Drui­we

Die kraaie gaap, maar jy lê laag in die koel­te van jou drui­we­pri­eel. Jy teug aan ’n glas koue wit­wyn en peu­sel aan knars­soet drui­we­kor­rels of roos­ter­koek met ’n dik s­meer­sel kor­rel­kon­fyt... ja, sê Ma­ja Palm, dis hoog tyd om ’n win­gerd( jie) in jou ag­ter­pl

Weg! Platteland - - News -

’n Win­gerd is die toon­beeld van vry­ge­wig­heid: Jy kry vrug­te, wyn, sap, ro­syn­tjies, koel­te...

rui­we ( Vi­tis vi­ni­fe­ra) is naas pie­sangs en ap­pels die wê­reld se ge­wild­ste vrug (wat ton­ne­maat be­tref), en dank­sy ons lang, warm so­mers is Suid-a­fri­ka by uit­stek wyn-, ta­fel­druif- én ro­syn­tjie­wê­reld. Se­dert Jan van Rie­beeck in 1655 die eer­ste win­gerd­stok in die Kom­pan­jies­tuin ge­plant en Si­mon van der Stel in 1679 die Fran­se wyn­maak­kuns na die Kaap ge­bring het, floréér die be­dryf. Drui­we vul die groot­ste deel – 34% – van ons land se sag­te­vrug­te­mand­jie, ons is op se­we na die groot­ste wyn­pro­du­sent ter wê­reld, en tus­sen 2003 en 2013 het ons wyn­uit­voe­re meer as ver­dub­bel.

Die ta­fel­druif­be­dryf het laas jaar sy groot­ste oes­sei­soen se­dert de­re­gu­le­ring in 1997 be­leef, en by­na 59 mil­joen bok­sies van 4,5 kg elk is uit­ge­voer. Naas C­hi­li en Pe­ru is Suid-a­fri­ka die groot­ste uit­voer­der van ta­fel­drui­we in die Sui­de­li­ke Half­rond. Ons is ook op vier na die wê­reld se groot­ste uit­voer­der van ge­hal­te­ro­sy­ne, en ja, al be­land ons bes­te drui­we en ro­sy­ne op win­kel­rak­ke in Eu­ro­pa en die Oos­te, is die naas­bes­te waar­mee ons te­vre­de moet wees, nie te ver­smaai nie.

Die bes­te nuus is dat drui­we­stok­ke taai, aan­pas­ba­re ka­lan­te is, en mits jou ag­ter­plaas ge­noeg son kry – en ver­kies­lik geen ryp nie – kan jy jou eie win­gerd plant. Die ken­ners ver­tel jou hoe.

1 Kies die reg­te kul­ti­var

Le­lien­fon­tein-win­gerd­kwe­kers by Wel­ling­ton in die Wes-kaap is die groot­ste stok­kies­kwe­ke­ry in A­fri­ka waar daar el­ke jaar meer as agt mil­joen stok­kies wyn-, ta­fel-, en ro­syn­tjie­drui­we ge­ënt word. Vol­gens Jan­nie Bosman ( foto bo), Le­lien­fon­tein se kwe­ke­ry­be­stuur­der en ook die agt­ste ge­slag Bosman op dié plaas, moet jy eer­stens kyk wat­ter drui­we aard in die om­ge­wing waar jy bly.

• Vir eet “Vir my is die soet, pit­lo­se sul­ta­ni­na (‘Thompson seed­less’), kraak­vars rooi ‘C­rimson seed­less’ of ha­ne­poot (ge­pit) met sy mus­kaat­geur en -smaak die lek­ker­ste. Dank­sy hul­le hoë sui­ker­in­houd kook jy ook baie lek­ker kon­fyt van sul­ta­ni­na en ha­ne­poot.”

• Vir wyn­maak “Be­sluit of jy wit- of rooi­wyn wil maak. Rooi­wyn is in die al­ge­meen mak­li­ker om te maak en rooi drui­we is ook min­der ge­kom­pli­seerd as wit drui­we. S­hi­raz is die rooi kul­ti­var wat son­der moei­te groei en nie som­mer siek word nie, ter­wyl c­he­nin blanc ’n wen­ner is as jy wit­wyn wil maak.”

D

• Vir ro­syn­tjies “Pro­beer mer­bein seed­less, da­tal (met pit­te) of sul­ta­ni­na – dié kul­ti­vars droog mak­lik son­der om te be­gin vrot, maar re­ën ge­du­ren­de die droog­pro­ses of net voor jy oes sal ver­oor­saak dat die drui­we vrot en nie ge­droog kan word nie.”

• Vir ’n pri­eel “Die Aus­tra­li­an Vi­ne en Glo­ria is sterk groei­ers. Om­dat hul­le nie drui­we dra nie, hoef jy hul­le nie te spuit nie, en jy sal nie suk­kel met hon­ger vo­ëls of kor­rels wat op jou stoep val nie. Én die bla­re is prag­tig rooi in die herfs.”

2 Kies die reg­te plan­ten rank­plek

• Son Kies die heel son­nig­ste plek in jou tuin. Son­der ge­noeg son­lig kan die drui­we nie ryp word nie. Son­lig help ook om siek­tes te be­perk.

• Grond “Win­gerd­stok­ke is baie aan­pas­baar en sal in ’n ver­skei­den­heid grond­ti­pes groei,” sê De Witt Kam­fer ( foto links), ’n win-gerd­bou­kun­di­ge wat al 11 jaar ta­fel­druif­boe­re reg oor die land help. “Goeie drei­ne­ring is nood­saak­lik – plan­te ver­suip in nat klei­grond en dit kan ook tot wor­tel­siek­tes lei.”

• O­plei­stel­sel Die druif is ’n rank­plant en daar­om moet jy ’n o­plei­stel­sel hê wat ge­ïn­stal­leer is vóór­dat jy jou win­gerd­stok­kies koop. Die be­lang­rik­ste is dat dit sterk ge­noeg is om die plant te help om die ge­wig van die tros­se te dra. Dit moet ver­der mak­lik wees om die drui­we te be­werk en die plan­te moet ge­noeg son­lig en goeie lug­sir­ku­la­sie hê om siek­tes en pes­te te voor­kom – ook so­dat die vrug­te kan ryp word.

“Vir huis­tui­ne sal ek al­tyd ’n dak­pri­eel aan­be­veel,” sê De Witt. “Dit lyk mooi, sorg vir koel­te en jy kan die vrug­te oes.”

3 Koop die bes­te stok­kies

Die mees­te ge­re­gis­treer­de kwe­ke­rye ver­koop win­gerd­stok­kies in bon­dels van 50. Wees op die uit­kyk vir ’n blou kaart­jie aan die bos – dit is ’n ser­ti­fi­se-ring­s­e­ti­ket wat jou die ver­se­ke­ring gee die fi­sie­ke stan­daar­de is reg: die ent­las is sterk ge­noeg, die stok­kie het ge­noeg wor­tels en die bo­groei is min­stens 10 cm lank, sê Jan­nie Bosman. Ge­ser­ti­fi­seer­de stok­kies is ge­ënt op ’n ge­pas­te on­der­stok, wat meer be­stand is teen grond­plae soos fil­lok­se­ra en aal­wurm.

’n Mens loop soms en­kel­stok­ke raak by ge­wo­ne kwe­ke­rye, maar jy kan só mak­lik vir jou ’n kat in die sak koop.

4 Só plant jy

• Die reg­te tyd Die bes­te plant­tyd – Au­gus­tus en Sep­tem­ber, net na­dat die stok uit sy win­ter­slaap ont­waak het en voor­dat die o­gies be­gin swel of uit­bot – is on­ge­luk­kig ver­by, sê Jan­nie, maar jy kan nou al be­sluit waar jy vol­gen­de jaar jou win­gerd gaan plant en so­lank die o­plei­stel­sel in­stal­leer.

• Die reg­te plant­gat(e) “Hoe gro­ter die plant­gat, hoe be­ter,” sê De Witt. “Dit is be­lang­rik dat die wor­tels vry­lik uit die gat kan be­weeg om die grond ten vol­le te be­nut. Ge­bruik eer­der ’n vurk as ’n graaf om die gat te maak so­dat die kan­te nie dig ‘smeer’ nie. Hoe gro­ter die wor­tel­stel­sel, hoe be­ter die stok se ver­moë om te pro­du­seer. Die gat moet min­stens groot ge­noeg wees so­dat geen van die stok­kie se wor­tels aan die kan­te van die gat raak as jy dit plant nie.”

Die af­stand tus­sen die plant­ga­te sal af­hang van die kul­ti­var, ti­pe on­der­stok en pri­eel­stel­sel, maar De Witt meen 1,8 m is ’n goeie af­stand vir ta­fel­drui­we.

• Die fy­ner kun­sies Die­de­rik le Gran­ge ( foto regs), wyn­ma­ker en die vyf­de ge­slag Le Gran­ge op die or­ga­nie­se wyn­plaas Ferns­kloof ( ferns­kloof.co.za) bui­te Prins Al­bert, sê jy moet die grond om die stok­kie só vas­trap dat jy dit nie som­mer met die hand kan uit­trek nie. “Sorg ook dat die ent­las min­stens 50 mm bo die grond uit­steek. ’n Dek­laag van by­voor­beeld strooi of braai­vuur­as (van reg­te hout) om die stam­me­tjie sal help om vog in die grond te hou en dit skep ook ’n lek­ker me­di­um vir wor­tel groei en erd­wurm ak­ti­wi­teit ,” sê hy. “Moet nooit kuns­mis di­rek in die plant­gat gooi nie. Erd die grond rond­om el­ke stok op, dan kan jy or­ga­nie­se kuns­mis soos Boun­ce Back of Ra­pid Rai­ser van Neu­trog som­mer in dié dam­me­tjie gooi as jy die stok nat­maak.”

5 Hou jou win­gerd ge­luk­kig

Dis een ding om drui­we vir jou eie ta­fel te kweek, maar Peu Be­zui­den­hout ( foto on­der ), een van die Oran­je­ri­vier se ta­fel­druif pi­o­niers, meen vir die uit­voer­mark is die druif ’n moei­li­ke ka­lant om te be­stuur.

“El­ke kor­rel, of­te­wel bes­sie, in die tros is ’n vrug­gie op sy eie. Dis ’n uit­da­ging om dié kor­rels ewe soet en die­self­de kleur te kry. In drui­we­boer­de­ry >

1 Die bes­te plant­tyd vir drui­we is Au­gus­tus en Sep­tem­ber, net na­dat die plant uit sy win­ter­slaap ont­waak het, maar vóór die eer­ste bot­sels hul­le ver­sky­ning maak. 2 El­ke kor­rel is ’n vrug­gie op sy eie – die kuns is om al die kor­rels ewe soet en die­self­de kleur te kry. 3 Sorg dat die o­plei­stel­sel ge­reed – en sterk ge­noeg – is as jy stok­kies plant.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.