Meer­doe­li­ge plan­te

Weg! Platteland - - Permakultuur -

Soos met al­le per­ma­kul­tuur­e­le­men­te moet plan­te in die per­ma­kul­tuur­tuin

min­stens drie funk­sies ver­rig. Ko­bus deel sy guns­te­lin­ge.

Kom­kom­mer­kruid (bora­ge)

“Dié kruid is on­ont­beer­lik, ver­al in die Wes-kaap met sy straw­we win­ters. Dit groei reg­deur die win­ter en is ’n won­der­li­ke bron van groen ma­te­ri­aal wan­neer baie an­der plan­te swaar­kry. Bye is mal oor die prag­ti­ge ster­vor­mi­ge blou of pienk blom­me­tjies. Die bla­re is ha­rig, maar eet­baar en baie ge­sond.”

O­ri­ga­num

“Die he­le o­ri­ga­num­fa­mi­lie is staat­ma­kers, maar ver­al die soet mar­jo­lein wat deur die so­mer en win­ter groei. Die wit blom­me­tjie lok voor­de­li­ge in­sek­te. Pa­pier­wes­pes is van die doel­tref­fend­ste pre­da­to­rie­se in­sek­te en moet te al­le tye wel­kom ge­heet word. Ek het al op een so­mers­og­gend meer as tien wespe­spe­sies op een mar­jo­lein­bos ge­tel.”

Ar­ti­sjok­ke

“Dit is een van die eer­ste blom­me wat die len­te groet, én die blom­me smaak heer­lik. Die ta­maai bla­re dien ook as kom­pos­ma­te­ri­aal of kits­grond­be­dek­king.”

Boer­bo­ne

“Hul­le groei in wind en weer, reg­deur die win­ter wan­neer daar nie veel in die groen­te­tuin aan­gaan nie. Dank­sy die rhi­so­bi­um-bak­te­rieë op hul­le wor­tels is boer­bo­ne doel­tref­fend om at­mos­fe­rie­se stik­stof in die grond te bind. Plant dit in die herfs on­der al jou vrug­te­bo­me, oes die bo­ne aan die ein­de van die win­ter en kyk hoe jou vrug­te­bo­me pronk in die len­te dank­sy al die ek­stra stik­stof in die grond. Ont­hou dat jy dan na­tuur­lik net die stin­gel van die plant bo die grond moet af­sny – moet dit be­slis nie uit­trek nie!”

Smeer­wor­tel (com­frey)

“Daar is ver­skeie soor­te, maar ek ver­kies die Rus­sie­se va­ri­ë­teit. Hy pro­du­seer mas­sas bla­re wat prop­vol ka­li­um is. Ka­li­um is die e­le­ment wat blom- en vrug­set by plan­te be­vor­der. Ek plant dit dus ver­al on­der of na­by vrug­te­bo­me. Dit werk ook baie goed om ’n kom­pos­tee te maak. Én dit het ve­le an­der ge­brui­ke – van hoen­der­kos tot lip­salf.”

ruil­han­del, wat hy en sy buur­man laat her­leef deur by­voor­beeld ’n sak­kie knof­fel vir ’n kan melk te ruil.

Deur jou eie kos te kweek ver­klein jy jou kool­stof­voet­spoor én jy spaar geld. Jy skep bly­plek vir vo­ëls en in­sek­te en help bi­o­di­ver­si­teit be­waar. Jou kom­bui­sen tuin­af­val word ’n aan­wins vir jou kom­pos­hoop, wat uit­ein­de­lik weer die grond gaan voed. En wat is lek­ker­der as om die son op jou vel en grond tus­sen jou vin­gers te voel?

Tog, sê Ja­co, is die groot­ste uit­da­ging vir baie men­se om te al­le tye sáám met die na­tuur te werk en nie die vin­ni­ge, dik­wels meer ver­nie­ti­gen­de uit­weg te kies nie. “Dis so­veel mak­li­ker om slak­pil­le te gooi as om slak­ke met ra­dys­aan­plan­tings op bed­ding­ran­de te pro­beer weg­lok en hul­le met die hand af te haal. Ver­der het dit my ook tyd ge­neem om uit te werk wat­ter plan­te goeie met­ge­sel­le is in ’n bed­ding en om wis­sel­bou kor­rek toe te pas. Met per­ma­kul­tuur leer jy el­ke dag – en nie uit ’n boek nie. Jy moet wérk in jou tuin.”

As op­ge­lei­de land­skaps­teg­no­loog was dit vir hom moei­lik om ge­woond te raak aan die “cha­os”. “Land­skaps­teg­no­loë wil mos al­les in net­jie­se rye plant, maar per­ma­kul­tuur is far­ming God’s way.”

Die pro­bleem is dat ons in ’n toe­ne­mend kom­plek­se wê­reld met al hoe kom­plek­ser pro­ble­me ver­geet dat die op­los­sings ver­ras­send een­vou­dig bly, skryf Mol­li­son in sy ba­ken­werk.

Per­ma­kul­tuur is nie net ’n ou­li­ke i­dee nie. Dit is ’n prak­tie­se ma­nier om ’n ver­skil te maak in ’n gul­si­ge sa­me­le­wing. Dit is ’n tree na­der aan ’n ge­son­der, groe­ner, vol­hou­ba­re toe­koms. Waar men­se me­kaar en die aar­de re­spek­teer. Per­ma­kul­tuur is dalk net die per­ma­nen­te kuur wat die wê­reld no­dig het.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.