ROE­TES WAT ROEP

Teen die S­wa­zi­land­se grens loop daar na­by Bar­ber­ton ’n grond­pad­pas wat ’n des­tyd­se as­be­s­myn be­dien het. Van­dag is die pas graf­stil en am­per ver­ge­te, en dis goed so.

Weg! Ry & Sleep - - INHOUD - Teks en fo­to’s Cy­ril Klop­per

As jy weer ’n draai op Bar­ber­ton maak, moet jy ’n dag op­sy sit vir een van die be­koor­lik­ste roe­tes in Suid-A­fri­ka. Uit dié dorp (ge­noem na ene Gra­ham Bar­ber en nié ’n soort vis in die Vaal­dam nie) ry jy oos met die R40-teer­pad, ook be­kend as die ge­o­lo­gie­roe­te, in die rig­ting van die Jo­sefs­dal-Bu­lem­bu-grens­pos na S­wa­zi­land. Skaars 2 km voor die grens­pos is ’n half ver­steek­te af­draai en ’n pad­pre­di­kant wat aan­kon­dig: Os­hoek en Bad­plaas.

Lang­pad deur die La­e­veld

Draai regs by die pad­te­ken en volg die af­draan­de­grond­pad tot op die vloer van ’n smal val­lei. Die pad daal oor die vol­gen­de 14 km al­te­sa­me 800 m, wat hom on­der die voor­ste 3% van Suid-A­fri­ka se steil­ste pas­se plaas. Die pad­op­per­vlak is ge­woon­lik in ’n goeie toe­stand, maar as dit swaar ge­re­ën het, gaan jy be­slis nie reg­kom in ’n Toyo­ta Corol­la nie.

Die roe­te loop deur die oos­te­li­ke kwart van die Son­gim­velo-wild­re­ser­vaat wat deur die M­pu­ma­lan­ga-par­ke­raad be­stuur word. Hoe­wel jy deur die re­ser­vaat ry, hoef jy nie te be­taal nie om­dat die roe­te as streek­pad ge­pro­kla­meer is.

Ná 7 km steek daar ’n stomp heu­wel uit die val­lei­vloer. ’n T­wee­spoor­paad­jie loop lood­reg teen hom uit (’n slim­mer ou sou ’n kron­kel­pad ge­bou het, maar dit daar­ge­laat) en jy gaan be­slis la­e­s­trek moet in­haak om teen dié steil bult uit te kom. Bo-op die bult het jy ’n puik uit­sig oor die val­lei. Links bul­der ’n wa­ter­val, voor jou lê S­wa­zi­land, en na regs ver­vaag berg op berg ge­lei­de­lik in die dyn­se­ri­ge ver­te.

Al­te­sa­me 4 km ver­der suid is die af­draai na die Dun­bar-4x4-roe­te. Jy mag die roe­te s­legs per af­spraak ry en die

mi­ni­mum­ver­eis­tes is dat daar

min­stens twee voer­tuie in jou groep moet wees – en al­bei voer­tuie moet la­e­s­trekrat­te hê. Dié roe­te ein­dig ná 8 km diep in die ber­ge en jy moet weer in jou spoor te­rug­keer na die hek toe. Hoe­wel die roe­te nie té uit­da­gend is nie, wil die park se be­stuur nie hê jy moet kan­se waag nie aan­ge­sien hier o­li­fan­te en buf­fels rond­loop.

Net om die draai van die Dun­bar-roe­te ver­skyn ’n ver­la­te voor­ste­de­li­ke huis uit die niet voor jou. Dan is daar nog ’n huis en nóg een. Kort voor lank is jy mid­de-in ’n ver­la­te dorp met geen siel in sig nie.

Bly in ’n spookdorp

Die hui­se se ven­sters is heel en die deu­re net­jies toe­ge­trek. Die gras­per­ke word eg­ter deur bos­se ver­swelg en rank­plan­te is be­sig om oor die wo­nings se dak­ke te sluip. As jy deur die ven­sters loer, sien jy leun­stoe­le, rus­ban­ke en speel­goed op die vol­vloer­mat­te. Dis ’n on­rus­ba­ren­de ge­voel om ’n dorp in hier­die toe­stand te sien – iets uit ’n zom­bie-a­po­ka­lips. Maar dis nie ’n gril­le­ri­ge p­lek nie, want daar is geen te­ken van ge­weld of van­da­lis­me nie en die vreem­de mooi­heid van die na­tuur wat die net­jie­se ge­boue tal­mend kou en in­sluk is roe­rend.

’n Fer­ris­wiel troon bo die land­skap uit. Sy agt kar­re­tjies is al­mal vas­ge­roes, maar daar ont­snap nou en dan ’n kreun­ge­luid uit die struk­tuur. Een­kant in die ho­tel >

se da­mes­kroeg staan ’n kla­vier, en wan­neer jy hom speel, slaan sy ha­mers teen pap sna­re wat re­a­geer met ge­demp­te, droe­wi­ge klan­ke.

Die skool­tjie se ge­roes­te sink­plaat­dak is be­sig om in­me­kaar te sak. By die in­gang lees dit: Diep­ge­zet La­er­skool. Die dorp Diep­ge­zet is in die ja­re veer­tig ge­stig om ’n na­bye as­be­s­myn te be­dien, maar toe dit ont­dek word dat as­bes kan­ker­vor­mend is, is die dorp ont­ruim en die myn se in­gang met di­na­miet toe­ge­skiet. Die laas­te in­wo­ner het in 2003 weg­ge­trek en die grond is aan die plaas­li­ke Se­s­wa­ti-stam oor­han­dig (on­der die be­stuur van die E­kuphle­ni Ke­si­ve Son­gim­velo-ge­meen­skaps­ei­en­doms­ver­e­ni­ging).

Daar ís nog men­se op Diep­ge­zet: Alan en Liz Elt­ze is na­mens die ge­meen­skap be­sig om die hui­se op te knap en hul­le hoop om met­ter­tyd die gan­se dorp in ere te her­stel en in ’n toe­ris­me­be­stem­ming te om­skep. Die dorp se naam is in­tus­sen na M­sau­li Vil­la­ge ver­an­der.

As jy sien hoe ’n wil­de­vy se vle­si­ge wor­tels be­sig is om die mu­re van die jong­mans­kwar­tie­re pap te druk, gaan jy die haal­baar­heid van hul­le plan be­twy­fel. Nie­te­min is hier bly­plek vir 14 gas­te (R550 per ka­mer en R380 per ron­da­wel, al­bei vir 2 men­se). Daar is ook ’n kof­fie­kroeg waar jy ’n lig­te ete kan be­stel.

Dis eint­lik jam­mer dat Alan en Liz so y­we­rig is om die dorp te re­stou­reer. Hul­le be­doel goed, maar daar is ’n tra­gie­se mooi­heid aan ’n dorp wat met waar­dig­heid sterf.

Van M­sau­li Vil­la­ge af is dit 35 km tot by die N17, ver­by die E­but­si­ni-4x4-roe­te wat in 2015 ge­sluit is, en van daar af 330 km tot in Jo­han­nes­burg.

Mak­si­mum ge­tal voer­tuie On­be­perk.

Kry ek ’n kaart? Nee.

Sal my voer­tuig krap? Nee.

Moet ek ’n kom­pres­sor saam­neem? Nee wat.

Kan ons langs die pad braai? Braai lie­wer by M­sau­li Vil­la­ge.

Kan ek half­pad om­draai? Ja.

Is daar sel­foon­sein? Swak sein.

ROND­OM DIE ROE­TE Bes­te tyd om te gaan? Heel­jaar.

Kan ek my ge­sin saam­neem? Ja, be­slis.

Net vir die dag of die na­week? Na­week.

Is daar a­blu­sie­ge­rie­we? Op M­sau­li Vil­la­ge, ja.

Aan­wy­sings Van Bar­ber­ton af is dit so­wat 35 km suid oor die prag­ti­ge Sadd­le­back­pas tot by die Os­hoekBad­plaas-pad­pre­di­kant. As jy uit die sui­de met die N17 ry, moet jy by die E­ku­lin­de­ni-pad­te­ken, so­wat 17 km ná Lo­chiel, af­draai.

GPS S25.94348 E31.10560 (noord) S26.18171 E30.93896 (suid) S26.00498 E31.07620 (M­sau­li Vil­la­ge)

Wat kos dit? Gra­tis.

Kon­tak Son­gim­velo-wild­re­ser­vaat (Dun­bar-4x4-roe­te) 017 883 7942

m­pu­ma­lan­ga.com/our-pro­vin­ci­al­parks/son­gim­velo-na­tu­re-re­ser­ve M­sau­li Vil­la­ge 011 828 0227 (kan­toor­u­re) of 082 777 2026 (na-ure)

msau­li­vil­la­ge.co.za

DIE GROEN FAK­TOR. Die roe­te self is nie uit­da­gend nie; jy ry hom eer­der vir die mooi. Die aar­dig­heid van ‘n spookdorp is die an­der at­trak­sie .

SKULDGEVOEL. Dit staan jou vry om die dorp te ver­ken, maar daar is tog iets wat pla. Dis am­per soos wan­neer jy per on­ge­luk op ie­mand se graf trap in ’n be­graaf­plaas.

EIN­DE VAN ’N ERA. Selfs al word die dorp sus­kses­vol ge­re­stou­reer, is sy hart en siel saam met sy men­se weg. Dit was glo só lek­ker hier dat die dor­pe­naars va­kan­sies in hul­le eie woon­wa­park gaan kamp het.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.