KOEL­KOP HAR­RY WOL­HU­TER SE MESSTORIE

As dit nie vir sy mes en sy hond was nie...

SA Jagter Hunter - - INHOUD - FRAN­COIS VAN EMMENES

Dis laat­mid­dag op ’n koue win­ters­dag in Au­gus­tus 1903. Har­ry Wol­hu­ter, drie swart po­li­sie­man­ne en drie hon­de is op pad te­rug na hul­le ba­sis na­dat hul­le langs die O­li­fants­ri­vier ge­pa­trol­leer het. Har­ry se plan is om by ’n be­ken­de watergat te kamp vir die nag. Die man­ne, don­kies en hon­de is dors, want hul­le wa­ter­voor­raad was reeds vroe­ër die dag al ge­daan. Groot is die te­leur­stel­ling toe hul­le die watergat leeg aan­tref. Daar was net een keu­se: deur­druk na die vol­gen­de watergat so­wat 10 ki­lo­me­ter ver­der.

Har­ry ry so­lank met sy perd voor­uit en spreek met sy kon­sta­bels af om hul­le daar te kry. Die

pak­don­kies sal hom net op­hou en dit gaan bin­ne­kort don­ker wees. Bull, sy hond, draf ag­ter die perd op die paad­jie wat Har­ry goed ken – een wat hy ge­reeld ge­bruik, selfs snags.

Har­ry was voor­heen lid van S­tei­na­ec­ker’s Horse, ’n vry­wil­li­ger ka­val­le­rie-een­heid van die B­rit­te ge­du­ren­de die Ang­loBoe­re­oor­log. Hy was ’n ge­sou­te velds­man en het die om­ge­wing baie goed ge­ken. As 26-ja­ri­ge is Har­ry in Ju­lie 1902 aan­ge­stel deur Ja­mes S­te­venson-Ha­mil­ton as veld­wag­ter in die Sa­bie Na­tuur­re­ser­vaat.

Dis reeds don­ker toe Har­ry deur ’n stuk veld ry wat kort te­vo­re ge­brand het. Net hier en daar is kol­le lang gras wat na die brand oor­ge­bly het. Skie­lik s­pring twee die­re voor hom op uit die lang gras. Har­ry se eer­ste ge­dag­te is dat dit riet­bok­ke is (wat al­ge­meen in hier­die streek voor­kom). Tot sy ver­ba­sing is dit eg­ter twee leeu­man­ne­tjies...

LEEUS!

Har­ry ver­tel in sy boek, Me­mo­ries of a Ga­me Ran­ger: Toe hul­le so­wat drie me­ter van hom af deur die gras aan­ge­storm kom, kon hy sien dat hul­le sy perd wil aan­val. Har­ry het sy perd skerp ge­swaai en sy spo­re in die perd se lies­te in­ge­skop, maar die leeus was te na­by. Die naas­te leeu het op die perd se kruis ge­spring waar­na die perd wild be­gin bok­spring het en Har­ry ge­volg­lik uit die saal ge­slin­ger is. In­tus­sen het die leeu sy greep op die sprin­gen­de perd ver­loor. Har­ry be­land toe by­na bo-op die twee­de leeu wat van die voor­kant af kom om die perd aan sy kop beet te kry. Met die val­slag gryp hier­die leeu Har­ry aan die reg­ter­skou­er, ge­luk­kig nie aan die kop nie, en sleep hom in die rig­ting van die Met­si­met­si­s­pruit.

Har­ry se sterk leer­ka­mas­te en spo­re het nou en dan in die grond vas­ge­haak, en as ’n rem ge­dien so­dat die leeu kort-kort ’n ie­se­grim­mi­ge ruk ge­gee het as die rem­me te “goed” werk. Har­ry meld hier dat hy glad nie met dr. Li­vings­to­ne saam­stem dat ’n per­soon geen pyn voel as ’n groot kar­ni­voor hom byt nie. Hy was in ui­ter­ste pyn, as­ook in skok oor wat die leeu met hom gaan doen – eers dood­byt of som­mer le­wen­dig op­vreet?

Har­ry se perd kon dit reg­kry om weg te hard­loop, met leeu nom­mer een ag­ter­na en die man­haf­ti­ge en dap­per Bull kort op die leeu se hak­ke. Ter­wyl die leeu Har­ry sleep, “prrr-prrr” hy hard. In Har­ry se woor­de: “Se­ker in af­wag­ting vir die lek­ker maal­tyd wat hy gaan ge­niet.” Toe ont­hou Har­ry skie­lik van die mes aan sy reg­ter­sy – die mes wat al ve­le ke­re uit­ge­val het op jag­te te perd, aan­ge­sien dit maar los in die ske­de ge­sit het.

DIE MES

Har­ry het sy lin­ker­arm sta­dig on­der sy lyf deur ge­druk en ge­voel... En won­der bo won­der, die mes was nog op sy plek!

Hier­die mes het sy eie sto­rie. Har­ry het een­dag by sy vriend se win­kel aan­ge­doen en die mes langs ’n blok kaas op die toon­bank ge­sien. Hy het op­ge­let dat dit ’n “Pi­pe Brand”-mes was van die ma­ker T. Wil­li­ams in S­mit­hfield, Lon­den, en ver te goed om kaas mee te sny. Hy ruil toe sy eie mes vir die Wil­li­ams-mes en het dit eers ja­re la­ter met groot ge­skerts aan sy vriend er­ken!

Met die mes in sy hand het Har­ry eers mooi ge­dink oor die aan­ge­we­se plek om die leeu te steek. Ge­luk­kig, weens sy jag­ken­nis, het hy pre­sies ge­weet waar die leeu se hart sit. Ver­sig­tig het Har­ry sy lin­ker­arm in po­si­sie ge­kry en met twee har­de hand­rug­kap­pe die leeu twee keer in sy hart ge­steek. Die leeu gee toe ’n brul wat die dooi­es sou wak­ker maak en uit des­pe­raat­heid steek Har­ry hom weer, díe keer in sy keel.

Die laas­te steek tref toe die leeu se hoof­slag­aar, en die bloed spuit bo-oor Har­ry en deur­week sy kle­re. Die man­ne­tjie het hom on­mid­del­lik ge­los en weg­ge­sluip. Har­ry het op sy voe­te ge­kom en op die kreu­nen­de leeu be­gin skreeu om hom weg te hou. Tóé dink hy aan leeu nom­mer een wat e­ni­ge tyd kon te­rug­kom, aan­ge­sien die kans dat hy die perd sou vang maar skraal was.

Har­ry se reg­ter­arm was nut­te­loos – be­hal­we die er­ge byt­mer­ke aan sy skou­er het die leeu se kloue ook sy pols oop­ge­skeur en sy li­ga­men­te be­ska­dig met die sle­pe­ry. Met sy tan­de en lin­ker­hand het Har­ry die gras aan die brand pro­beer steek, maar die gras was te nat van die dou. Sy e­nig­ste op­sie was om skuiling te vind, maar die bo­me in die on­mid­del­li­ke om­ge­wing se tak­ke was te hoog en hy kon »

» nie daar­in slaag om met net een bruik­ba­re arm in een te klim nie.

Uit­ein­de­lik het hy ’n boom ge­kry met ’n lae mik (so­wat 12vt bo die grond) en met ’n he­wi­ge ge­spar­tel kon hy hom­self daar­aan op­hys. Hy het sleg be­gin voel as ge­volg van die trau­ma, bloed­ver­lies, skok en sy nat, koue kle­re. Har­ry het hom­self met ’n ver­de­re ge­suk­kel met sy belt aan ’n tak vas­ge­maak, bang dat hy sou flou word en af­val.

Die ge­kwes­te leeu het nog steeds in die gras lê en kreun, en met­ter­tyd het Har­ry die leeu sy laas­te a­sem met ’n rog­gel hoor uit­blaas. Har­ry se blyd­skap was van kor­te duur, want hy kon leeu nom­mer een deur die gras hoor aan­kom, al op sy bloed­spoor langs van­waar hy die an­der leeu ge­steek het, tot by die boom. Die leeu staan toe reg­op teen die boom as­of hy dit wil klim. Har­ry was vrees­be­van­ge om­dat hy be­sef het dat die leeu wel die boom sou kon klim.

TOT DIE RED­DING

Toe hy op die leeu skree, het laas­ge­noem­de net ’n oom­blik ge­hui­wer. In daar­die oom­blik kon Har­ry sy ge­troue hond, Bull, hoor na­der­kom. Met sy aan­hit­sing het die vrees­lo­se Bull die leeu be­gin temp­teer en kon hom so vir ’n he­le ruk weg van die boom hou.

’n Uur of wat la­ter hoor Har­ry die ge­ra­tel van blik­be­kers en borde wat rond­skom­mel – een van sy kon­sta­bels het hom in­ge­haal! Toe hy die kon­sta­bel skreeu­end waar­sku van die leeu, het dié soos blits sy eie boom ge­klim en ook net be­tyds, want die leeu was reeds in sy rig­ting op pad. Bin­ne ’n paar mi­nu­te het die an­der twee kon­sta­bels en die don­kies ook ge­ar­ri­veer. Na­dat hul­le die leeu ver­dryf het deur sko­te in die lug te skiet, is Har­ry, wat nou ui­ter­ste pyn en dors be­leef het, uit die boom ge­help.

’n Mens kan maar net dink hoe ver­lig hy was toe hulp uit­ein­de­lik op­ge­daag en hy nie meer in die hon­ger leeu se oë moes staar nie! Die ge­sel­skap het geen an­der op­sie ge­had nie as om ver­der te ry tot by een van Har­ry se ou oor­log­pos­te. Daar was ook nie wa­ter nie, maar da­rem slaap­plek in een van die ou hut­te. Die e­nig­ste wa­ter wat sy kon­sta­bels na ’n lang ge­soek kon op­spoor, was vol mod­der, maar Har­ry het dit ge­drink en sy kon­sta­bels het pro­beer om sy won­de daar­mee te was. Hy het dié nag in ge­wel­di­ge pyn ver­keer, en was die vol­gen­de og­gend so swak weens koors dat hy nie kon op­staan nie en het die dag in die hut span­deer.

Sy kon­sta­bels? Hul­le het ’n klomp mans van ’n kraal daar na­by gaan haal en ’n draag­baar ge­prak­seer met sy kom­bers en hout­stom­pe. Die mans het hom toe vyf dae lank na Ko­ma­ti­poort ge­dra – ’n af­stand van oor die 80 ki­lo­me­ter soos die kraai vlieg. Teen hier­die tyd was sy won­de al sep­ties, en Har­ry was baie siek en kon nie eet nie. Hy het wel li­ters wa­ter ge­drink. Sy arm en skou­er was reus­ag­tig op­ge­swel toe hy uit­ein­de­lik in die dor­pie aan­kom. Dr. G­ree­ves, wat hom eer­ste be­han­del het, het on­ge­luk­kig geen pyn­mid­dels (toen­ter­tyd in die vorm van mor­fien) ge­had nie. Har­ry is die vol­gen­de dag deur sy vriend, ene Dick­son, met die trein na die hos­pi­taal in Bar­ber­ton ge­neem waar hul­le hom be­ter kon be­han­del. Hy was we­ke lank in die hos­pi­taal en het op ’n sta­di­um om sy le­we ge­veg, maar, sterk man wat hy was, het hy oor­leef.

’n Mens kan maar net won­der of van­dag se jagters só ’n on­der­on­sie met ’n leeu sou oor­leef en so koel­kop sou kon bly. Har­ry Wol­hu­ter was ook baie ge­luk­kig dat sy mes nie uit­ge­val het toe die leeu hom ge­gryp het nie, sy ge­troue hond, Bull die leeus so ver­pes het, sy lo­ja­le kon­sta­bels hom by­ge­staan het en dat die hulp in die vorm van die dra­ers nie te ver was nie. Al­les het ge­luk­kig vir hom net reg ver­loop. Dit was maan­de voor­dat Har­ry weer sterk ge­noeg was om te­rug te keer na sy werks­ver­plig­tin­ge.

Har­ry Wol­hu­ter se sto­rie het spoe­dig oor die he­le wê­reld ver­sprei en van hom ’n le­gen­de ge­maak. Hy het 44 jaar lank diens ge­doen in die wild­tuin en het in 1946 af­ge­tree. Har­ry Wol­hu­ter is op 30 Ja­nu­a­rie 1964 oor­le­de in Wit­ri­vier, M­pu­ma­lan­ga. Ek sou wát wou gee om ’n kamp­vuur­tjie met hom te kon deel...

Die ge­denk­steen wat op­ge­rig is by die boom waar­in Har­ry ge­klim het. Die an­der ge­denk­steen – sig­baar links ag­ter – is op die plek waar die leeu hom beet­ge­kry het. Dit is on­waar­skyn­lik dat dit die oor­spronk­li­ke boom is, die stomp sit los in die steen en my vrien­de in die Na­si­o­na­le Krugerwildtuin kon ook nie be­ves­tig of dit die oor­spronk­li­ke boom is nie.

Har­ry se leer­belt, ske­de en “Pi­pe Brand”-mes van die ma­ker T. Wil­li­ams in S­mit­hfield, Lon­den. Hy het ja­re la­ter die mes­ma­kers in Lon­den be­soek – die ver­koops­man­ne­tjie wat hom ge­help het, was maar baie skep­ties toe Har­ry hom ver­tel dat hy ’n leeu dood­ge­steek het met só ’n mes!

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.