PLANT OF DIER?

Weg! Platteland - - Sampioene -

We­ten­skap­lik ge­spro­ke ver­skil swam­me meer van plan­te as van die­re, en hul­le word ge­ï­den­ti­fi­seer as “or­ga­nis­mes wat die or­ga­nie­se ma­te­ri­aal waar­in dit groei, laat ont­bind en dit op­neem”. Dit kan e­nig­iets wees van voet­skim­mel tot muf, meel­dou en gis – al­les baie ver ver­wy­der van ’n por­ci­ni­ri­sot­to!

Sam­pi­oe­ne is die “vrug­te” van se­ke­re swam­spe­sies, ter­wyl die “wor­tels” die swam­vlok is – ’n rag­fyn struk­tuur wat soos tak­ke lyk en in grond, blare­af­val en ont­bin­den­de bo­me groei. Daar is hon­derd­dui­sen­de – dalk selfs mil­joe­ne – soor­te swam­me in die wê­reld, maar net ’n frak­sie van hul­le le­wer sam­pi­oe­ne. Van hier­die sam­pi­oe­ne is die oor­gro­te meer­der­heid nie juis lek­ker om te eet nie, ter­wyl die res in d­rie ka­te­go­rieë ver­deel kan word: heer­lik, gif­tig en do­de­lik.

Sam­pi­oe­ne is al heel­wat lan­ger op aar­de as men­se – van die oud­ste sam­pi­oen­fos­sie­le wat al ge­vind is, is 420 mil­joen jaar oud en 10m hoog. Die C­hi­ne­se be­sing die me­di­si­na­le ei­en­skap­pe van sam­pi­oe­ne al eeue lank; op E­gip­tie­se hi­ë­ro­glie­we is ko­nink­li­kes te sien wat sam­pi­oe­ne eet; en die Ro­mei­ne het dit die “kos van die go­de” ge­noem. Die Fran­se was die pi­o­niers van sam­pi­oen­ver­bou­ing, en Lou­is XIV was glo die eer­ste sam­pi­oen­boer.

Sam­pi­oe­ne be­staan hoof­saak­lik uit wa­ter, wat be­te­ken ’n mens kan dit droog son­der om e­ni­ge geur of voe­dings­waar­de te ver­loor. Hul­le is prop­vol ge­son­de a­mi­no­su­re, vi­ta­mie­ne en mi­ne­ra­le – maar tog laag in ki­lo­jou­les. Én hul­le be­vat geen cho­les­te­rol nie.

En dan het ons nog nie be­gin praat oor die me­di­si­na­le waar­de nie...

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.