Irish Independent - Seachtain : 2020-03-18

Le Plé! Réidh : 10 : 10

Le Plé! Réidh

Seachtain le Plé! 10 Réidh Dé Céadaoin 18 Márta 2020 Mór-eachtra eile a tharla do Mhaidhc Dainín le linn a óige ná nuair a thit sé i ngrá den chéad uair. Samhradh 1958 a bhí ann agus bhí Maidhc cúig bliana déag d’aois. Thosaigh sé á bhearradh féin an t-am sin. Léiríonn sé sin dúinn go raibh an t-údar ag teacht in inmhe. Bhí cúrsaí Gaeilge ar siúl i rith an tsamhraidh sa Ghaeltacht agus bhí cailíní agus buachaillí ag teacht chun na Gaeltachta ó áiteanna éagsúla ar fud na hÉireann. Bhí bua an cheoil ag Maidhc. Boscadóir den chéad scoth ba ea é agus sheinn sé ag céilithe na gcúrsaí Gaeilge istoíche. Jab breá samhraidh a bhí ann dó agus thuill sé cúpla punt. I rith na gcéilithe, tugadh áit le suí dó thuas ar an stáitse sa halla pobail agus bhí radharc breá aige ar na cailíní ar fad a bhí ag rince thíos faoi. Oíche amháin chaith duine de na cailíní súil ar Mhaidhc. Eibhlín Ní Shúilleabh­áin ab ainm di agus ba as cathair Luimnigh di. Bhí Maidhc an-tógtha léi agus chaith siad cúpla oíche i dteannta a chéile ag rince agus ag siúl abhaile le chéile. Ag an rince deireanach den chúrsa, níor theastaigh ó Mhaidhc scaradh le hEibhlín ag deireadh na hoíche. Fuair sé dréimire, agus bhí Eibhlín ag dreapadh anuas an dréimire óna seomra codlata nuair a tháinig an bhean tí amach. Thuig sí láithreach a raibh ar siúl acu. Rith sí i ndiaidh Mhaidhc agus thug sí buille sa droim dó lena scuab. Tháinig deireadh leis an gcúrsa sin agus b’shin deireadh le caidreamh Mhaidhc le hEibhlín. Chéadsearc Mhaidhc Dainín Uí Shé ba ea Eibhlín Ní Shúilleabh­áin as cathair Luimnigh agus chuimhnigh sé uirthi na blianta níos déanaí nuair a chuir sé peann le pár chun a dhírbheath­aisnéis a scríobh. Ní hamháin go dtugann Maidhc Dainín Ó Sé léargas dúinn ar chuid d’eachtraí a óige ach faighimid spléachadh iontach ar ghnéithe de shaol mhuintir an údair chomh maith. Ceann de na gnéithe sin ba ea an bhothántaí­ocht. Nós coitianta ba ea an bhothántaí­ocht sa Ghaeltacht agus sa Ghalltacht ag an am sin. Bhíodh sé de nós ag daoine cuairt a thabhairt ar a chéile istoíche agus tamall maith a chaitheamh i dtithe a chéile ag ól tae agus ag roinnt scéalta ar a chéile. Bua ar leith ba ea an scéalaíoch­t agus bhí an-mheas ar an mbua sin. Fear amháin sa cheantar a raibh an bua sin aige ba ea fear darbh ainm ‘Grae’. Fear bocht a bhí ann agus théadh sé ó theach go teach sa cheantar ag insint scéalta faoin gcogadh sa Chóiré agus faoi rudaí eile. Oíche amháin d’inis sé scéal greannmhar faoi chara leis arbh iascaire é. Bhí siad amuigh ag iascach le chéile lá amháin nuair a ghlac siad sos. Bhí siad ag ithe agus ag ól leo nuair a d’inis Grae dó gur úsáid iascaire eile an cupán, a bhí ina lámh aige, mar leithreas agus nár ghlan sé ina dhiaidh é. Bhí sé ar deargbhuil­e nuair a chuala sé é sin agus ba bheag nár chaith sé amach a raibh ina bholg aige. Scéal an-ghreannmha­r a bhí ann agus bhí Maidhc Dainín agus a mhuintir sna trithí ag gáire faoi. Sampla den bhothántaí­ocht ba ea an eachtra sin agus gné mhór de shaol mhuintir an údair ba ea í sin sna 1940idí agus sna 1950idí. Dírbheatha­isnéis den chéad scoth atá in le Maidhc Dainín Ó Sé. Is ann a fhaighimid léargas iontach ar chuid de mhór-eachtraí óige an údair agus ar ghnéithe áirithe de shaol mhuintir an údair agus é ina gharsún beag i nGaeltacht Chorca Dhuibhne i lár an chéid seo caite. A Thig Ná Tit Orm Foinse: A Thig ná Tit Orm, Maidhc Dainín Ó Sé. CJ Fallon, 2003 Shane Ó Ruairc Is múinteoir Gaeilge agus staire é Shane i Meánscoil Chnoc Ainbhil, Baile Átha Cliath. Tá céim BA, MA sa Ghaeilge agus MA sa stair bainte amach aige ó Choláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath, chomh maith le hArd-Dioplóma san Oideachas ó Choláiste na Tríonóide. Tá tréimhsí caite aige ag múineadh na Gaeilge i gCeanada agus i Meiriceá. Deirdre Ní Chaomhánai­gh schoolorde­rs@independen­t.ie 023 886 3968 INM Studio Eagarthóir­eacht: Scríobh chugainn: Cúram Custaiméir­í: Más mian leat sonraí d’ordaithe do ‘Réidh le Plé!’ a athrú, seol ríomhphost, le do thoil, chuig Deartha ag: schoolorde­rs@independen­t.ie

© PressReader. All rights reserved.