GASSPIETK3OP

WegSleep Kampgids - - VEILIGHEID -

Gas­re­ë­laars is só deel van ’n mens se kamp­toe­rus­ting dat jy nie eens ’n oog knip daar­oor nie. Die mees­te kamp­gas­sto­we en gasys­kas­te het een: Dit is ’n ron­de af­fê­re, net-net klei­ner as jou hand­palm. Dit lyk am­per soos twee pie­rin­kies met die bak kan­te na me­kaar – met ’n gas­pyp aan weers­kan­te. En dié py­pe ver­bind jou gas­bot­tel met die gas­toe­stel. ’n Re­ë­laar pas ge­woon­lik di­rek op die gas­bot­tel, maar jy kry ook een wat ’n ent weg sit.

Gas­re­ë­laars word lank­al nie meer in Suid-A­fri­ka ge­maak nie. Dié wat jy van­dag op die win­kel­rak sien – daar is om­trent agt han­dels­mer­ke – kom van Eu­ro­pa of C­hi­na. Elk­een van dié in­ge­voer­de re­ë­laars moet deur die o­wer­heid goed­ge­keur word voor­dat dit hier ver­koop mag word.

Ko­bus Voigt is die ei­e­naar van No­vi­da Te­s­ting Ser­vi­ces in P­re­to­ria, en hy is die man wat sê wat­ter re­ë­laars op peil is en wat­ter ver­by moet hou. Ko­bus het die groen lig van die Suid-A­fri­kaan­se Na­si­o­na­le Ak­kre­di­ta­sie­stel­sel (Sa­nas) vir die toets van gas­re­ë­laars en is die e­nig­ste een in die land wat ’n gas­re­ë­laar ’n reg­mer­kie mag gee. Hy het voor­heen by die SABS ge­werk, maar spits hom se­dert 2004 on­der meer toe op die toets van re­ë­laars. Ons het by Ko­bus aan­ge­klop om te sien hoe hul­le die toets slaag.

EER­STE DIN­GE EER­STE

Ko­bus sê die re­ë­laars waar­mee kam­peer­ders te doe­ne kry, staan be­kend as ’n 2,8 kPa­la­e­druk­re­ë­laar. Wan­neer dit by gas kom, praat jy nie van bar nie, maar wel kPa (ki­loPas­cal) – die in­ter­na­si­o­na­le stan­daar­d­een­heid vir druk.

Nie al­le re­ë­laars word die­self­de ge­ska­pe nie. In A­me­ri­ka kry jy by­voor­beeld toe­stel­le van 3,7 kPa en 5 kPa. Ko­bus sê dit is om­dat ons en die A­me­ri­ka­ners nie die­self­de gas ge­bruik nie. Hul­le ge­bruik óf bu­taan- óf pro­paan­gas, ter­wyl ons LP-gas (dit is vloei­ba­re­pe­tro­le­um­gas) brand – ’n kom­bi­na­sie van die twee. Die i­de­aal sou ’n e­we­re­di­ge 50-50-meng­sel wees, maar in Suid-A­fri­ka is die ver­hou­ding na­der aan 70% pro­paan en 30% bu­taan.

Die druk in jou gas­bot­tel kan wis­sel van 100 kPa tot 700 kPa (of dan 1 bar tot 7 bar). Ver­ge­lyk dit met ’n mo­tor­band wat jy ge­mid­deld 2 bar pomp, en jy be­sef die gas in jou gas­bot­tel is on­der kwaai druk. Die re­ë­laar moet ’n kon­stan­te gas­toe­voer van 2,8 kPa le­wer ter­wyl die gas­bot­tel le­ër word.

Dis ’n baie lae druk – dis min­der as die druk wan­neer jy al daai ker­sies op jou ver­jaar­dag­koek uit­blaas. ’n Re­ë­laar is ook ont­werp om in ’n be­paal­de tyd ’n spe­si­fie­ke hoe­veel­heid gas deur te laat, by­voor­beeld 1 kg gas teen 2,8 kPa per uur.

HOE WERK HY?

Die een kant van die re­ë­laar is ver­bind met die gas­bot­tel en die an­der kant aan die gas­toe­stel. Die gas wat die re­ë­laar weens die druk in die bot­tel bin­ne­stroom, druk teen ’n di­a­frag­ma in die re­ë­laar.

Ag­ter die di­a­frag­ma sit ’n veer wat te­rug­druk om 2,8 kPa gas deur te laat en die toe­voer na die re­ë­laar pro­por­si­o­neel af te sny met ’n klep wat ’n kan­tel­bal­kie ge­noem word. Hoe slap­per die veer, hoe min­der is die druk aan die uit­laat­kant; hoe sty­wer die veer, hoe ho­ër die druk. Par­ty re­ë­laars het in die mid­del ’n ver­stel­skroef wat jy kan draai om die veer te stel, maar dit is nie ’n goeie i­dee nie. As jy peu­ter met die re­ë­laar en iets loop skeef aan jou stoof se kant, gaan die ver­se­ke­ring­sou­ens kan vin­ger wys en wei­er om uit te be­taal.

WAT’S FOUT?

’n Mens kan sien as daar moont­lik fout is met die re­ë­laar – die vlam sal nie na wens brand

TE­KENS VAN DIE TYE. ’n Gas­re­ë­laar moet se­ke­re in­lig­ting daar­op hê, soos die uit­laat­druk en die rig­ting van vloei.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.