Ar­che­o­lo­gi­sche stu­dies ko­men in ge­vaar door kli­maat­ver­an­de­ring

Times of Suriname - - KIJK OP DE WERELD -

On­ver­vang­baar ver­lies

Ar­che­o­lo­gi­sche over­blijf­se­len die dui­zen­den ja­ren be­waard ble­ven in veen­gron­den, lo­pen ern­stig ge­vaar door de kli­maat­ver­an­de­ring en de daar­uit vol­gen­de uit­dro­ging. Veen­gron­den zijn uit­ste­kend ge­schikt om ou­de ar­te­fac­ten en res­ten dui­zen­den ja­ren te be­wa­ren. Een Brit­se stu­die stelt vast dat ar­che­o­lo­gi­sche stu­dies in veen­gron­den door de kli­maat­ver­an­de­ring in de toe­komst on­mo­ge­lijk zul­len wor­den.

In de ja­ren 1940 leg­den de op­gra­vin­gen in de veen­ge­bie­den van Star Carr in het Brit­se graaf­schap York uit­ste­kend be­waar­de men­se­lij­ke en dier­lij­ke over­blijf­se­len en be­werk­te ge­bruiks­voor­wer­pen in hout bloot uit het me­so­li­thi­cum, een tijds­pe­ri­o­de die meer dan tien­dui­zend jaar te­rug­gaat in de tijd. Ge­lijk­aar­di­ge op­gra­vin­gen in 2006 en 2007 toon­den een alar­me­ren­de ver­slech­te­ring van de ma­te­ri­a­len: been­de­ren ver­krui­mel­den, hout­frag­men­ten ble­ken sa­men­ge­drukt. We­ten­schap­pers van de Uni­ver­si­ty of York be­slo­ten daar­om in hun la­bo­ra­to­ri­um te tes­ten hoe ver­an­de­rin­gen in de che­mi­sche sa­men­stel­ling van de grond de­ze ar­che­o­lo­gi­sche ma­te­ri­a­len aan­tast. Het team be­waar­de ge­lijk­aar­di­ge bot- en hout­frag­men­ten een jaar in con­tai­ners met com­post, zand­grond en veen­grond van het ter­rein zelf en si­mu­leer­de op die ma­nier de ver­an­de­ren­de om­stan­dig­he­den in de veen­ge­bie­den. Uit hun ex­pe­ri­ment blijkt dat de botstruc­tuur van over­blijf­se­len in am­per twaalf maan­den vol­le­dig was ver­an­derd en zicht­ba­re ver­schil­len ver­toon­de. Daar­door werd het moei­lij­ker om de leef­tijd of het soort bot te be­pa­len. Ook hout bleek snel­ler te ver­gaan. De be­lang­rijk­ste oor­zaak van de ver­an­de­ring is de toe­ge­no­men zuur­te­graad die ver­oor­zaakt wordt door de da­ling van het wa­ter­peil in de­ze ge­bie­den, zeg­gen de on­der­zoe­kers. Als het wa­ter­peil daalt, wor­den zwa­vel­ver­bin­din­gen - die tot dan in wa­ter zon­der zuur­stof be­waard wa­ren ge­ble­ven - bloot­ge­steld aan zuur­stof, waar­door zwa­vel­zuur ont­staat. Met het ver­dwij­nen van wa­ter wordt de bo­dem bij het uit­dro­gen bo­ven­dien sa­men­ge­drukt en neemt het po­ten­ti­eel voor bi­o­lo­gi­sche af­braak toe. “De snel­le ver­slech­te­ring van de­ze unie­ke or­ga­ni­sche over­blijf­se­len bij Star Carr be­te­kent een on­ver­vang­baar ver­lies voor ons cul­tu­reel erf­goed”, zegt Kir­sty High, hoofd­au­teur van de stu­die. “De kor­te tijd­schaal van dit ex­pe­ri­ment wijst op de alar­me­ren­de snel­heid waar­mee dit pro­ces zich voor­doet. Het ver­hoogt te­vens de be­zorgd­heid over over­blijf­se­len op an­de­re si­tes met ge­lijk­aar­di­ge con­di­ties.”

“De ernst van de af­ta­ke­ling is snel en on­om­keer­baar, en heeft we­reld­wij­de im­pli­ca­ties”, zegt haar col­le­ga Kir­sty Penk­man. “Naar­ge­lang de be­drei­gin­gen in dras­lan­den toe­ne­men op nooit eer­der ge­zie­ne schaal, zo­als ver­vui­ling en ver­an­de­rend land­ge­bruik, is het steeds waar­schijn­lij­ker dat ook an­de­re si­tes ge­vaar lo­pen.” De­ze ach­ter­uit­gang maakt ook het hui­di­ge be­leid on­mo­ge­lijk om or­ga­ni­sche over­blijf­se­len zo­veel mo­ge­lijk ter plaat­se te be­wa­ren – een me­tho­de waar­van tot nog toe werd aan­ge­no­men dat het de bes­te be­scher­ming bood voor toe­kom­stig ar­che­o­lo­gisch on­der­zoek. Veen­gron­den en dras­lan­den staan we­reld­wijd on­der toe­ne­men­de druk door de kli­maat­ver­an­de­ring en door ver­an­de­rend land­ge­bruik. De­ze ge­bie­den zijn eco­lo­gisch ech­ter zeer be­lang­rijk. Ze spe­len een be­lang­rij­ke rol voor de bi­o­di­ver­si­teit en de strijd te­gen kus­t­ero­sie en die­nen als buf­fer­ge­bie­den voor over­stro­min­gen. Bo­ven­dien fun­ge­ren ze als op­slag­re­ser­voir voor broei­kas­gas­sen als CO2.

(De we­reld mor­gen/fo­to: blogs.dis­co­ver­ma­ga­zi­ne.com)

Newspapers in Dutch

Newspapers from Suriname

© PressReader. All rights reserved.