De Standaard : 2019-01-19

Economie : 31 : E7

Economie

E7 DE STANDAARD ZATERDAG 19, ZONDAG 20 JANUARI 2019 van verscheidene honderden mil­ joenen wereldburgers wordt er meer geconsumeerd en dat zwengelt ook de vraag naar kunststof­ fen aan. Maar ook de energieom­ slag en het terugdringen van de CO2­uitstoot resulteren in grote nieuwe chemie­investeringen. De autobouwers proberen het ener­ gieverbruik van hun modellen te reduceren door ze lichter te ma­ ken. Het terugdringen van het energieverbruik in gebouwen doet de vraag naar isolatiemateri­ alen toenemen. Daardoor groeit de vraag naar kunststoffen. En veel van deze klanten van de chemie­industrie zitten nog altijd in Europa, voegt Frank Beckx, de gedelegeerd bestuurder van de sectorfederatie essenscia vlaande­ ren, eraan toe. De verwachting is dan ook dat we het laatste van de chemieboom in de haven en daar­ buiten nog niet hebben gezien. ‘Er gaan nu projecten komen voor de verdere verwerking van de pro­ ductie van de nieuwe fabrieken van Ineos en Borealis’, stelt Frede­ rik Debrabander, partner van consultant Deloitte in ons land en kenner van de energie­ en chemie­ sector. Bij Borealis is het al zover. In een fabriek in Beringen wordt bijkomend geïnvesteerd. Maar Frank Beckx blijft op zijn hoede. ‘Het doemdenken over de Europese chemie­industrie vijf jaar geleden had ook te maken met de klimaatplannen die toen in de maak waren. En waarbij Europa zich opwierp als voortrekker in de wereld. Hoe strenger de klimaateisen, hoe groter de kans dat er een rem wordt gezet op de groei van de chemie­industrie in Europa.’ Jacques Vandermeiren heeft alvast een uitspraak van de topman van Ineos tijdens de aankondiging van de mega­investering goed in de oren geknoopt. ‘Het klimaatbeleid in Europa is het openstaande risico voor het investe­ ringsplan in de Antwerpse haven. Excessieve CO2­taksen of het hef­ fen van invoerrechten op schalie­ gas dat afkomstig is uit de Verenigde Staten, zouden het investe­ ringsproject geen goed doen.’ De aanvoer van goedkoop schaliegas uit de VS is overigens een van de grote redenen waarom Ineos het licht op groen heeft gezet voor zo’n mega­investering in Europa en in het bijzonder de Antwerpse haven. zo geweest. In 2009 was Ineos zelfs bijna failliet.’ Met de nieuwe investeringsgolf in de chemie­industrie in de Ant­ werpse haven rijst wel de vraag of en hoe dat verzoend kan worden met het terugdringen van de CO2uitstoot. Jacques Vandermeiren, de topman van de Antwerpse ha­ ven, staat meteen klaar om de ver­ dere toename van de broeikasgas­ sen in het havengebied te nuance­ ren. Hij haalt er een rapport van consultant McKinsey bij, waarin gesteld wordt dat de bijkomende CO2­uitstoot van chemie­investe­ ringen meer dan gecompenseerd wordt door CO2­reductie in secto­ ren die chemieproducten gebrui­ ken om het energieverbruik te be­ perken. Frank Beckx is er dan weer van overtuigd dat de toekomstige in­ stallaties van Ineos door het ge­ bruik van de nieuwste technolo­ gieën bij de laagste CO2­uitstoters zullen behoren als de vergelijking wordt gemaakt met gelijkaardige fabrieken. Beckx voegt er nog aan toe dat de chemie­industrie de voorbije jaren al grote stappen heeft gezet. chemie­industrie is oké. Maar te­ gelijk moet een langetermijnvisie voor de industrie ontwikkeld wor­ den.’ En daar wordt volgens Wyns momenteel veel te weinig aan ge­ daan. ‘Neem het project van Ineos. Eigenlijk moet je ervoor zorgen dat dergelijke installaties nu al de mogelijkheid inbouwen om op termijn te kunnen inspelen op een klimaatneutrale chemieproduc­ tie. Want zo’n installatie wordt ge­ bouwd voor de komende twintig tot dertig jaar. Je moet je nu al de vraag durven stellen hoe de instal­ latie futureproof gemaakt kan worden als de CO2­prijs stijgt naar 100 euro per ton.’ Ter vergelijking: vandaag kost een ton CO2 uitsto­ ten bedrijven zo’n 25 euro. Sara Van Dyck, beleidsmede­ werker energie en klimaat van de Bond Beter Leefmilieu, stelt het nog iets scherper. ‘Iedereen vindt het fantastisch dat er zoveel jobs bijkomen. Maar het komt erop aan te bekijken hoe die jobs op lange termijn in een CO2­neutrale of CO2­loze wereld gegarandeerd kunnen blijven.’ me toekomst van de Vlaamse industrie geeft volgens Tomas Wyns aan dat de bedrijven alleen de overgang niet kunnen maken. De overheid mag niet aan de kant blijven staan. ‘Een van de zwaktes van Vlaanderen is dat het hoofdkwartier van een pak industriële bedrijven – en zeker in de chemie – in het buitenland ligt. Je riskeert dat die bedrijven bij investeringen en onderzoek in hun overgang naar een klimaatneutrale productie ervoor kiezen om eerst dicht bij het hoofdkwartier te investeren.’ Volgens Wyns heeft de huidige Vlaamse regering alvast een eerste stapje in de goede richting gezet door voor dit jaar 20 miljoen euro uit te trekken voor zogenaamde moonshot­projecten. Het gaat over projecten om de industriële omschakeling van Vlaanderen klimaatneutraal te kunnen maken. Tegelijk is er voor zo’n industriele omwenteling nood aan nieuwe grote infrastructuur. Neem de chemie­industrie. Die koolstofarm maken betekent dat de huidige fossiele grondstoffen – olie en gas – ingeruild moeten worden Waar blijft de groene circulaire chemie? Frank Beckx en Jacques Vandermeiren geloven rotsvast dat de chemie­industrie op termijn zal overschakelen op andere klimaatvriendelijker grondstoffen. Allebei verwachten ze veel van het hergebruik van CO2 als grondstof voor kunststoffen. ‘Maar er gaat nog heel wat tijd overheen gaan voor de grote overgang gemaakt kan worden’, stelt Frank Beckx. Wat nog niet betekent dat de industrie er niets aan doet. De staalfabriek van ArcelorMittal in de Gentse kanaalzone en het chemiebedrijf Dow in Terneuzen hebben de handen in elkaar geslagen voor de recyclage van CO2 tot kunststoffen. Jacques Vandermeiren kan er niet omheen dat de Antwerpse ha­ ven al een hele tijd grote verwach­ tingen wekt door terreinen van de voormalige autofabriek van Gene­ ral Motors voor te bestemmen voor klimaatvriendelijke circulai­ re investeringen. ‘Overhaasten is niet verstandig. Afval omzetten in chemicaliën of op een klimaat­ vriendelijke manier waterstof ma­ ken: zulke projecten uitwerken gaat veel trager dan een klassieke investering in de chemie­indus­ trie. Omdat dergelijke initiatieven veel meer samenwerking vergen tussen bedrijven en overheden. Een van de knelpunten is immers dat ze meestal een financieel steuntje in de rug nodig hebben omdat ze niet meteen winstge­ vend zijn.’ De studie over een koolstofar­ ‘Het komt erop aan te bekijken hoe al die nieuwe jobs op lange termijn in een CO2­neutrale of CO2­loze wereld gegarandeerd kunnen blijven’ ‘Het klimaatbeleid in Europa is het openstaande risico voor het investeringsplan van Ineos in de Antwerpse haven’ JACQUES VANDERMEIREN Topman Antwerpse haven SARA VAN DYCK Bond Beter Leefmilieu voor waterstof, elektriciteit en het hergebruik van CO2. Volgens Wyns bleek uit de studie dat grensoverschrijdende samenwerking tussen de industriële polen van Rotterdam, Antwerpen en Noordrijn­Westfalen in Duitsland cruciaal is om de grote investeringen zo efficiënt mogelijk te doen. Frederik Debrabander van Deloitte is alvast optimistisch over de wil van de bedrijven om de overgang te maken.‘Circulair staat vandaag hoog op de agenda bij de grote industriële groepen, zeker in de chemie. Het besef is groot dat de overgang gemaakt moet worden. Kijk naar de jongeren die deze week in Brussel betoogd hebben voor het klimaat. De consumenten willen verandering. Als de bedrijven daar niet op inspelen riskeren, ze de komende jaren te zijn.’ ‘De productie is de voorbije jaren sterk gestegen, terwijl tegelijk de CO2­uitstoot sterk is teruggedron­ gen.’ Tomas Wyns zet daar een forse kanttekening bij. Hij is als onder­ zoeker aan de VUB een van de au­ teurs van een recent rapport over de uitdagingen in Vlaanderen om de industrie en dus ook de chemie de komende decennia CO2­arm te maken. Het werd opgesteld in op­ dracht van de Vlaamse overheid. Het toeval wil dat het rapport pu­ bliek werd gemaakt net op het moment dat de investering van Ineos in de Antwerpse haven we­ reldkundig werd gemaakt. Wyns: ‘We moeten voorzichtig en verstandig omspringen met de toekomst van de industrie in Vlaanderen. Het is een zeer grote bron van welvaart. Werk maken van investeringen in de klassieke Klimaatneutrale chemieproductie Frederik Debrabander wijst er ook nog op dat het investerings­ klimaat in de petrochemie goed is. ‘Het is petrochemiebedrijven zo­ als Ineos de voorbije jaren voor de wind is gegaan. Dat is niet altijd out of business © Sebastian Vervenne/photo news

© PressReader. All rights reserved.