Ne­vill Boers­ma, CITRUS­DAL

Weg! Platteland - - Briewe -

On­danks kli­maats­ver­an­de­ring en ’n wê­reld­be­vol­king wat teen 2050 op 10 mil­jard gaan staan, is ek as plant­we­ten­skap­li­ke vol ver­troue dat ons daar­in sal slaag om oor 45 jaar ge­noeg kos vir die mens­dom te kweek. Die boe­re van die toe­koms gaan gro­ter, voed­sa­mer oes­te op klei­ner pla­se pro­du­seer – en boon­op min­der wa­ter, che­mie­se plaag­do­ders en kuns­mis ge­bruik. Én ’n klei­ner im­pak op die om­ge­wing hê.

Ek en hon­derd­dui­sen­de an­der we­ten­skap­li­kes, land­bou­kun­di­ges en boe­re meen ge­ne­ties ver­be­ter­de plan­te is een van die be­lang­rik­ste ma­nie­re waar­op ons hier­die toe­koms­vi­sie gaan ver­we­sen­lik. Maar as jy een van daar­die men­se is wat glo C­hec­kers se vet rooi aar­beie is vol vis­ge­ne of we­ten­skap­li­kes staan in lan­de­rye en ta­kel mie­lies luk­raak met ’n spuit­naald, gaan jy waar­skyn­lik nie my en­toe­si­as­me deel nie.

Net soos kli­maats­ver­an­de­ring en in­en­tings is ge­ne­tie­se mo­di­fi­ka­sie (GM) ’n e­mo­si­o­neel ge­laai­de turks­vy wat ver­al aan­ge­hits word deur “hoog­le­raars” aan die U­ni­ver­si­teit van Google waar e­nig­een mi­tes as fei­te kan op­dis en goed­ge­lo­wi­ges met wol­haar­sto­ries en on­ge­gron­de vre­se op hol kan jaag. Be­lan­ge­groe­pe kry ook die kans om hul­le pro­pa­gan­da as klink­kla­re we­ten­skap aan te bied son­der dat ’n en­ke­le haan daar­na kraai.

Dit frus­treer my hoe moei­lik dit vir nie­we­ten­skap­li­kes kan wees om ak­ku­ra­te in­lig­ting oor plant­bi­o­teg­no­lo­gie te be­kom. Na­tuur­lik on­der­steun ek die me­dia se man­daat om ge­ba­lan­seerd oor we­ten­skap­li­ke kwes­sies ver­slag te doen, maar on­ge­luk­kig weer­spie­ël dié be­rig­te dik­wels nie die wa­re fei­te nie. Ons lees ge­du­rig hoe “om­stre­de” GM is, maar 99% van dié om­stre­den­heid word deur an­ti­gm­ak­ti­vis­te in die me­dia aan­ge­wak­ker en be­staan nie on­der we­ten­skap­li­kes nie. Trou­ens, in we­ten­skaps­krin­ge heers daar kalm kon­sen­sus, on­der­steun deur ’n mag­dom s­tu­dies en da­ta wat oor baie ja­re ver­sa­mel is: GM kos is vei­lig, en GM plan­te is een van ons be­lang­rik­ste hulp­mid­dels vir vol­hou­ba­re kos­pro­duk­sie. Vir ons én toe­koms­ti­ge ge­slag­te. ei­en­skap­pe – soos weer­stand teen droog­te of siek­tes – te i­den­ti­fi­seer en dan met me­kaar te kruis om al daar­die ge­wens­te ei­en­skap­pe in die na­ge­slag by­een te b­ring. Daar­na moes hul­le dik­wels de­ka­des lank suk­kel om die­self­de plant­jies weer en weer en wéér met me­kaar te kruis om van al die ón­ge­wens­te ei­en­skap­pe – soos al­ler­ge­ne of lae op­brengs – ont­slae te raak. Sien, al stel ons net be­lang in die ef­fek van één geen, het die ou ma­nier van doen tien­dui­sen­de ge­ne van die ou­er­plant aan die na­ge­slag oor­ge­dra. (Ter­loops, hier­die ver­men­ging van ge­ne wat die mens­dom al eeue lank toe­pas, is niks an­ders nie as ’n vorm van ge­ne­tie­se mo­di­fi­se­ring. Dit ver­klaar hoe­kom daar nie in die na­tuur iets soos ’n kool­kop of wors­hond voor­kom nie!)

Dank­sy he­den­daag­se mo­le­ku­lê­re teg­nie­ke is plant­te­ling meer sub­tiel en ak­ku­raat as ooit te­vo­re. Ons kan plant­ge­ne nou veel nou­keu­ri­ger re­di­geer om van on­ge­wens­te ei­en­skap­pe ont­slae te raak, of om net die en­ke­le geen wat van be­lang is oor te dra. Die stuk­kie DNS vir daar­die geen kan af­koms­tig wees van ’n in­di­vi­du van die­self­de spe­sie, ’n ver­wan­te spe­sie, of selfs van ’n on­ver­wan­te spe­sie. Om­dat hier­die geen ui­ters deeg­lik be­stu­deer is, weet ons pre­sies wat die funk­sie daar­van is, in teen­stel­ling met die dui­sen­de on­be­ken­de ge­ne wat vroe­ër oor­ge­dra is.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.