Be­stem­ming Kyk dié win­ter wyd op die Panoramaroete in M­pu­ma­lan­ga

Wan­neer die Ho­ë­veld in die win­ter­maan­de in vaal­te en dor­heid ge­hul is, kan jy op die Panoramaroete nog groe­nig­heid en ga­we men­se aan­tref. Ons gaan kui­er op Sa­bie, Pel­grims­rus en Gras­kop.

Weg! Platteland - - Inhoud - TEKS EN FO­TO’S WILLEM VAN DER BERG

Dik­wels hoor ’n mens ie­mand sê el­ke deel van die land het sy eie be­ko­ring, en dis waar. Tog kan ’n mens nie ont­ken se­ke­re de­le is mooi­er as an­der nie. Al lyk die uit­ge­strek­te rooi lan­de van die noord­wes-vry­staat by­voor­beeld ook hóé in­druk­wek­kend, is dit tog nie mooi­er as Gol­den Ga­te en die Oos-vry­staat se gol­wen­de sand­steen­heu­wels nie.

Om een ge­bied as die heel mooi­ste uit te son­der sal wel groot moei­lik­heid ver­oor­saak, hoe­wel die Panoramaroete rond­om die dor­pies Sa­bie, Gras­kop en Pel­grims­rus ’n sterk kan­di­daat be­hoort te wees vir so ’n skoon­heids­kom­pe­ti­sie. Uit­sig­te met na­me soos God’s View en Won­der­view skop jy nie ag­ter el­ke kop­pie of rant­jie uit nie. En so­veel wa­ter­val­le, blink stro­me, diep klo­we en hoë ber­ge op ’n bon­del is skaar­ser as ’n mol­li­ge Mnr. Ys­ter­man.

In die mid­del van die ne­gen­tien­de eeu het men­se eg­ter nie hier­na­toe ge­kom vir die mooi nie. Dié wê­reld­deel was vry van ma­la­ria en vol goud, en daar­om het baie groot­wild­jag­ters en trans­port­ry­ers dit hul­le ba­sis ge­maak. Van reg oor die wê­reld het men­se met pan­ne en siw­we op die stro­me toe­ge­sak om na die groot ryk­dom te soek. >

SA­BIE Van myn­bou tot toe­ris­me

Sa­bie se naam is waar­skyn­lik af­ge­lei van die S­han­gaan­se woord u­lu­sa­ba, wat “ge­vrees­de ri­vier” be­te­ken – om­dat die Sa­bie­ri­vier glo baie ja­re ge­le­de ge­we­mel het van kro­ko­dil­le. Die dorp is eg­ter uit­ge­lê op die plaas Groot­fon­tein wat die groot­wild­jag­ter H.T. G­lynn in 1880 by die Ba­den­horst-broers ge­koop het. Op ’n dag het G­lynn en ’n klom­pie van sy vrien­de glo teen die Klein-sa­bie­wa­ter­val piek­niek ge­hou en la­ter op leë bot­tels be­gin skiet. ( Ons neem aan dit was nié ’n piek­niek met kom­kom­mer­toe­brood­jies en tee nie. – Reds.)

Waar die koe­ëls die rot­se ge­tref het, kon G­lynn en sy vrien­de goud sien deur­skyn. Die piek­niek was ver­by, en kort daar­na het die goud­maat­skap­py G­lynns-ly­den­burg met ont­gin­ning be­gin. Pro­duk­sie is eers 65 jaar la­ter, in 1960, ge­staak.

Al het Sa­bie sy ont­staan en groei aan die myn­be­dry­wig­he­de te dan­ke, lyk sa­ke dees­dae heel an­ders. Nou is dit ’n stap-, berg­fiets- en roei­pa­ra­dys, en toe­ris­me is ’n groot bron van in­kom­ste vir baie van die men­se wat hier woon.

Een man wat weet hoe be­lang­rik toe­ris­me vir die dorp is, is Nor­man Mo­lo­be­la. Ná sy stu­die het hy in die Roy­al-ho­tel op Pel­grims­rus gaan werk, maar in 2010 Sa­bie toe ge­kom waar hy by die luuk­se Flo­re­at Ri­ver Lod­ge in ’n be­stuurs­pos aan­ge­stel is. Dees­dae is hy die be­stuur­der van die ge­wil­de Sa­bie B­re­wing Com­pa­ny.

“Al is Sa­bie ’n klein dor­pie, vorm ons deel van die Panoramaroete. En dié roe­te is ’n ju­weel. Be­soe­kers sien die on­ge­loof­lik­ste na­tuur­skoon, al­les in ’n klein ge­bied, wat be­te­ken jy hoef nie ver te ry nie. En die weer hier is prag­tig, ver­al in die so­mer­maan­de. Dit raak nooit te erg warm nie.

“As jy klaar is met die Panoramaroete, is die Kru­ger­wild­tuin baie na­by. Ook die res van M­pu­ma­lan­ga. M­pu­ma­lan­ga het al­les be­hal­we ’n see, maar selfs dié is ook nie te ver nie; net an­der­kant die grens in Mo­sam­biek. Die prag­tig­ste see. En as jy uit­ein­de­lik by al­les uit­ge­kom het, kom stop jy weer op pad te­rug huis toe by Sa­bie. Want ons het die bes­te bier.”

Nor­man sê een van die be­lang­rik­ste din­ge wat hy in toe­ris­me ge­leer het, is dat jy nie jou kli­ën­te moet ver­veel nie. Hul­le moet ’n goeie tyd hê. As ’n mens kyk na die men­se wat in Sa­bie B­re­wing Com­pa­ny kui­er, sien jy Nor­man en die span doen uit­ste­ken­de werk. Die plek is net­jies met ’n goeie at­mos­feer en goeie kos. En puik diens. Deur groot ven­sters sien ’n mens hoe Peter Ma­bu­za, die as­sis­tent­brou­er, be­soe­kers in die brou­e­ry rond­wys.

“Hier­die ge­bou het nie al­tyd so ge­lyk

nie,” sê Nor­man. “Dis een van die oud­ste ge­boue op Sa­bie en het be­hoort aan H.T. G­lynn. In die dae toe al­mal kom goud soek het, was dit ’n han­dels­huis. Ek dink dis baie spe­si­aal om hier te werk waar hon­derd jaar se sto­ries vas­ge­vang is.”

NOG ’N PLEK VOL STO­RIES is Book­man’s Cor­ner. Dié boek­win­kel met sy rak­ke en rak­ke vol nu­we en goeie twee­de­hand­se boe­ke is ’n ga­we ver­ras­sing.

“Hier is so 50 000 boe­ke op die rak­ke,” sê Ti­ger Goss met ’n ske­we glim­lag.

Ti­ger het tien jaar ge­le­de uit Jo­han­nes­burg pad­ge­gee na­dat ro­wers by sy huis in­ge­breek en 26 sko­te op hom ge­skiet het. “Ek was mal oor Sa­bie en het nog al­tyd ge­vrek oor lees, toe dink ek ek gaan ’n boek­win­kel hier kom oop­maak.”

Min men­se het ge­dink dis ’n goeie i­dee, maar Ti­ger se win­kel doen goed en hy is “ge­luk­kig, rus­tig en ge­sond”.

“Om­trent al my ver­ko­pe is aan men­se wat deur die om­ge­wing be­weeg. Dis men­se wat wil ont­span en nie hul­le lap­tops wil oop­maak nie. Hul­le wil eer­der ’n goeie boek lees. Oor die va­kan­sie­dae in Maart en A­pril raak dit só be­sig dat men­se soms tou­staan om in die boek­win­kel te kom.”

Sy e­nig­ste stres, sê Ti­ger, is wan­neer sy gholf­swaai nie lek­ker is nie. “Sa­bie is ’n fan­tas­tie­se en rus­ti­ge dorp om in te woon. Hier is nie ma­la­ria nie, dit raak nie so be­dom­pig in die so­mer nie en die win­ters is eintlik heel o­raait. En die na­tuur­skoon is van die mooi­ste in die land. Dis nog pu­re bos hier, hoor! Nou die dag het ie­mand ’n lui­perd net bui­te die dorp ge­sien. En die an­der aand was daar ’n mus­kel­jaat­kat in ons kom­buis. Man, en ons kry tyd om din­ge te doen hier. Ons is ak­tief, speel baie gholf en bly ge­sond.”

Hy raak wel vies oor “die ma­nier hoe die plat­te­land han­teer word”.

“Die plat­te­land word af­ge­skeep. Ons krag word mak­lik af­ge­sny, ons paaie is nie in ’n goeie toe­stand nie en die sy­paad­jies lyk sleg. Geld word op gro­ter plek­ke en in die ste­de uit­ge­gee en die klein dor­pies tjop af.”

Tog wil hy nê­rens el­ders bly nie. Dit is im­mers hier op Sa­bie waar hy sy vrou, He­len, ont­moet het. “Sy het nóg be­ter sto­ries, want sy het hier groot­ge­word.”

In die win­kel langs­aan – vol kle­re, ju­we­liers­wa­re, in­te­res­san­te beel­de, ge­sken­ke en mooi kuns­wer­ke – ont­moet ek die baie e­ner­gie­ke He­len. “Ek is al­tyd in die gees,” lag sy. Haar ou­ers is van Ci­prus, maar sy het op Sa­bie groot­ge­word en haar win­kel, Mp­ho­ze­ni (dit be­te­ken “kos­ba­re ge­skenk”), is 21 jaar al aan die gang.

“Kyk, ek is lief vir Sa­bie, maar dit is vir my no­dig om nou en dan Nel­spruit toe te gaan en in or­dent­li­ke win­kels te kom en lek­ker te gaan uit­eet. Ek is ’n plat­te­land­se mei­sie met ’n bie­tjie stad in my. Maar as jy hier bly en jy voel jy bly in ’n dump, dan moet jy ’n slag om jou kyk en iets gaan doen. Dis ’n on­ge­loof­li­ke om­ge­wing.”

SKUINS NÁ EENUUR DIE MID­DAG staan ’n paar leer­lin­ge van die La­er­skool Sa­bie in Se­wen­de Laan op pa­trol­lie so­dat hul­le maats en on­der­wy­sers >

vei­lig oor die straat kan stap. Maar hier is ba­sies geen ver­keer nie.

“Nie­mand in Sa­bie ry oor ’n rooi lig nie,” sê Ber­nard Ne­ve­ling, ’n on­der­wy­ser wat by die pa­trol­lie toe­sig hou, “want hier ís geen rooi lig­te nie. As jy haas­tig wil wees, is Sa­bie nie die plek vir jou nie. Hier­die is die ‘Slo­w­veld’.”

Ber­nard rig ná skool die o.11-rug­by­span af, en ter­wyl die ou­tjies ’n paar keer tus­sen die pa­le moet hard­loop vir op­war­ming, ver­tel Ber­nard hy het ne­ge jaar ge­le­de van P­re­to­ria af Sa­bie toe ge­kom om ’n be­sig­heid oop te maak.

“Die be­sig­heid gaan aan, maar ’n jaar te­rug het ek be­gin skool­gee. Dit is wat ek ge­stu­deer het. En jong, dit is vir my vre­klek­ker. Dis on­ge­loof­lik om te sien wat­ter in­vloed jy op hier­die kin­ders het. Dis ’n groot ver­ant­woor­de­lik­heid, maar fan­tas­ties om so deel te wees van hul­le le­we. Hier ken al­mal me­kaar, en daar­om het jy nie net een ou­er op jou ca­se nie, maar som­mer vyf... of soms al­mal!”

PEL­GRIMS­RUS So am­per klaar­praat...

Daar is ’n paar sto­ries oor hoe Pel­grims­rus ont­staan het, maar die een wat die mees­te ver­tel word, is die een oor A­lec “W­heel­bar­row” Pat­ter­son. Pat­ter­son het glo al sy be­sit­tings in ’n krui­wa rond­ge­stoot en in 1873 in die val­lei waar Pel­grims­rus van­dag is, die ri­vier­gruis uit­ge­was op soek na goud. Hy het goud ge­kry... en die nuus het gou ver­sprei. Skaars twee jaar la­ter was daar 1 500 del­wers, 21 win­kels, 18 kan­tiens, 3 bak­ke­rye en ’n plaas­li­ke koe­rant, die Gold News. Myn­bou is in 1972 ge­staak en Pel­grims­rus is in 1974 aan die des­tyd­se Tran­vaal­se Pro­vin­si­a­le Ad­mi­nis­tra­sie ver­koop en in 1984 tot pro­vin­si­a­le er­fe­nis­ter­rein ver­klaar. Die myn­dor­pie met sy mooi ou win­kel­tjies en Roy­al-ho­tel het ’n ge­wil­de toe­ris­me­be­stem­ming ge­word, maar ’n paar jaar ge­le­de moes baie van hier­die win­kels hul­le deu­re sluit toe die M­pu­ma­lan­ga-re­ge­ring nie huur­kon­trak­te wou her­nu nie. Baie men­se het ge­sê dit is klaar met Pel­grims. >

“Nou gaan dit al­weer be­ter,” ge­sels Pie­ter en Le­o­na Oost­hui­zen by hul­le re­stau­rant, Pan­ca­kes at the S­ta­bles. “Pel­grims is ’n mu­seum­dorp wat aan die staat be­hoort, en nie­mand kan ’n ge­bou of be­sig­heid hier koop nie. Jy huur net. Ses jaar ge­le­de het die ou kon­trak­te ver­stryk, maar die re­ge­ring wou dit nie aan die ou huur­ders ver­huur nie; hul­le wou al­les op ten­der sit. Kort­om: Dit was maar ’n ver­neuk­spul en baie men­se het ge­waai. Die res van ons gaan maar son­der kon­trak­te aan ter­wyl die saak in die hof draai. Maar dit lyk po­si­tief en daar is spra­ke dat ’n groot toe­ris­me be­sig­heid ook be­lang stel om in die dorp te be­lê,” sê Le­o­na.

Sy en Pie­ter is 28 jaar ge­le­de hier in Pel­grims se Roy­al-ho­tel ge­troud en het toe 5 jaar daar­na van Be­no­ni af hier­heen ver­huis.

“Nou vrees ons dit om in die stad te kom. Nee, o gods­ver­doe­me­nis, hier, net hier bly ons. Hier is geen mis­daad nie. Dis lief­lik rus­tig en stil. En die wild­tuin is net drie bie­re ver,” sê Pie­ter.

“Maar jy moet vre­de met jou­self hê, an­ders gaan die stil­te jou in­haal. Aan die an­der kant kan dit eens­klaps weer ver­skrik­lik be­sig word. Oor Paas­na­week en in De­sem­ber raak dit bit­ter­lik be­dry­wig hier,” voeg Le­o­na by ter­wyl sy se­we ker­rie­spring­bok­pan­ne­koe­ke vir bui­te­land­se toe­ris­te aan me­kaar slaan. JY HOEF NIE LANK op Pel­grims rond te loop voor jy van John­ny R­ein­ders hoor nie. Hy is die ei­e­naar van The Vi­ne, ’n re­stau­rant-en-kroeg in die on­der­dorp. En oom John­ny woon al baie lank hier: 47 jaar, om pre­sies te wees.

“As jong man het ek vir ’n kon­struk­sie­maat­skap­py in Ma­la­wi ge­werk. Ter­wyl ons nog daar is, sê die maat­skap­py ek kan Gras­kop of Van­der­bijl­park toe gaan. Ek het nie ge­weet waar Gras­kop is nie, maar ek wou nie ’n hel Van­der­bijl toe nie. Die myn op Pel­grims was toe en die hui­se leeg, en daar­om het ons hier kom bly. Hier was om­trint nie ’n mens nie. Wel ’n lot katte en nie ’n in­ke­le vo­ël nie.” >

Oom John­ny was ’n op­me­ter van be­roep en be­trok­ke by die pad­bou­e­ry tus­sen Gras­kop en die B­ly­de­ri­vier­ca­nyon, dees­dae een van die ge­wild­ste stuk­ke pad in die land.

“Die drie­jaar­kon­trak het ein­de­lik vyf ge­word, want dit het te veel ge­re­ën. Toe ek daar­mee klaar is, s­tuur hul­le my Pie­ters­burg toe. Ek kom daar en ek sien net mén­se. Ek het in my le­we nog nie so baie an­der men­se ge­sien nie! Ek be­sluit, f— dit, ek be­dank. Toe koop ek ’n slag­huis op Gras­kop. En la­ter het ek die be­sig­heid hier be­gin. Dié is nou al 23 jaar aan die gang. Ons word die laas­te tyd kwaai rond­ge­don­der met die kon­trak­te en nie­mand weet pre­sies wat aan­gaan nie. Maar ek bly net hier. Nee, o gon­na, dis my val­ley dié. Daar’s nie ’n be­ter plek nie, man. Not ’n don­ner!”

Wat maak dit vir hom so spe­si­aal hier? “Wag, ek wys jou.” Oom John­ny kom na ’n ruk te­rug met ’n glas wa­ter. “Proe hier – dit is die bes­te wa­ter wat jy ooit sal drink.” Hy praat nie non­sens nie. “Vars uit die ber­ge. En nou is jy reg vir die 58 draaie Gras­kop toe.”

GRAS­KOP Plek van die pan­ne­koe­ke

Rond­om Gras­kop is vroe­ër óók woes ge­myn vir goud. Maar die dor­pie is ver­al be­kend om­dat die trans­port­ry­er sir Per­cy Fit­z­pa­trick en sy hond, Jock, by tye in hul­le “Pa­ra­di­se Camp”, soos Fit­z­pa­trick dit ge­noem het, net bui­te Gras­kop kom bly het.

Dees­dae is Gras­kop ver­al be­kend vir sy pan­ne­koe­ke. Har­rie’s Pan­ca­kes is net meer as twee de­ka­des ge­le­de op Gras­kop be­gin, en dié pan­ne­koek­huis het in­tus­sen uit­ge­brei na Dull­stroom, Cul­li­nan en P­re­to­ria. Bus­vrag­te vol oor­se­se toe­ris­te hou el­ke nou en dan voor Gras­kop s’n stil.

“Ek dink dit is so ge­wild on­der oor­se­se toe­ris­te om­dat dit iets is wat hul­le da­de­lik her­ken hier in die vreem­de A­fri­ka. Hul­le noem dit wel crê­pes. En ons maak ’n lek­ker dik pan­ne­koek waar­van men­se nog­al baie hou,” sê G­len­ro­se Si­biya, as­sis­tent­be­stuur­der.

So ’n bus vol men­se is goeie be­sig­heid, maar met al die ver­skil­len­de ta­le en hand­ge­ba­re kos dit kop­hou.

“Teen die ein­de van ’n dag is ons stok­flou,” lag G­len­ro­se. En dis heel­jaar be­sig. S­kool­va­kan­sies en na­we­ke >

raak dit woes, want dan is ons plaas­li­ke men­se ook in die om­ge­wing.”

G­len­ro­se het op Ha­zy­view groot­ge­word, maar werk al 22 jaar by Har­rie’s. “Ek moet sê ek hou baie meer van Gras­kop. Hier is min mis­daad, die weer is be­ter en die na­tuur prag­tig. En die wild­tuin is steeds baie na­by as jy gou soon­toe wil gaan. Ja, daar is din­ge wat pla: As ek sien hoe lyk ons paaie en die le­li­ke vul­lis­hoop teen die dorp – en dan dink hoe­veel toe­ris­te dit ook sien! – kry ek so skaam.”

IN GRAS­KOP SE IN­LIG­TINGS­KAN­TOOR reg langs die Gras­kop-ho­tel deel Til­la Coet­zer pam­flet­te en kaar­te van die Panoramaroete uit. Sy moet kort-kort ver­dui­de­lik hoe ver die Kru­ger­wild­tuin is. Til­la het in die Vry­staat­se Goud­veld groot­ge­word, toe by ’n saag­meu­le in die om­ge­wing kom werk, lank by die krag­sta­sie op K­riel ge­werk, en toe weer te­rug­ge­trek Gras­kop toe.

“Min men­se sal my se­ker glo, maar ek het lek­ker ge­bly op K­riel. Ons bly da­rem ook lek­ker hier op Gras­kop; dis bit­ter­lik mooi en ek ge­niet die werk by die in­lig­tings­kan­toor. Die men­se is vir my so in­te­res­sant; ek vra graag uit, jong.

“Nou die dag het ’n paar­tjie van S­wit­ser­land my ver­tel hoe hul­le vyf jaar lank klip­pe moes ver­wy­der voor hul­le kon huis bou. En ’n Duit­ser op sy fiets kom ver­tel my hoe hy in die bos bui­te Hoed­spruit moes kamp toe dit don­ker raak. Hy sê daar het heel­nag iets aan sy tent ge­krap. Hy het maar net tjoep­stil bly lê... die vol­gen­de og­gend kon hy na­el­mer­ke aan sy tent sien.”

Til­la re­ken Gras­kop bied al klaar ge­noeg aan die be­soe­kers, maar daar word ’n groot toe­ris­me-ont­wik­ke­ling be­plan by die skou­spel­ag­ti­ge kloof net suid van die dorp.

“Die Pa­ra­di­se Ral­ly was al­tyd ’n groot be­dryf hier op die dorp, maar van die in­wo­ners het be­gin kla dat die mo­tor­fiets­ry­ers te rof is. Een ou het ’n slag ’n bad met ’n kaal vrou daar­in ag­ter sy mo­tor­fiets aan­ge­sleep. Die by­een­koms is dus ge­staak, maar groot groe­pe op fiet­se kom steeds oor na­we­ke kui­er.”

RIAAN LÖTTER EN SY GESIN is re­de­lik nu­we in­wo­ners op Gras­kop. Hul­le het in 2014 van die K­wa­zu­lu-na­tal­se Suid­kus af hier­heen ge­trek. “Ons het ge­skuif oor die rus­tig­heid en min­der stres. Dit was ’n groot stap. ’n Mens los al­les

waar­aan jy ge­woond is en jy lol met jou pen­si­oen en jou kin­ders word ont­wrig. Maar ons is be­ter men­se hier, en dít is die heel be­lang­rik­ste.”

Riaan, wat al die ja­re in bos­bou ge­werk het, kom koop toe die Dig­gers Hut Re-e­nact­ment S­tu­dio in Gras­kop se be­si­ge Lou­is T­ri­chardt­straat. Hier kan men­se al­ler­han­de ou kle­re aan­trek, ’n hoed op hul­le kop sit en ’n ge­weer vas­hou ter­wyl Riaan ’n se­pi­a­fo­to van hul­le neem.

“Dis nou nie ’n be­sig­heid wat ek ooit ge­dink het ek be­trok­ke by sal raak nie, maar ek bly ver­baas oor hoe­veel men­se fo­to’s kom neem. Selfs Le­on van Nier­op was al hier.”

Snaaks ge­noeg het Riaan en sy vrou op hul­le wit­te­brood net so ’n fo­to van hul­le laat neem – op Pel­grims­rus.

AS JY VIR GUSTAV PEACH VRA waar hy groot­ge­word het, ant­woord hy: “SuidA­fri­ka.” Sy pa was ’n bank­be­stuur­der en hul­le het die he­le land vol ge­bly. La­ter het hy self ook ’n bank­be­stuur­der ge­word en die ri­tu­eel met sy gesin voort­ge­sit. Maar dit lyk as­of hy op Gras­kop kom vas­skop het, want hier bly hul­le al 17 jaar.

“My hart is nog ie­wers in die Vry­staat, maar hier gaan ek nie weg nie.”

Gustav was op Gras­kop ook bank­be­stuur­der, maar in 1999 het hy ’n win­kel oop­ge­maak waar hy “iets van al­les” kon ver­koop. Hy het dit The Win­dow ge­noem, en van­dag is dit se­ker een van die dorp se groot­ste win­kels met steeds iets van al­les. “Hier ont­moet ek el­ke dag men­se van reg oor die wê­reld. Ek ge­niet nog­al daai vloei van men­se.”

Gustav is ’n po­si­tie­we ou wat uit ’n an­der hoek na sy dorp en om­ge­wing se pro­ble­me kyk.

“Hier­die paaie waar­oor die men­se so kla, is oor­spronk­lik slegs vir toe­ris­me ge­bou. Van­dag bly ons in een van die wê­reld se groot­ste mens­ge­maak­te wou­de en hier ry hon­der­de vrag­mo­tors vol hout op daar­die paaie. Die an­der ding wat ’n mens hier moet ont­hou, is dat ons die hoog­ste re­ën­val in die land het – dit het hier­die sei­soen 1,3 m ge­re­ën in drie maan­de! Die paaie kan dus nie hou nie. Ek dink ons mu­ni­si­pa­li­teit doen hul­le bes. Ek kla ook nie oor die krag wat nou en dan af­gaan nie. Hoe­kom moet ek my nou be­kom­mer en ver­vies oor iets wat so sel­de ge­beur?”

Op sy groot sak­re­ke­naar werk Gustav ’n lang som uit. So­veel uur in ’n dag, so­veel in ’n jaar, en so­veel uur is die krag af. Dit werk uit op min­der as 1% van die tyd.

“Jy sien, moet ek my nou oor so ’n klei­nig­heid be­kom­mer? Dit ter­wyl hier prag­ti­ge wa­ter­val­le, die mooi­ste uit­sig­te, ’n re­ën­woud by God’s Win­dow en ’n kloof met die naam W­his­key C­reek om my is? Die krag kan op e­ni­ge plek af­gaan, maar jy bly nie oral in die pa­ra­dys nie.”

Wan­neer groot de­le van die land vaal raak in die win­ter, sorg die Panoramaroete se im­mer­groen mens­ge­maak­te wou­de vir wel­ko­me k­leur. Hier­die fo­to is ge­neem noord van Gras­kop, op die ge­wil­de B­ly­de­ri­vier­ca­nyon­roe­te, die R532.

1 Nor­man Mo­lo­be­la se re­ël is be­soe­kers moet ’n goeie tyd hê – daar­van maak hy by Sa­bie B­re­wing Com­pa­ny dood­se­ker. 2 He­len Goss is ’n jo­vi­a­le mens, maar haat dit om af­ge­neem te word. 3 Ti­ger Goss se Book­man’s Cor­ner is ’n pa­ra­dys vir boek­wurms. 4 Ber­nard Ne­ve­ling sê sy o.11-rug­by­span­ne­tjie word skep­ties be­loer by wed­stry­de teen gro­ter sko­le, maar hul­le kon al daar­in slaag om vir van dié sko­le ’n ver­ras­sen­de pak slae te gee. 4

1

2

3

1 In Pan­ca­kes at the S­ta­bles lyk Le­o­na en Pie­ter Oost­hui­zen al­tyd soos mu­seum­ka­rak­ters. By hul­le is hul­le reg­ter­hand, Jes­si­ca Mo­koe­na. 2 Die ou Han­dels­huis-mu­seum op Pel­grims­rus. 3 In The Vi­ne se kroeg op Pel­grims­rus is oom John­ny R­ein­ders baas van die sto­rie­plaas.

1 Har­rie’s Pan­ca­kes is nie meer die e­nig­ste plek op Gras­kop wat pan­ne­koe­ke maak nie; Sil­ver­spoon doen ook ’n goeie jop­pie. 2 Con­stan­ce T­ha­be­te aan die sy spin bui­te A­fri­ca Silks se win­kel op Gras­kop. Al­le pro­duk­te hier word van sy­wurm­ko­kon­ne ge­maak. 3 Jy kan ook soos Riaan Lötter aan­trek vir ’n “ou­tyd­se” fo­to, dan neem hy jou af by sy Dig­gers Hut Re-e­nact­ment S­tu­dio. 4 Op dié grond­pad tus­sen die Bour­ke’s Luck-kolk­ga­te en Pel­grims­rus sien jy die mooi­ste uit­sig­te.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.