Ar­tro­se: symp­to­men, oor­za­ken, be­han­de­ling en prog­no­se

Times of Suriname - - GEZONDHEID -

Ar­tro­se symp­to­men zijn pijn, stijf­heid en func­tie­ver­lies. Door­dat ar­tro­se niet één en­ke­le oor­zaak heeft, be­staat er geen en­kel­vou­di­ge be­han­de­ling om dit te­gen te gaan. Ar­tro­se is een pijn­lij­ke aan­doe­nin­gen die de ge­wrich­ten treft. Het is een chro­ni­sche ge­wrichts­stoor­nis van het be­we­gings­ap­pa­raat, waar­bij het ge­wrichts­kraak­been in kwa­li­teit ach­ter­uit gaat en na ver­loop van tijd zelfs ge­heel kan ver­dwij­nen en het aan­gren­zen­de bot toe­neemt. Pijn, stijf­heid en func­tie­ver­lies zijn ken­mer­kend voor de ziek­te. In het En­gels wordt ar­tro­se ‘os­teoar­thritis’ ge­noemd. Ar­tro­se kan in al­le ge­wrich­ten voor­ko­men, maar het wordt voor­al ge­zien in de wer­vel­ko­lom, heup, hand (duim), knie en voet. Meer vrou­wen dan man­nen zijn ge­trof­fen door ar­tro­se. Me­di­cij­nen kun­nen de pijn bij ar­tro­se ver­lich­ten. Een en­ke­le keer is het no­dig dat je naar een me­disch spe­ci­a­list gaat, zo­als de reu­ma­to­loog.

Wat is ar­tro­se?

Ar­tro­se is een pijn­lij­ke aan­doe­nin­gen die de ge­wrich­ten treft. Het is een chro­ni­sche ge­wrichts­stoor­nis van het be­we­gings­ap­pa­raat, waar­bij het ge­wrichts­kraak­been in kwa­li­teit ach­ter­uit gaat en na ver­loop van tijd zelfs ge­heel kan ver­dwij­nen en het aan­gren­zen­de bot toe­neemt. Pijn, stijf­heid en func­tie­ver­lies zijn ken­mer­kend voor de ziek­te.

Voor­keurs­plek­ken

Ar­tro­se is voor­na­me­lijk een aan­doe­ning die zich ma­ni­fes­teert in de wer­vel­ko­lom, heup, hand (duim), knie en voet. Maar an­de­re ge­wrich­ten el­ders in het li­chaam kun­nen ook ge­trof­fen wor­den. Ar­tro­se komt voor­al voor bij ou­de­re men­sen, maar kan op el­ke leef­tijd ont­staan. Ook al is ge­ne­zing niet mo­ge­lijk, er zijn be­han­de­lin­gen die de pijn kun­nen ver­lich­ten en stijf­heid en func­tie­ver­lies kun­nen te­gen­gaan. Ook kan de pa­ti­ënt maat­re­ge­len ne­men om de scha­de zo be­perkt mo­ge­lijk te hou­den.

Is ar­tro­se ge­wrichts­slij­ta­ge?

In de volks­mond wordt ar­tro­se vaak in één adem ge­noemd met slij­ta­ge en ver­ou­de­ring. Ar­tro­se is ech­ter geen slij­ta­ge, maar een reu­ma­ti­sche aan­doe­ning waar­bij de kwa­li­teit van het ge­wrichts­kraak­been ge­lei­de­lijk af­neemt. Dit wordt ver­oor­zaakt door scheur­tjes in het kraak­been en op den duur kan het kraak­been op som­mi­ge plaat­sen zelfs he­le­maal ver­dwij­nen.

Vóór­ko­men

Ar­tro­se komt va­ker voor naar­ma­te men ou­der wordt en vrou­wen heb­ben va­ker ar­tro­se dan man­nen. In 2015 wa­ren er in Ne­der­land naar schat­ting on­ge­veer 1,2 mil­joen men­sen met ar­tro­se. Het gaat daar­bij om 48,8 ar­tro­se­pa­ti­ën­ten per 1.000 man­nen en 92,4 per 1.000 vrou­wen. On­ge­veer de helft van al­le 65-plus­sers heeft ar­tro­se.

Oor­za­ken

Ar­tro­se is een reu­ma­ti­sche aan­doe­ning, waar­bij het kraak­been in kwa­li­teit ach­ter­uit­gaat en dun­ner en zach­ter wordt. Of­schoon dit pro­ces in al­le ge­wrich­ten op­treedt, zijn het voor­al de nek, on­der­rug, knie­ën, heu­pen, duim, vin­gers en gro­te teen die ge­trof­fen wor­den. Bij ar­tro­se tre­den er ver­an­de­rin­gen op in het kraak­been die er­voor zor­gen dat het kraak­been zacht wordt, waar­door er scheur­tjes in het op­per­vlak ont­staan. Op de meest be­las­te plek­ken kan het kraak­been op den duur vol­le­dig ver­dwij­nen. Des­kun­di­gen we­ten niet pre­cies waar­om de­ze ver­an­de­rin­gen in het kraak­been plaats­vin­den. Waar­schijn­lijk be­gint het met een af­wij­king van de cel­len die de be­stand­de­len van kraak­been aan­ma­ken. Be­paal­de en­zy­men lij­ken een rol te spe­len bij de af­braak van het ge­wrichts­kraak­been. Het kraak­been kan op de meest be­las­te plek­ken op den duur vol­le­dig ver­dwij­nen.

Zicht­ba­re knob­bels

en

voel­ba­re

Bij ar­tro­se ont­staan er aan de ran­den van ge­wrichts­vlak­ken die zijn aan­ge­daan zicht­ba­re en voel­ba­re knob­bels, die ook wel os­te­o­fy­ten wor­den ge­noemd. Dit is in fei­te een in­a­de­qua­te re­pa­ra­tie­re­ac­tie van het li­chaam ten­ein­de de ge­vol­gen van ar­tro­se te­gen te gaan door de aan­maak van bot naast het ge­wrichts­kraak­been. De­ze knob­bels be­per­ken de be­weeg­lijk­heid van het ge­wricht. Ook kun­nen ze­nuw­bun­dels be­kneld ra­ken, het­geen pijn, ge­voels­stoor­nis­sen en kracht­ver­lies kan ver­oor­za­ken.

Hoe­wel het nog niet be­kend is waar­om ge­wrichts­kraak­been van struc­tuur ver­an­dert, is al wel dui­de­lijk dat meer­de­re fac­to­ren een rol kun­nen spe­len, zo­als aan­leg, er­fe­lijk­heid, de bouw van een ge­wricht en de ma­te van be­las­ting van het ge­wricht. Zo kun­nen struc­tu­re­le over­be­las­ting of her­haal­de bles­su­res een rol spe­len. Het is we­ten­schap­pe­lijk aan­ge­toond dat over­ge­wicht (obe­si­tas) een niet on­be­lang­rij­ke prog­nos­ti­sche fac­tor is voor de ont­wik­ke­ling van ar­tro­se. Ook zijn eer­de­re trau­ma’s een goe­de voor­spel­ler voor het ont­wik­ke­len van ar­tro­se.

Lob­ke Gier­man pro­mo­veer­de op 18 ju­ni 2013 op het proef­schrift In­flam­ma­ti­on: a link bet­ween me­ta­bo­lic syn­dro­me and os­teoar­thritis? Ar­tro­se is niet puur een pro­bleem van het kraak­been zelf, stelt pro­mo­ven­da Gier­man. Een be­lang­rij­ke rol is weg­ge­legd voor ont­ste­kings­fac­to­ren. En bij de één ra­ken die eer­der ver­hoogd dan bij de an­der. Ar­tro­se komt vaak voor bij ou­de­ren en men­sen met over­ge­wicht. Maar het zijn niet al­leen hun knie­ge­wrich­ten die lij­den on­der de ex­tra ki­lo’s, waar ar­tro­se in op­treedt. Ook de ge­wrich­ten in han­den van men­sen met over­ge­wicht zijn vaak aan­ge­daan, wat niet ver­klaard kan wor­den door me­cha­ni­sche be­las­ting. Een mil­de ont­ste­kings­re­ac­tie ver­oor­zaakt door het over­ge­wicht is waar­schijn­lijk be­lang­rijk, voor­al aan het be­gin van de ziek­te.

Het idee is nu dat het vet­weef­sel van men­sen met over­ge­wicht per­ma­nent licht ont­sto­ken is. De ont­ste­kings­cel­len die daar­bij ac­tief wor­den kun­nen ook in de ge­wrich­ten scha­de ver­oor­za­ken. Maar al­leen cho­les­te­rol lijkt ook al een ne­ga­tief ef­fect te heb­ben. Ook ge­nen spe­len een be­lang­rij­ke rol bij het ont­staan van ar­tro­se. Som­mi­ge men­sen zijn door hun aan­leg bij­voor­beeld ge­voe­li­ger voor de ne­ga­tie­ve ef­fec­ten van een vet- of cho­les­te­rol­rijk­di­eet dan an­de­ren. Zij ont­wik­ke­len het me­ta­bool syn­droom: een reeks me­ta­bo­le ver­an­de­rin­gen, zo­als on­ge­voe­lig­heid voor in­su­li­ne en een ver­stoor­de vet­zuur­huis­hou­ding. Uit on­der­zoek blijkt dat men­sen met het me­ta­bool syn­droom meer kans heb­ben op ar­tro­se. Ont­ste­kings­fac­to­ren spe­len hier­bij een cen­tra­le rol.

(mens en ge­zond­heid/Foto: Ge­zond­heids­net)

Newspapers in Dutch

Newspapers from Suriname

© PressReader. All rights reserved.