wel daar ge­reed­skap be­staan waar­mee som­mi­ge van hier­die dop­pies nog ge­red kan word, is dit ’n be­ter plan om daar­die dop­pie lie­wer te ver­vang.

Baie keer vind die her­laai­er dat ’n dop­pie nie wil pas in die ge­weer­ka­mer nie, selfs na­dat die dop­pie ge­vorm­druk is met ’n vol­maat­ma­trys of lyf­ma­trys. ’n Blink skuur­ring ver­skyn dan net aan die bo­kant van die dop­pie se kop. Dit be­te­ken dat die dop­pie se so­lie­de kop­ge­deel­te ge­swel het on­der hoë druk, of na her­haal­de mar­gi­na­le ho­ë­druk­sko­te. Sul­ke dop­pies is nie her­stel­baar nie. Selfs al sou spe­si­a­le ma­try­se ge­bruik word om die dop­pie se kop­af­me­tings te­rug te for­seer, be­staan die moont­lik­heid steeds dat die dop­pie in die ge­weer­ka­mer gaan vas­sit wan­neer jy dit die min­ste no­dig het.

Daar is an­der ge­val­le waar dop­pies de­fek­te toon, soos knyp­bek­ke, skou­er/nek­aan­slui­ting- ver­dik­kings, nek­ver­har­ding en skou­er­dui­ke deur te veel sme­ring op die skou­er ty­dens vor­ming, styf pas in die ka­mer as net nek­vor­ming ge­doen word en an­der min­der erns­ti­ge de­fek­te. Hier­die te­kens is eg­ter al­mal her­stel­baar deur goeie do­pon­der­houd en be­te­ken geen­sins die ein­de van die dop­pie se leef­tyd nie.

Wan­neer een dop­pie ge­vind word wat e­ni­ge on­her­stel­ba­re de­fek toon, is dit be­ter om al­mal in daar­die groep te in­spek­teer, want daar kan meer wees waar­van die leef­tyd ein­de se kant toe staan. Dit raak dan tyd om lie­wer die he­le groep te ver­vang ter wil­le van kon­stan­te laai- en skie­tre­sul­ta­te.

VEI­LIG­HEID AL­TYD EER­STE – VOORKOMING IS AL­TYD BE­TER AS GENESING.

Slag­dop­hul­se: Links is ‘n nor­ma­le een, in die mid­del een ef­fens ge­rek met kool­stof­spo­re en regs heel­te­mal te groot ge­rek met geen her­stel­moont­lik­he­de.

Kop- en webswel­ling: Let op die skuur­mer­ke soos die dop deur die ka­mer “ge­knyp” is.

Kop- af­skeur: ‘n Ge­buig­de skuif­speld en t­wee dop­pies wat toon hoe hul­le kan kraak en skeur.

Dop­pies met nek­kra­ke moet glad nie ge­bruik word nie.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.