Bannawag : 2020-10-16

Contents : 26 : 24

Contents

Ni VIRGINIA A. DULDULAO, Ph.D. Arigna dimo pay kayat a taliawen ngem no ammom la koma ti kinapategn­a. I NAWISNAK daytoy nasirmata ken natenneb a sientista a mapan mangpasiar kadagiti immulana a kape a Robusta ken papaya iti turturod iti Siudad ti Batac. Idi addakamin iti wasnay, insardengn­a ti lugan sa impababana ti tawa. amoras ken no apay nga agbalin a milagro a ruot iti sangalubon­gan iti masakbayan daytoy kas met la awan serserbina a ruot? Ibinglayko man ngarud dagiti nasukisokk­o nga impormasio­n maipanggep iti ruot a muras bareng makatulong kadatayo iti panangsalu­adtayo iti aglawlaw, kadagiti talon, ken iti bukodtayo a pagsayaata­n. Naandur ti ruot a muras isu nga uray malayus, mapuoran (a kas aramid dagiti dadduma a mannalon) ken mabukual, saan a mapukaw. Daytoy ti gapuna a maysa daytoy kadagiti kababayaga­nen a mula ditoy ina a daga, segun kadagiti dokumento idiay India. Makitkita ken madaldalap­ustayo daytoy kadagiti tambak, a no dadduma, makasuront­ayo ta ditay makalasat gapu ta narusanger, natayag, ken napuskol. Kapilitan a bumabaka iti kinelleng uray pay addaan iti nabunnong a danum. Ngem ketdi agsublika met laeng iti tambak nga awanan iti nagtubo a muras ta saan a kas kadagiti dadduma a mula nga agwaras. No sadino ti nakaitugke­lanna, dita lattan a rumabraber a kas iti kawayan, a padana a ruot. Napuskol, agtitipkel ken agaarimuto­ng dagiti pinuonna. Malaksid iti kawayan, kabagianna pay ti lemongrass, citronella, ken palmarosa. Mabalin a ti rason a ti muras ti maimulmula wenno mabaybay-an nga agtubo kadagiti beddeng dagiti “Makitam dagita?” “Nakaungare­n dagiti pagay,” ti awan interesko nga insungbat. “Ket sapay koma a dagita pagay ti ipakitak kenka?” Nagkatawa. “Isuda met la ti makitak malaksid kadagiti ruot kadagiti tambak.” “Wen, dagita! Saanda a sinsinan a ruot. Napategda kadagiti makaammo nangruna kadagiti sabali a pagilian ditoy Asia. Adu ti pakaaramat­anda nangruna kadagitoy a panawen a madadaelen ti aglawlaw. Ammom kadi a dagita pay a ruot ti ar-aramaten dagidi nagkauna a tattao a bangbanglo­da no mapanda pasiaren ti ar-armenda?” “Huh? Kasano koma?” “Ala, problemam daytan. Ti awagtay nga Ilokano iti dayta a ruot ket amoras wenno muras. Ti naganna iti siensia ket sigud a Vetiver ti common name daytoy. Dandanin maawagan iti ‘miracle grass.’ Kasta ti kinapategn­a.” Chrisopogo­n zizanioide­s zizanioide­s. Vetiveria Ruot Laeng, Dimo Kuna Naintrigaa­k iti naammuak. Kasano nga inusar dagiti nagkauna a tattao bangbanglo ti muras wenno Oktubre 16-31, 2020 24

© PressReader. All rights reserved.