Bib­be­rend in die Berg­ko­nink­ryk

Jy hoef nie ver te soek na ’n ga­we win­ter­be­stem­ming bui­te die lands­gren­se nie. Vat die pad Le­so­tho toe...

Weg! Ry & Sleep - - 4X4-ROETE - Teks en fo­to’s E­van Nau­dé

Aan die on­der­kant van die Sa­ni­pas staan ek in ’n kort­mou­hemp en son­bril. Dit is wind­stil en die lug wolk­loos, selfs doer aan die bo­punt van die kron­ke­len­de grond­pad­pas. Dit ver­war ’n mens ef­fens, want dit is Ju­nie en jy het uit ’n y­si­ge Kaap­stad ver­trek met die ver­wag­ting dat jy be­hoor­lik gaan vries hier in die noor­de. Maar wie weet: Dalk wag dit nog daar aan die bo­kant van die Dra­kens­berg, waar die reis eint­lik be­gin. Aan die bo­punt van die pas sit die Le­so­tho-grens­pos – van daar af gaan ek met ’n lang draai deur die land ry en so­veel as moont­lik van sy hoog­te­pun­te pro­beer be­soek. Tus­sen sneeu en ys deur, as dit moet.

Sa­ni is nog grond­pad

Se­dert 2014 al is daar spra­ke dat die Sa­ni­pas ge­teer gaan word. Ons was in 2015 laas hier, en toe was daar ’n paar stoot­skra­pers aan ’t wer­skaf op die pas, maar van­dag is daar geen te­ken van bou­werk óf teer nie. En dit pas my, want Sa­ni is se­ker­lik die mees i­ko­nie­se pas in Suid-A­fri­ka en sy grond­pad­sta­tus maak die rit so­veel op­win­den­der. Dis die skou­spel­ag­tig­ste poort na Le­so­tho en daar­om die bes­te ma­nier om ’n be­soek aan dié land af te skop.

Dank­sy die weer wat saam­speel en die bou­werk wat wel af­ge­han­del is, is die rit teen die pas op van­dag re­la­tief mak­lik, en dit vat nie lank om tot by die be­ken­de haar­naald­draaie heel bo te vor­der nie. Hier k­lim ek uit vir ’n fo­to en voel da­de­lik die tem­pe­ra­tuur is heel­wat la­er. Die pas k­lim im­mers meer as 1 300 m van be­gin tot ein­de, en waar ek nou in die ska­du van die berg staan, smaak dit my die tem­pe­ra­tuur val soos die hoog­te styg. En wan­neer ek ’n draai loop, kry ek ’n be­vro­re wa­ter­val langs die pad wat my ver­moe­dens be­ves­tig.

Met ’n Le­so­thos­tem­pel in my pas­poort draai ek in by die Sa­ni-berglod­ge en mik da­de­lik vir die kag­gel bin­ne langs die kroeg. Kof­fie en warm groen­te­sop vir aand­e­te is nou al wat my lyf soek.

Suid­waards na Sehla­ba­te­be

Voor son­op is ek uit die ve­re. Dis net ná 5 vm. toe ek ver­trek na die Sehla­ba­te­be­na­si­o­na­le park, 200 km van Sa­ni af. In Le­so­tho kan 200 km jou eg­ter ’n dag vat om te ry, ver­al >

as jy grond­pad vat. Die eer­ste 43 km noord­wes op die A1 is ’n seep­glad­de teer­lint dank­sy C­hi­ne­se in­ge­ni­eurs wat in die laas­te paar jaar feit­lik al die hoof­roe­tes deur die land ge­teer het. Van die C­hi­ne­se en hul­le ma­sjie­ne­rie wat in 2015 te sien was, is daar van­dag geen te­ken nie.

Dus­kant Mok­hot­long draai ek suid­wes op ’n grond­pad in die rig­ting van T­ha­ba T­se­ka en mik ver­by Mas­hai na Se­hong­hong. An­der­kant Se­hong­hong sit die son al hoog ge­noeg om die wê­reld te laat ont­dooi. Teen dié tyd het ek al op­hou tel hoe­veel ber­ge ek in die af­ge­lo­pe paar uur op- en af­ge­ry het, maar daar is nog een groot pas tus­sen my en my be­stem­ming: die Ma­te­beng­pas. Dis ’n lek­ker steil pas, be­rug daar­voor dat jy dalk gaan moet pad bou ná storm­re­ëns. Van­dag kry ek hom in ’n re­de­lik goeie toe­stand en dis ge­luk­kig nie no­dig om pad te bou nie, maar hoe ho­ër ek vor­der, hoe klip­pe­ri­ger raak die steil­tes.

Pap ban­de en be­vro­re wa­ter­val­le

In ’n sta­di­um be­gin ek voel ek moet die ban­de nog af­blaas voor ek die res van die pas uit­ry. Ek hou stil, sien ek staan op ’n lek­ker plek vir ’n fo­to, k­lim uit en be­gin kiek. Toe ek om die bak­kie stap, sien ek die lin­ker­voor­wiel het hom­self al klaar be­gin af­blaas, by­na tot op die vel­ling. Ge­luk­kig lyk dit nie of ek ver ge­ry het met die pap band nie – op die eer­ste paar fo­to’s is die band nog styf, en hy is ook nie ver­wron­ge nie. Nou ja, tyd om die nood­wiel uit te kry.

Dit suk­kel ef­fens so op jou eie op on­ge­ly­ke grond, maar ’n half­uur of wat la­ter is die nood­wiel op. In to­taal het by­na ’n uur ver­lo­re ge­gaan, en ek is dank­baar ek het dou­voor­dag weg­ge­spring.

En dis juis daar­die ge­voel van al­leen in die ber­ge wees wat hier­die plek vir my so spe­si­aal maak.

Dit lyk of die wes­te­kant van die pas lank­laas in stand ge­hou is en wa­ter­ska­de het daar­toe ge­lei dat dit plek-plek erg klip­pe­rig is. La­e­s­trek help ui­t­ein­de­lik om met ge­moeds­rus tot op die kruin te vor­der. Die oos­te­kant van die pas – af­draan­de vir my – is in ’n be­ter toe­stand en die rit is ge­mak­li­ker. De­le van die pas hier is in die ska­du van die berg en jy sien stuk­kies sneeu en prag­ti­ge be­vro­re wa­ter­val­le langs die pad. Al traan jou oë en jou vin­gers is spier­wit van die koue, is die wê­reld da­rem maar mooi.

Die Ford kry ’n mank been

Teen die tyd dat ek by Sehla­ba­te­be aan­kom, is dit te laat om die park te gaan ver­ken – dit moet wag tot mô­re­og­gend. In die park volg ek die grond­pad oor die berg na die veld­wag­ters­hui­sie (voor­heen Jo­na­than’s-lod­ge) en ver­ken die in­druk­wek­ken­de rots­for­ma­sies en wye gras­vlak­tes te voet. Ek was al een­keer van­te­vo­re hier, en toe was daar ook nie­mand an­ders in die park nie. Dis juis dié al­leen­heid in die ber­ge wat die plek so spe­si­aal maak. Dis ook e­ni­ge fo­to­graaf se droom.

Skuins voor mid­dag­e­te – en met gans te veel land­skap­fo­to’s op my ka­me­ra se ge­heu­e­kaart – val ek weer in die pad. Van Sehla­ba­te­be af is die plan om oor Ra­mat­se­li­so’s Ga­te tot in Ha M­pi­te te ry van waar ek oor Se­for­ong noord­waards op teer kan ry tot in Se­mon­kong. Maar ek het skaars weg­ge­trek of die nood­lot >

slaan wéér toe. Ge­luk­kig ry ek on­der 30 km/h toe ’n knal op­klink, ge­volg deur ’n skaaf­ge­luid, ’n skud­ding in die bak­kie en ui­t­ein­de­lik ’n har­der slag wat die bak­kie tot stil­stand bring. Op die­self­de oom­blik staar ek oop­mond hoe die lin­ker­voor­wiel die reis na Se­mon­kong op sy eie voort­sit. Die wiel het los ge­kom!

Die aan­vank­li­ke ge­voel van ver­war­ring ver­an­der gou in een van frus­tra­sie. Ek het die wiel tog or­dent­lik vas­ge­draai... Hoe op aar­de ge­beur dit dat die wiel ’n vol­le dag – en by­na 60 km – la­ter op row­we ter­rein af­kom? Nug­ter weet.

Ge­luk­kig is ek nie te ver van die park se in­gang af nie, en t­wee per­so­neel­le­de kom sit hand by saam met ’n skaap­wag­ter of t­wee wat ver­by­ge­stap ge­kom het.

Maar nou vat dit lank om die wiel om te ruil – as jy dit al in die veld moes doen, sal jy weet hoe­veel moei­li­ker dit is van­weë die on­voor­spel­ba­re om­stan­dig­he­de. Lang sto­rie kort: Dié slag vat dit t­wee dom­krag­te, ’n knip­mes, ’n sta­pel klip­pe en ’n paar an­der ge­ïm­pro­vi­seer­de

tools om die wiel op te kry. En om­dat die eer­ste nood­wiel ook ’n sny in die sy­wand ge­kry het, is my e­nig­ste op­sie om met die Ford se oor­spronk­li­ke nood­wiel (een op ’n 16 duim­vel­ling) ver­der te ry. Die an­der wiele is 17 duim breed en ek hou maar teen ’n slak­ke­pas van on­der 40 km/h noord- waarts. Ek kom eers skuins voor tien­uur die aand by die Se­mon­kong-lod­ge aan.

Ge­lap­te tek­kies in die plek van rook

Die vol­gen­de og­gend gaan soek ek ’n werk­tuig­kun­di­ge op die dorp om die band reg te maak wat op die Ma­te­beng­pas ’n gat ge­kry het. By T­ha­bong Ty­re Ser­vi­ce ont­moet ek vir Se­ra­me Se­ra­me wat met ’n frons na die bak­kie kyk. “W­hat hap­pe­ned?” wil hy weet. Ek ver­dui­de­lik en wys vir hom die gat in die nood­wiel.

Hy steek hy ’n si­ga­ret aan: “No pro­blem, I’ll fix it.”

So ge­sê, so ge­daan. Met ba­sie­se ge­reed­skap en heel­wat ver­nuf her­stel Se­ra­me gou die wiel met ’n ga­tor en sit dit te­rug op die vel­ling. Hy help my om die ge­lap­te band in die plek van die klei­ner nood­wiel te­rug te sit. Ná mid­dag­e­te ry ek na die uit­kyk­punt oor die Ma­let­suny­a­ne-wa­ter­val bui­te die dorp. Die mis wat van hier­die 192 m hoë wa­ter­val af op­styg wan­neer die ri­vier sterk vloei, is waar Se­mon­kong sy naam van­daan kry: Se­mong­kong be­te­ken “plek van rook”. Selfs nou, in die droë sei­soen, is die uit­sig skou­spel­ag­tig.

As die band­te­ë­spoed nie so baie tyd ge­mors het nie, sou ek graag een van die Se­mon­kong-lod­ge se an­der ak­ti­wi­tei­te wou pro­beer – jy kan perd­ry of ’n sta­pof 4x4-roe­te aan­durf, óf selfs 200 m langs die wa­ter­val ab­seil – maar dit raak ske­mer en ek stoot aan na Ra­ma­ban­ta vir die nag.

A­me­ri­ka­ners en Be­no­ni-man­ne

Toe ek by die Ra­ma­ban­ta Tra­ding Post in­ry, gooi ’n man en seun vir me­kaar ’n reg­te bof­bal, met daar­die groot hand­skoe­ne en al. Dis ’n to­neel wat ’n mens in ’n fliek ver­wag; nié in Le­so­tho nie. La­ter vind ek uit hul­le is deel van ’n A­me­ri­kaan­se toer­groep.

TOETS JOU HOOGTEVREES. Aan die bo­punt van Sa­ni kan jy die grond­pas on­der jou sien kron­kel.

DIE HOOG­STE DOP. As jy die hit­te van die kag­gel in die Sa­ni -berglod­ge gaan soek, kan jy net so­wel ’n Ma­lu­ti-bier in die hoog­ste “pub” op die vas­te­land af­sluk.

WAN­NEER WA­TER OP­HOU VLOEI. Wan­neer jy die berg­pas­se van Le­so­tho in die win­ter­maan­de ver­ken, is die kans goed dat jy be­vro­re wa­ter­val­le, soos dié een in die Sa­ni­pas, sal raak­loop.

GLADDE PAAIE. Op die berg­pas­se moet jy ook op die uit­kyk wees vir ys in die pad. Dit lyk soms net soos ’n nat kol, maar kan jou voer­tuig ge­vaar­lik laat gly as jy nie ver­sig­tig is nie.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.