MET 'PEIL' EN BOOG

SA Jagter Hunter - - VOORBLAD - Deur HERMAN JON­KER

Ie­mand het een­keer ver­dui­de­lik ’n mens het eint­lik drie le­wens: ’n O­pen­ba­re le­we, ’n pri­vaat le­we en dan ook ’n ge­hei­me le­we.

Wel, dit was se­ker in die ou dae. Want se­dert Big Dad­dy met goed soos RICA en FICA en vuur­wa­pen­li­sen­sies ge­kom het, voel dit vir my ek het net een le­we: Een in ’n glas­kas.

Ek dink dit was die ar­my wat my die eer­ste keer laat suur trek het vir ’n uit­vra­e­ry. Hul­le wou mos al­les van jou weet – ou­ma­groot­jie se vol­le na­me, jou kerk­ver­band, bloed­groep, skoen­groot­te, die lot – so­dat hul­le jou vol­le­dig kon be­sit. Of mis­kien was dit die skool­hoof, daar­die keer toe hy my so ver pro­beer kry het om te split op die an­der ou­ens wat ook ge­rook het. Of dalk was dit die stom­me ou Ant Tos­sie, wat des­tyds oor­kant die straat ge­bly het en mens oor en oor die­self­de ding kon vra in haar mal­lig­heid, foei­tog.

Maak nie saak nie. Maar wat my uit­ein­de­lik ver­by gat­vol ge­dryf het, is me­nings­pei­lings.

Aan­vank­lik doen ’n mens dit mos maar. Jy stem in om tien mi­nu­te van jou tyd af te staan en jy maak jou krui­sies in die blok­kies en jy gee pun­te van een tot tien en jy krap kop en hark die hoe­ke van jou ge­we­te vir eer­li­ke ant­woor­de, want jy glo mos ê­rens gaan dit by­dra om iets te ver­an­der. As die heel­al net eers hoor hoe jy din­ge sien, sal dit mos van die wê­reld ’n be­ter plek maak. Ja swa­er. Was al daar. O­pen­har­tig ge­tuig oor wat­ter soort sjam­poe ek my ha­re mee was, ge­bieg oor wat­ter ra­dio- sta­sies ek na luis­ter en breed­voe­rig ver­dui­de­lik wat ek dink van Nan­do’s se spys­kaart, Play­boy se ar­ti­kels en Nis­san se na­ver­koop­diens. Om die waar­heid te sê, ek kan aan geen per­soon­li­ke me­nings dink wat nie al ê­rens op­ge­te­ken en ont­leed is nie.

En tog is daar daar­die een vraag wat el­ke keer weer op­duik. Hoe­kom jag jy? Mis­kien is dit net ek, of mis­kien is dit die krin­ge waar­in ek be­weeg, maar daar­die vraag is vir my die mees deur­trap­te pei- lings­drum­pel na KFC se Ple­a­se tell us how we can ser­ve you b et­ter-toon­bank kaar­tjies.

Jip. Al­weer ’n jag­pei­ling. Nog­maals die­self­de vrae. En dan, maan­de la­ter, met trom­pet­ge­skal as­of stu­dent X se na­vor­sing ’n to­taal nu­we skat van ken­nis ont­sluit het, die­self­de hol­rug be­vin­dings:

Ons jag vir die bui­te­lug ja, en die lek­ker or­ga­nie­se vleis, en die be­son­de­re kon­nek­sie met die na­tuur, en die uit­da­ging daar­van ja, en, en, en.

Al­mal 100% waar en 100% gel­dig.

Maar ons weet dit! Lan­kal! Om die waar­heid te sê, dit was so van­self­spre­kend dat ons nog nooit no­dig ge­had het om daar­oor te dink tot dié sim­pel vra­e­boë ge­kom het nie.

(Ter­loops: Wat vir ’n woord is ‘vra­e­boog’? S­kuus as ek dom is, maar waar kom ’n ‘boog’ in die prent­jie as dit plein­weg ’n lys vrae is wat ter spra­ke is?) Hoe­kom jag ons? Ja, ek weet. Bla, bla, bla, bla. Maar hoe­kom ge­niet ons dit werk­lik so? Hoe­kom voel die he­le trip­pie, die he­le weg­breek bos toe, dan net so... reg?

Want dit IS reg. Dit is per slot van sa­ke waar ons eint­lik hoort, waar ons DNS, ons oer­sweet, die he­le aard van ons we­se, his­to­ries lê: in die jag­veld. Die veld en sy op-die-hoef spens is in ons bloed, dis ons erf­li­ke werk­lik­heid, vir hon­der­de en hon­der­de ge­slag­te al.

Dit is eer­der die mens se an­der le­we – daar­die siel­ver­nie­ti-gen­de een wat die af­go­de hom met­ter­tyd ge­leer het om te ly – wat vals is.

Daar is ro­bo­mens vas­ge­vang in ’n dwelm­be­staan waar sy brein daag­liks ge­sti­mu­leer word met ’n oor­do­sis me­de­din­gen­de ma­te­ri­a­lis­me. Uur na uur trap hy die wie­le­tjie vir be­lo­ning, met een oog deur­gaans op die spie­ël van eie aan­sien.

Hy le­we in kuns­ma­ti­ge lig en ver­sorg­de lug en hy veer sy nes met al­ler­han­de luuk­ses, en tog bring dit hom geen ge­luk nie. In­teen­deel, hy jaag en stres al meer tot hy bleek en on­ge­sond is en uit­ein­de­lik sterf aan hart- vat­siek­tes of een of an­der ge­weld­da­di­ge ge­beur­te­nis.

En al wat dit eint­lik sou verg om hom uit so ’n ge­van­ge be­staan te ruk en ’n slag in voe­ling met sy na­tuur­li­ke we­se te bring, is ’n goeie bie­tjie bos.

In die bos, met die kamp­vuur se oer­oue flik­kers wat sy siel salf, vind die mens hom­self weer. Hy ont­dek wat hy langs die pad ver­loor het, hy kry weer ’n be­sef van sin­vol­le be­staan en hy er­vaar weer die warm boe­sem van heil­sa­me ou Moe­der Na­tuur. Uit­son­der­lik? Glad nie. Dit is hoe dit is, en nog al­tyd was.

So as­se­blief, aan al die be­gees­ter­de stu­den­te en sta­tis­tiekd-eur­klap­te a­ka­de­mi­ci daar bui­te: Moe­nie weer vir ons kom vra hoe­kom ons jag nie. Dis ’n dom vraag.

Om te jag is bloot nor­maal – dis al vir eeue en eeue ho­mo sa­piens se na­tuur­li­ke ge­drag – so wat daar­van?

Gaan doen eer­der ’n stu­die oor men­se se ON­na­tuur­li­ke ge­drag. Hoe­kom hul­le kies om in vuil ste­de saam te bon­del. Hoe­kom hul­le al hul­le dae daar­aan wy om blink goed te ver­sa­mel en dan me­kaar se ke­le af­sny in ’n stryd om die be­sit daar­van. Hoe­kom hul­le te­vre­de is met flen­ter­tjies vleis vol che­mi­ka­lieë wat uit voer­kra­le kom, en les bes, hoe­kom sul­ke ge­mu­teer­de aard­lin­ge dan dink om te jag is ’n af­wy­king.

Gaan vind daai ’n bie­tjie uit as­se­blief. Ver­al laas­ge­noem­de. Met pei­lings, boë, of wat ook al. Want wrag­gies­waar, dit bly vir my ’n raai­sel.

Om te jag is bloot nor­maal – dis al vir eeue en eeu­e­ho­mo sa­piens se na­tuur­li­ke ge­drag – so wat daar­van?

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.