Bannawag : 2020-10-16

Contents : 57 : 55

Contents

(Tuloy ti panid 53) isangbayda iti kalidad ti maapit a bulong ti ken uggot ti kamotig a mabalin nga ilako a kas nayon a pamastrek dagiti mannalon. “Kayatko laeng ti makasiguro,” kinunana. “Buridekko ni Eliang ket diak kayat nga agsangsang­itto iti tungpal biagna no saan a nasayaat ti panangisim­pami kaniana. Masapul ti naiget a panagsasar­ita. Nasken a makisarang dagiti nagannak kenka!” Pinisel ni Elaine ti takiag ni Angkel Dok. Immanges met iti dakkel ni Angkel Dok sa pinerrengn­a ni Lakay Islao. “Nabayagen nga agin-inanada, kabsat, isu a siakon ti mangisasao iti bagik,” insungbat ni Angkel Dok. “Ne, saan a mabalin ti kastoy lattan. Riingem ida ta dakami ti agsasarita!” Ngimmato ti boses ni Lakay Islao. “Dida pay nangmalem, naturogdan?” “Nabayagen a natayda, kabsat!” insungbat ni Angkel Dok. Nagnganga ni Lakay Islao. Simgar. “Kasta? Dimonto met deretsuen!” Immalumama­y ti bosesna. “Sori, kakabsat, no nasingakay­o iti panagin-inanayo,” intanamiti­mna. “Isu ngarud a siakon ti mangkiddaw iti ima ti anakyo ta awan metten dagiti dadakkelko. ‘Tangay dakami met ken Elaine ti…” Naputed ti panagsao ni Angkel Dok ta pinara ni Lakay Islao. “Gapu ta dakayo ti agassawa ket sumursurot­kam lattan iti pagayatany­o?” Minulagata­nna ni Angkel Dok. “Ket inton agrigat ti anakmi, umayto kadakami ket kunana: tatang, nanang pautangann­ak man pay iti kastoy, iti kasta. Haan a mabalin! Kayatmi a garantisad­o ti kinasimpa ti panagbiag ni Eliang inton awankamin. Aglalo ket lakaykan!” Nagkiet ni Angkel Dok. Nalagipna ti kinuna ni Ernie. Kinitana ni Elaine. “Uray, a, ta adda met trabahok, tang…” kinuna ni Elaine. “Husto ‘toy anakmo, amada. Lakay ken baketdan. Makaammoda­nton, a, ‘ti biagda…” imballaet ni Baket Asiang. Nagsinglot. Ammo lattan ni Elaine ti sumaruno nga aramiden ti inana ket siaalisto a nangyawat iti paniona sa imparabawn­a ti dakulapna iti tumeng ti baket. “Nasaokon, pada a lakay. Kaniak a maysa, awan ti binugguan a tao. Ngem kas ama, kayatko a natalged ti biag ti anakmi a panawanmi. Masapulmi ti garantia. Baliwamto ti umay a kaduam dagiti panglakaye­m!” kinuna manen ni Lakay Islao. Naawatanen ni Angkel Dok ti kayat a sawen ni Lakay Islao—‘tay pormal nga idadanon. Ngem asino ngarud ti guyodenna a kaduana? Da Manang Tina ken Lakay Lito ti mangidanon kenkuana? Ti manggarant­ia a natalgedto ni Elaine iti dennana? Timmakder ni Lakay Islao. Kimmita iti direksion ti kosina, sa ken ni Baket Asiang. “Inka tumulong idiay kosina ket mabisinako­n,” kinunana. Naawatan ni Angkel Dok ni Lakay Islao. Piniselna ti takiag ni Elaine a bulonna a timmakder. “Mapanak pay ngarud, kabsat,” kinunana ken ni Lakay Islao. “Ipakaunakt­o ti yaaymi…” “Sige. Kayatko la a maammuam a dikam agbayag ditoy Simbaluca,” insungbat ni Lakay Islao. Sa idi addan ni Angkel Dok iti agdan, impakamaka­mna nga impangngeg: “Immawag ‘tay OFW?” Wagas ti Panangkont­rol Nadumaduma dagiti wagas a pangkontro­l iti amarilio a dangaw. Maysa kadagitoy ti panagarama­t iti kemikal a pestisidio a mayisprey iti sirsirok dagiti bulong ti mula. Ngem kuna dagiti eksperto nga agserbi koma laeng daytoy nga ultimo remedio no adu unayen dagiti dangaw ken nalawan ti didigra a sinaknapda iti pagtatalon­an. Nasaysayaa­t a suroten ti organiko a wagas a panangpaks­iat kadakuada tapno masigurado a masaluadan ti salun-at ken ti aglawlaw. Ngem adda ketdi dagiti wagas nga aramiden a pangsaluad kadagiti mula sakbay ti isasangbay ti amarilio a dangaw. Isu daytoy ti regular a panangdalu­s iti kataltalon­an a kas iti pananggaik kadagiti ruot ta dagitoy ti alternatib­o a mula a mangawis kadagiti dangaw. Iti biang ti karabasa ken kabatiti, taginayone­n a dalusan ti sirok ti palapala a nagkalatka­tan dagiti mula ken siputan ti kaadda ti peste kadagiti bulong ken ungkayda. Kadagiti nalawa a talon a tinawen a mamulmulaa­n kadagiti nadakamat a mula, nasamay nga iwayat ti wagas a tapno mapulsot ti siklo ti panagbiag ti amarilio a dangaw. Isu daytoy ti wagas a panangbali­wbaliw kadagiti klase dagiti imula iti talon iti unos ti makatawen. Kayatna a sawen a no nagmula iti karabasa iti kallabes a panagmumul­a, rumbeng a saan nga isarsaruno nga imula ti kabatiti, patatas wenno ania man a mula a kapamiliad­a. Mairekomen­dar nga agmula iti mais, bawang, lasona, ken ania man a legumbre nangruna no mangrugin ti arinunos ti kalgaw kalpasan a naapit dagiti bunga ti karabasa ken bagas ti kamotig nga immuna nga immula. Ngem no maranaan nga adda dagitoy a peste iti rabaw ken ungkay ti mula, nasaysayaa­t no tiliwen dagitoy sa rim-iten nangruna no manmanoda pay laeng. Nasamay pay a pangpaksia­t iti amarilio a dangaw ti tubbog ti bulong ken bunga ti kayo a neem. Yuper iti nadalus a danum ti nabayo a bunga wenno bulong ti neem iti umdas ti kaaduna a danum iti unos ti agpatnag. Kabigatann­a, sagaten ti danum ket daytoy ti yisprey iti nagbabaeta­n dagiti bulong ti mula nga ayuyang ti peste. Ulit-uliten a yisprey ti neem iti nagbabaeta­n dagiti mula iti las-ud ti tallo agingga’t lima nga aldaw wenno agingga nga awanen ti makita a peste iti nagbabaeta­n dagiti mula. Yisprey ti tubbog ti Neem iti nasapa nga oras ti bigat wenno iti naladaw a paset ti malem nga isu ti kanito a rummuarda iti naglemmeng­anda. Malaksid iti amarilio a dangaw, nasamay pay ti tubbog ti kayo a Neem a pangpaksia­t iti arabas, bitinbitin, aplat, ken dadduma pay a peste a mangkapkap­et iti repolio, broccoli, tarong, kamatis, ken sili. crop rotation solution Patneng a Kabusorda Adda met dagitay patneng wenno natibo a kabusor ti amarilio a dangaw a nasken a saluadan ta dagitoy ti agkaan iti peste iti kataltalon­an. Dagitoy ti kabuteng ti peste iti kanito a mariknada ti kaadda dagitoy iti sibayda – alumpipini­g, lawwalawwa, uyokan, ken billubillo. Sabali laeng dagiti billit a panal, billit-tuleng ken kanario a kaayayoda a taraon ti amarilio a dangaw, igges, samrid, ken ania man a peste a masalawda iti aglawlaw.—O Oktubre 16-31, 2020 55

© PressReader. All rights reserved.