Nie ‘net’ ’n rooi­bok­kie nie

Weg! - - Vooraf Kortliks - – Al­bie Ven­ter >

Jy hoef net rooi­bok­ke dop te hou om te weet wat­ter tyd van die jaar di tis. In Fe­bru­a­rie ver­laat die vol­was­se rooi­bok ram­me­tjies (4 jaar en ou­er) hul­le vry­lo­per­trop­pe en vorm ty­de­li­ke wei­ge­bie­de teen die ein­de van A­pril. Hul­le merk die ge­bie­de met mis­ho­pe, kry af­skei­dings op hul­le voor­kop en ’n mens hoor hul­le brul- en hoes­ge­lui­de deur die nag. (Ek moet ge­reeld gas­te oor­tuig dat die “brul” van ’n bok­kie kom en nie een of an­der kwaai roof­dier nie.)

Trop­pe ooie is nie ter­ri­to­ri­aal nie en be­weeg vry­lik tus­sen die ram­me se ge­bie­de. As ’n trop ooie aan­kom, doen die ram­me­tjies hul­le bes om die sko­ner ge­slag daar te hou en te paar. Dis uit­put­ten­de werk en die do­mi­nan­te ram­me­tjie ver­loor ge­woon­lik re­de­lik gou sy po­si­sie. Dit kan dan ge­beur dat an­der ram­me­tjies die ge­bied se lei­er uit­werk; hy moet dan nood­ge­dwon­ge aan­sluit by die an­der trop­pe v ry­lo­per­ram­me­tjies wat nie aan­teel nie. Ná die brons­tyd­perk ver­laag die drang na ter­ri­to­ri­a­li­teit en sluit die ram­me­tjies weer by die vry­lo­pers aan – hier is meer oë en ore, wat gro­ter be­sker­ming bied as ’n en­ke­ling­le­we.

Van No­vem­ber af lam die ooie ná ’n se­we maan­de lan­ge draag­tyd. Daar’s ’n wan­per­sep­sie dat ooie fe­tus­se kan dra tot wan­neer die toe­stan­de ge­pas is. Dis on­waar: Geen dier het be­heer oor die groei­tem­po van ’n on­ge­bo­re fe­tus nie. Die lam­me­tjies word bin­ne we­ke van me­kaar ge­bo­re en die bos kry dus be­hoor­lik le­we in No­vem­ber en De­sem­ber. Dit skep na­tuur­lik ’n fees­maal vir roof­die­re, maar om­dat daar in dié tyd so baie prooi be­skik­baar is (en die mark dus as ’t wa­re oor­ver­sa­dig is !) be­reik baie van die jong bok­ke tog half vol­was­sen­heid en kan dan roof­die­re be­ter ont­wyk.

Al­les van jak­kal­se tot leeus vreet rooi­bok­ke en daar­om het die bok­kies ’n paar flink plan­ne in plek om te oor­leef. Die trop het eer­stens ’n kol­lek­tie­we op­spo­rings­diens: As ’n bok ’n roof­dier raak­sien, sal hy die res van die trop waar­sku. Die trop spat ook uit me­kaar as iets hul­le die skrik op die lyf jaag en ver­war die roof­dier. Men­se glo die klier ag­ter­op die bok­ke se ag­ter­been (ge­merk met ’n swart kol­le­tjie op hul­le “en­kel”) skei ’n reuk af, wat die trop help om me­kaar weer te vind ná ’n aan­val.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.